Թրամփը հիմա ժամանակ չունի Փաշինյանի համար, իսկ մեզ համար հունիսյան ընտրությունները Սարդարապատի ճակատամարտն են

Հայկ Նահապետյան, քաղաքագետ, ռազմական փորձագետ, պահեստազորի գնդապետ, Երևան

Առաջին հարցը վերաբերում է Իրանի պատերազմին. ինչի՞ համար Թրամփը սկսեց այն։ Այնպես չէ որ նա ամբողջովին գնաց դրան Իսրայելի դրդմամբ. Ամերիկային նույնպես պատերազմներ են պետք իր համաշխարհային գերիշխանությունը հաստատելու համար, առևանգել նախագահների իր կիսագնդում և սպանել առաջնորդների մեր կիսագնդում։ Թրամփը, կարելի է ասել, անցում է կատարում գլոբալիզմից, որտեղ ԱՄՆ-ն գործիք էր, դեպի ակտիվ ազգային գերիշխանություն, և բոլոր նրանք, ովքեր դեմ են, պետք է վերացվեն։

ԱՄՆ-ի ռազմական բազաները Արևելյան կիսագնդում ինչպես կային, այնպես էլ մնում են, դոլարը մնում է որպես համաշխարհային տիրապետության գործիք՝ անկախ կիսագնդից՝ նաև այդ բազաների շնորհիվ։ Այնպես որ, պարզապես բևեռը տեղաշարժվել է՝ գլոբալ կորպորացիաներից դեպի ԱՄՆ-ի ազգային կառավարություն, և MAGA (Make America Great Again) շարժումը հենց դա էր նշանակում։ Այս ծրագրերին ռազմական առումով հակադրվում է Ռուսաստանը, տնտեսական առումով՝ Չինաստանն ու BRICS-ի առաջնորդները՝ փորձելով ԱՄՆ-ի գերիշխանությամբ միաբևեռ աշխարհը վերածել բազմաբևեռի։ Եվ այս ասպարեզում հենց նրանց հաջողությունն է խթանում ԱՄՆ-ի խելացնոր (պարանոիդ) ռեակցիան։ Մասնավորապես՝ մահացու հարված հասցնել Չինաստանի տնտեսությանը, ինչի համար անհրաժեշտ է կտրել նրան իրանական նավթից։ Ռուսաստանը դեռևս այնքան էլ շատ մրցունակ չէ ԱՄՆ-ի տնտեսության հետ և տնտեսական առումով առանձնապես սպառնալիք չէ ԱՄՆ-ի համար և, բացի այդ, ունի նաև միջուկային զենք։ Այսպիսով, թիրախը Չինաստանն է։

Սկզբում ԱՄՆ-ը, Իսրայելի հետ դաշինքով փորձեց սահմանափակվել «գունավոր հեղափոխության» սցենարներով։ Արյունով, բայց ոչ շատ։ Սակայն ո՛չ «ՄՈՍՍԱԴ»-ը, ո՛չ էլ ԿՀՎ-ն իրենց գործողություններում առանձնակի հաջողության չհասան, և այաթոլլաների ինստիտուտը կանգուն մնաց։ Բացի այդ, արտաքին սպառնալիքը չի սրում ներքին հակասությունները, այլ հարթեցնում է դրանք, ինչը հաշվի չեն առել իրանական ռեժիմի փոփոխության նախագծողները։ Այնուամենայնիվ, Իրանում ռեժիմի փոփոխության մի քանի փորձերը հանգեցրին փետրվարյան պատերազմին։ Սակայն պարզվեց, որ Իրանը պատրաստ էր դրան, և ԱՄՆ-ի ու Իսրայելի ահաբեկչական հարձակումները հանգեցրին միայն խաղաղ բնակիչների շրջանում ողբերգական զոհերի, այդ թվում՝ երեխաների, ինչը ԱՄՆ-ին և Իսրայելին դասեց մարդասպանների շարքին։ Թրամփը, որ բարոյական հարցերին այնքան էլ տեղյակ չէ, ոչ միանգամից, բայց հասկացավ, որ գիմնազիայի աշակերտուհիների սպանությամբ ավելի լավ է չհպարտանալ, այլ մեղքը բարդել Իրանի վրա, ինչը արժանահավատ կերպով հերքվեց։ Թրամփին մնում էր միայն մի քանի անգամ իրեն հաղթանակած հռչակել, սպառնալ Իրանը քարե դար նետել և այլն։ Իսկ վերջերս, արդեն կատարյալ զառամախտի մեջ, նա սպառնաց Երկրի երեսից ջնջել մի ամբողջ քաղաքակրթություն։

Ապրիլի 12-ին՝ Իսլամաբադում բանակցություններից հետո, Թրամփն իրեն բնորոշ ոճով արտահայտվեց լիակատար անորոշությամբ. «Այս պահից սկսած՝ Միացյալ Նահանգների ռազմածովային ուժերը, որոնք լավագույնն են աշխարհում, կսկսեն ցանկացած նավի շրջափակման գործընթացը, որոնք կփորձեն մտնել Հորմուզի նեղուց կամ դուրս գալ այնտեղից»։

Այսպիսով, ճեղքելով «պատերազմի մշուշը»՝ նկատեմ, որ Իրանին հաղթելու համար Թրամփին անհրաժեշտ է ցամաքային գործողություն։ Իրանն այժմ ունի մոտ 750,000 զինվոր, առաջիկա 2 օրերին որպես զորահավաքային ռեսուրս՝ մոտ 2 միլիոն և մոտ 6 միլիոն, ովքեր պատրաստ են մտնել պատերազմի մեջ, եթե ԱՄՆ-ը սկսի ցամաքային գործողություն: ՆԱՏՕ-ն հրաժարվում է օգնել Թրամփին, և նրան մնում է հույսը դնել իր վրա: Ընդ որում, ԱՄՆ-ը ընդունված իմաստով բանակ չունի: Կան ռազմական բազայի անձնակազմ և հատուկ ջոկատներ՝ նախագահներին առևանգելու համար, ինչը լավ աշխատեց Վենեսուելայում, բայց Իրանում ձախողվեց: Իսկ բազայի անձնակազմը վերահսկիչներների գործառույթ է կատարում՝ բազաներ ունեցող երկրներին հնազանդ պահելու համար, բայց ռազմական գործողությունների համար նրանք ունակ չեն: Բացի այդ, նրանք յոթ սարից այն կողմ չեն գնացել, որ ռազմական հերոսություն ցուցադրեն: Եվ նույնիսկ պարզապես ցամաքային գործողության պլանավորումը կասկածներ է առաջացնում: Եվ մնում են պայքարի հեռահար միջոցները, որոնցից ամենակարևորը միջուկային հարվածներն են: ԱՄՆ-ը փորձում է խուսափել միջուկային հարվածից, բայց կարող է Իսրայելին դրդել դա անել: Պատերազմից կուրացած Նեթանյահուն կարող է դա անել, սակայն, պատերազմից դեռևս շատ ժամանակ առաջ Հենրի Քիսինջերի արած կանխատեսման համաձայն, դրան ի պատասխան Իսրայել պետությունը կդադարի գոյություն ունենալուց: Պարզվեց, որ «Երկաթե գմբեթը» թափանցելի է հիպերձայնայինի համար, և մի քանի հրթիռ բավարար է, որպեսզի արդյունաբերական Իսրայելը ընկղմվի խավարի մեջ և պատվի միջուկային թունավոր ամպերով քիմիական գործարաններում, Նեգևի միջուկային ռեակտորում, միջուկային զինամթերքի պահեստներում և այլ վայրերում պայթյուններից հետո։

Նույնիսկ միջուկային հարվածից հետո Իրանը չի հանձնվի, ու դրա հետ մեկտեղ ԱՄՆ-ը ամբողջությամբ կհեղինակազրկվի։ Այսօր իրանցիները մարդկային կենդանի պատեր են կազմում Թրամփի և Նեթանյահուի թիրախավորած կամուրջների շուրջը՝ ցույց տալով, որ չեն վախենում մահից։ Այնպես որ՝ ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը փակուղում են։ Նրանք պետք է ինչ-որ կերպ հայտարարեն իրենց վերջնական հաղթանակի մասին, բայց ինչպե՞ս։ Իրանը գոյություն ունի, նրա տնտեսությունը լավ թե վատ գործում է, ժողովուրդը չի հանձնվում։

Այժմ՝ Իսրայելի մասին։ Նեթանյահուն նույնպես ճգնաժամային իրավիճակում է։ Պատերազմից դուրս գալը նրա համար նշանակում է նրա քաղաքական, չի բացառվում, նաև ֆիզիկական գոյության ավարտը։ Իսրայելի առջև դրված էին պատերազմական հստակ նպատակներ՝ վերակազմել Իրանը՝ չեզոքացնելու համար Իսրայելի վրա նրա ազդեցության միջոցները՝ լիբանանյան «Հզբոլլահը», «ՀԱՄԱՍ-ը», որը թուրքական նախագիծ էր. դա նույն «Մուսուլման եղբայրներն» է (Ռուսաստանում արգելված կազմակերպություն), ինչ Թուրքիայում, բայց բարեշրջել են դեպի շիական Իրան։ Եմենի հուսիթները և Իրաքի շիական ոստիկանությունը մոտ 150,000 են։ Իսրայելը սկզբում փորձեց ճնշելով դուրս մղել պաղեստինցիներին, քանի որ, ըստ սիոնիստների, նրանք խոչընդոտում էին Սողոմոնի տաճարի վերականգնումը Ալ-Ակսա մզկիթի տեղում, որտեղ պետք է հայտնվի Մեսիան (օծյալ)՝ Դավթի տոհմից ապագա թագավորը՝ սրբակյաց մարդ, որը վերջնական փրկություն կբերի հրեա ժողովրդին և կհաստատի համընդհանուր խաղաղություն։ Բնականաբար՝ հրեական ընկալմամբ։

Ռազմավարական նպատակը Մեծ Իսրայելի ստեղծումն է՝ Նեղոսից մինչև Եփրատ։ Սա ենթադրում է կռվել բոլոր հարևանների, այդ թվում՝ Թուրքիայի հետ։ Վերջին հաշվով, առանց հրեական պրագմատիզմի չի լինի, քանի որ այս տարածքները հարուստ են նավթի պաշարներով։

Միացյալ Նահանգները, շրջափակելով Իրանը, այսինքն սրելով համաշխարհային էներգետիկ ճգնաժամը, նույնպես այնքան էլ չի ամրապնդում իր բարեկամությունը դաշնակիցների ու գործընկերների հետ: Թրամփը առնվազն հստակ ցույց է տալիս, որ ոչ ոք, առավել ևս իր դաշնակիցները, չեն կարող թելադրել իրեն: Եվ հիմա Միացյալ Նահանգներում քննադատության ալիք է բարձրանում այս առիթով, որը Թրամփը խորացնում է իր թվիթներով: Վերջերս նա վիրավորեց Թաքեր Կառլսոնին և պոդքաստների այլ տերերի, որոնք հսկայական դեր են խաղացել նրա նախագահ ընտրվելու գործում՝ անվանելով նրանց ցածր IQ ունեցող մարդիկ: Հռոմի պապը նույնպես նրան դուր չի գալիս, և որպեսզի փակի կրոնական թեման, նա իր պատկերը տեղադրեց Հիսուս Ամենափրկչի կերպարով՝ ձեռքին կրակ բռնած: Ճիշտ է, թվիթը արագորեն հեռացվեց. ակնհայտորեն Թրամփի շրջապատում կան մարդիկ, որոնց խելքը չի թռել։ Դեմոկրատների մեջ առայժմ ոչ ոք չկա նրան հակադրվելու համար. նրանք կադրերի պակաս ունեն, և հավանաբար այդ պատճառով է Թրամփը որոշել ինքը դեր կատարել նրանց փոխարեն՝ ցուցադրելով բուժում պահանջող իր վսեմության մոլուցքը։ Եթե, իհարկե, դա բուժվում է:

Բայց մի բան պարզ է. ցամաքային գործողությունը, որը լի է դիակների առատությամբ, ինչպես Վիետնամի պատերազմի ժամանակ, կարող է կործանել Թրամփին։ Այսքանը նա առայժմ հասկանում է։ Եվ դուրս է գալիս, որ Իրանը, որի վրա հարձակվեց Ամերիկան, դառնում է ուժի կենտրոն՝ ինչպես Մերձավոր Արևելքում, այնպես էլ ընդհանրապես ողջ մահմեդական աշխարհում։ Ամերիկայի հաղթանակը թանկ է նստում։ Այնպես որ՝ այսօրվա աշխարհակարգի երեք բևեռներին կարող է ավելանալ ևս մեկը՝ Իրանը։ Ընդ որում, ևս մեկ անգամ նշեմ, որ Իրանը պաշտոնական մակարդակով չի հայտարարել այն մասին, որ Իսրայելը պետք է ոչնչացվի։ Սիոնիստական ​​ռեժիմը՝ այո, բայց Իսրայելը՝ ոչ։ Եվ ընդհանրապես, Իրանում գործում է հրեական մեծ համայնք՝ սինագոգներով. Իրանը հանդուրժող է։ Եվ դուրս է գալիս, որ Իրանը խաղաղ երկիր է, որի վրա հարձակվեցին պատերազմ սանձազերծողները՝ ի դեմս Թրամփի և Նեթանյահուի։

Այս կապակցությամբ չի բացառվում, որ Թրամփի խանդավառությունը, բացի աշխարհակարգի վերաբերյալ իր ավազակային պատկերացումներից, խթանվում է նաև Էպշտեյնի կոմպրոմատների մեջ նրա մասնակցությամբ։ Նրա արատավորվածությունն ու քաղաքական նշանակությունը լիովին կարող էին նրան մասնակից դարձնել Էպշտեյնի օրգիաներին, որոնց հետևում կանգնած է «ՄՈՍՍԱԴ»-ը։ Տարածվում է այն տեսությունը, որ Թրամփը, ներքաշվելով պատերազմի մեջ, ցանկանում է Իսրայելին հասցնել միջուկային հարվածի, որից հետո Իսրայելը, Քիսինջերի կանխատեսումների համաձայն, կդադարի գոյություն ունենալուց։ Սակայն դա, իհարկե, քիչ հավանական է։ Թրամփը՝ որպես սպիտակամորթ բողոքական, մեծ ակնածանքով է վերաբերվում սիոնիստների մեքենայություններին։ Բացի դրանից, պատերազմի նախարար է նշանակվել նախկին շոումեն Փիթ Հեգսեթը, որը չի թաքցնում իր համակրանքը սիոնիստական ​​գաղափարների նկատմամբ։ Պաշտպանության նախարարության վերանվանումը պատերազմի նախարարության այս նույն շարքից է։ Եվ եթե հաջողվի դուրս պրծնել այս արկածախնդրությունից առանց միջուկային պատերազմի, դա կլինի նվաճում, որը Թրամփը կվերագրի իրեն։ Ի դեպ,  միջուկային պատերազմը նույնպես։

Թրամփին կարելի է համարձակորեն անվանել այն քաղաքական նորաձևության հիմնադիրը, որն ընդօրինակում է Փաշինյանը. նրանք այնքան նման են իրար, որ ես սկսել եմ նրան «Թրամփիկ» անվանել։ Երկուսն էլ հավասարապես խախտում են իրենց խոսքը, անհեթեթություններ են դուրս տալիս և բացահայտորեն ցուցադրում իրենց անհամարժեքությունը։ Բացի դրանից, Փաշինյանը վերջին ժամանակներս հաճախ է իր լայնեզր գլխարկից անցնում Թրամփի նեղ եզրերով բեյսբոլի գլխարկին։ Բացի ընդօրինակումից, այս բեյսբոլի գլխարկը «թավշյա հեղափոխության» մտքեր է ներշնչում, որի ժամանակ Փաշինյանը հենց այդ գլխարկով էր։ Թեև գույները ուրիշ էին. այսօրվա գլխարկն ավելի շատ հիշեցնում է Թրամփինը։

Զելենսկին ու Սաակաշվիլին նույնպես «Թրամփիկ» անվանակարգով են անցնում, թեև տարբեր ճակատագրերով։ Սաակաշվիլին արդեն հոգեբուժարանում է, Զելենսկին ու Փաշինյանը՝ դեռևս ոչ։ Փաշինյանի հարձակումները եկեղեցու վրա նույնպես համեմատելի են Թրամփի գործողությունների հետ, որն իրեն Հիսուս է երևակայում։ Փաշինյանը, ցանկանալով իր ձեռքը վերցնել եկեղեցին, նույնպես ակնհայտորեն իրեն Հիսուսի հետ համեմատեց։ Բայց դա չհաջողվեց, և այսօր նա սահմանափակվում է սկանդալներով ու ձերբակալություններով։ Ինչպես խոշոր անշարժ գույքի վաճառքում ձախողվելուց հետո ստիպված լինես շուկայում լոլիկ վաճառել։ Սոցցանցում ծնողների համար նախազգուշացում կա, որ եթե իմանաք, որ Փաշինյանը պատրաստվում է մանկապարտեզ գնալ, մի՛ թողեք ձեր երեխաներին գնան այնտեղ, քանի որ փոքրիկները կարող են ձերբակալվել։ Սադրանքների տեխնոլոգիաները նա հերթական անգամ փորձարկեց Սուրբ Աննա եկեղեցում՝ շրջապատված իր անվտանգության աշխատակիցներով, ճեղքել-անցնելով դեպի խորանը, հրելով պատարագի մասնակիցներին։ Տասնութամյա երիտասարդը գլխի փակ վնասվածք ստացավ և ձերբակալվեց։ Փաշինյանը հավանություն տվեց ձերբակալությանը՝ հայտարարելով, որ իր անվտանգության աշխատակիցներն իրավունք ունեն բռնություն կիրառելու, ընդհուպ կրակելու։ Դուրս է գալիս, որ չափազանց մարդասիրական է, եթե նրա անվտանգության աշխատակիցները կրակ չեն բացում այնտեղ, որտեղ հայտնվում են։ Իսկ ինքը կարող է եկեղեցի գնալ, կարծես հրաձգարան գնացած լինի։

Փաշինյանը ընտրությունների նախաշեմին վախ է տարածում և ինչպես իրեն է թվում, ընտրողները, վախենալով հետևանքներից, չեն գնա քվեարկության՝ փորձանքից հեռու մնալու համար: Մոսկվայում կայացած հանդիպման ժամանակ Պուտինը նրան ասել է, որ Հայաստանում «գիտեմ, որ ոմանք ազատազրկման վայրերում են, թեև ունեն ռուսական անձնագիր: Դա ձեր որոշումն է. մենք չենք միջամտում, բայց կցանկանայինք, որ նրանք բոլորը ամեն դեպքում կարողանային մասնակցել այս ներքաղաքական աշխատանքին»: Պուտինը նկատի ուներ ձերբակալված Սամվել Կարապետյանին: Սակայն, թե ինչու Ռուսաստանը չի միջամտում Ռուսաստանի քաղաքացիների անօրինական ձերբակալության որոշումներին, ոչ լիովին է հասկանալի: Փաշինյանը նաև ասաց, որ Հայաստանում քաղբանտարկյալներ չկան, և Հայաստանում շատերը կոչ են անում Փաշինյանին ավելի խիստ լինել, այսինքն՝ ավելի մեծ թափ հաղորդել բռնաճնշումներին: Ու թեև բոլորը գիտեն Հայաստանում քաղբանտարկյալների մասին, մասնավորապես եկեղեցու հոգևորականների, Պուտինը չառարկեց: Սակայն Արցախի վերաբերյալ նա դեռևս ավելի վաղ՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, հստակ ասել էր, որ Արցախը հանձնել է Փաշինյանը, և դա կրկնեց հանդիպման ժամանակ: Իսկ ղարաբաղյան պատերազմները, հավելել է Պուտինը, ծագել են Ադրբեջանում հայերի ցեղասպանությանն ի պատասխան: Այսինքն՝ հայերը զենք են վերցրել ցեղասպանությունից իրենց պաշտպանելու համար։ Այս մասին նախկինում չի խոսվել։

Պուտինը նաև նշեց ԵԱՏՄ-ի (Եվրասիական տնտեսական միության) մեջ Հայաստանի գտնվելու անվիճելի առավելությունների մասին՝ գազի արտոնյալ գները և հսկայական շուկան, և ասաց, որ Հայաստանը կզրկվի այս ամենից, եթե որոշի միանալ ԵՄ-ին, մի ուղղություն, որը հռչակել է Հայաստանը օրենսդրական մակարդակով։ Ինչպես ասում են՝ խելացի մարդու համար սա բավարար էր, բայց Փաշինյանը Պուտինի հետ իր երկխոսությունից հետո այլ եզրահանգումներ արեց։ Նախ, նրա շրջապատը հիացմունք սփռեց, թե ինչպես նա Պուտինի նկատմամբ հրաշալի կերպով հաղթանակ տարավ, իսկ Փաշինյանն ինքը մտավախություն հայտնեց, թե տարեվերջին Սամվել Կարապետյանը բոմժ կդառնա։ Այսինքն՝ բավական չէ, որ  աշխարհով մեկ ցրված նրա բոլոր ակտիվները կխլեն, այլև տունն էլ կխլեն։ Այնպես, ինչպես նրա գործընկեր Թրամփը սպառնում է Իրանը քարե դարի մեջ գցել։ Սակայն ասել, թե Փաշինյանը լիովին չի հասկանում, թե ինչ է կատարվում, չափազանցություն կլինի։ Վերջին մեկ ամսվա ընթացքում նա չի հիշատակում Սյունիքի «Թրամփի ճանապարհը» (որն, ըստ էության, թուրանական նախագծի իրականացման քայլ է), չնայած նախկինում փորձել էր այս ճանապարհի վերաբերյալ համաձայնագիրը ներառել իր արտաքին քաղաքականության ակտիվի մեջ։

Իսկ ինչ վերաբերում է հունիսի 6-ի խորհրդարանական ընտրություններին, վստահ եմ, որ ինչպես Փաշինյանին իշխանության բերեցին արտաքին ուժերը, այնպես էլ հիմա նրանց ազդեցությունը որոշիչ կլինի, թեև տարբեր վեկտորներով։ Թրամփը հիմա ժամանակ չունի Փաշինյանի համար. Մեծ Բրիտանիայի սեփական գործերն արդեն իսկ շատ են, բացի այդ, ամերիկյան գործերի մեջ նախընտրում է չմտնել, ինչը ստվեր է գցում անգլոսաքսոնական եղբայրության վրա։ ԵՄ-ն կորցնում է իր ուժն ու վեհությունը։ Մնում են Թուրքիան ու Ադրբեջանը, միաժամանակ ասպարեզ է գալիս Ռուսաստանը Իրանի հետ։ Եվ ընդհանրապես մեր երկրի նման երկրներում ընտրություններն իրականացնում են արդեն կայացված որոշումները, բնականաբար, հետևելով ընտրական մթնոլորտին՝ հանրահավաքներ, կրակոտ ելույթներ և այլն։ Անձամբ ես համարում եմ, որ ընտրության օրը մեզ համար Սարդարապատի ճակատամարտ է, որտեղ Հայաստանը կարողացավ փրկել իրեն թուրքական ներխուժումից։ Եվ հենց այս միտքը պետք է ընդդիմությունը ներշնչի ընտրողներին. հանգիստ նստելով բան դուրս չի գա։

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝