Հայերի հերոսական մասնակցությունը հատուկ ռազմական գործողությանը Մաս 24

«Նոև Կովչեգ» թերթում մենք շարունակում ենք մեր հրապարակումների շարքը՝ նվիրված ՀՌԳ-ի գոտում Ռուսաստանի պաշտպանների մասնակցության և սխրանքների թեմային:

Չորս տարուց ավել է, ինչ հազարավոր ռուսաստանցի հայեր Ռուսաստանի բոլոր բազմազգ ժողովուրդների հետ ակտիվորեն մասնակցում են ՀՌԳ-ին (հատուկ ռազմական գործողություն) և իրենց ավանդն են ներդնում ապագա հաղթանակի մեջ: Ռուսաստանի Ազգությունների հարցերի դաշնային գործակալության (ФАДН РФ) տվյալներով՝ ավելի քան 14,000 հայեր ՀՌԳ-ի գոտում կռվում և ակտիվորեն մասնակցում են մարտական գործողություններին, իսկ անկախ և ոչ պաշտոնական հաշվարկներով՝ մինչև 20,000 մարդ։

Մեր նախորդ հրապարակումներում արդեն պատմել ենք 227 հայերի հերոսական սխրանքների մասին, որոնք չխնայելով իրենց առողջությունն ու կյանքը՝ քաջաբար պաշտպանում են Ռուսաստանը և նորաստեղծ հանրապետություններին։

ՀՌԳ-ին հայերի մասնակցությանը նվիրված մեր հոդվածների շարքի հերթական՝ քսանչորրորդ մասում մենք շարունակում ենք պատմել նոր խիզախ և արի զինվորների մասին, որոնք հերոսաբար պաշտպանում են մեր հայրենիքը՝ Ռուսաստանը, ուկրաինական ագրեսիայից։

* * *

2026 թվականի փետրվարի 21-ին՝ Հայրենիքի պաշտպանի օրվա նախօրեին, Ռուսաստանի հայերի միությունում (ՌՀՄ) մեծարեցին հերոսներին՝ հայի, ռուսի և ղազախի, որոնք եկել էին ուղիղ առաջնագծից: Երեկոյի պատվավոր հյուրերը դարձան ՀՌԳ-ի մասնակիցները՝ գվարդիայի կապիտան Մեսրոպ Եսոյանը՝ «Արցախ» մականունով, ավագ սերժանտ Ալեքսեյ Տյուկաչովը («Բես») և կրտսեր լեյտենանտ Բուլատ Սեյտովը («Բուլատ»):

Գվարդիայի կապիտան Մեսրոպ Եսոյանը իր մարտական ընկերների հետ կատարեց դժվարագույն մարտական ​​առաջադրանքներ՝ Դնեպրի գետաբերանի կղզիների մաքրման և պահպանման հետ կապված: Այս գործողությունների ընթացքում ծանր վիրավորվեց «Բուլատը», որին փրկեցին «Արցախը» և «Բեսը» իրենց անհավանական ջանքերի շնորհիվ: Այս պատմությունը հայտնի դարձավ ամբողջ երկրին: Հերոսական սխրագործության  մանրամասների մասին «Արցախը» պատմեց երեկոյի հյուրերին:

«Արիության շքանշանի» եռակի ասպետ, գվարդիայի կապիտան Մեսրոպ Արթուրի Եսոյանը իր զինվորական ծառայությունը սկսել է ռազմածովային ուժերում՝ ատոմային սուզանավերում: 2022 թվականին կամավոր մեկնել է ՀՌԳ-ի գոտի՝ որպես դասակի հրամանատար՝ կատարելով առաջադրանքներ Դոնեցկի և Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետություններում, Խարկովի և Խերսոնի մարզերում:

2022 թվականին ավագ լեյտենանտ Եսոյանի հրամանատարությամբ դասակը 30 օր պահեց ռազմավարական կարևոր բարձունք՝ թույլ չտալով ուկրաինացի ազգայնականների առաջխաղացումը և ոչնչացնելով երեք միավոր ռազմական տեխնիկա և 30 հետևակայինի: Սպայի համար իսկական փորձություն եղան մարտերը Լուգանսկի շրջանում: Այնտեղ նրա ստորաբաժանումը պահեց ռազմավարական կարևոր բարձունք՝ թույլ չտալով «Կրակեն» գումարտակի ուկրաինացի ազգայնականների առաջխաղացումը։ Առաջադրանքը կատարված էր: Այս աշխատանքի համար «Արցախը» ստացավ իր առաջին «Արիության շքանշանը»:

Ավելի ուշ Մեսրոպ Եսոյանը դարձավ վաշտի հրամանատարի տեղակալ, իսկ հետո գրոհային ջոկատի հրամանատար, որը պետք է գործեր Դնեպրի կղզիներում, կատարեր բարդ դեսանտային գործողություններ: Այդպիսի գործողություններից մեկը եղավ Գաբ կղզու գրոհը: Զինվորների մի փոքր խումբ «Արցախի» հրամանատարությամբ ափ իջավ կղզում, ամրացավ, հետ մղեց թշնամու հարձակումները, իսկ հետո տարհանվեց: Մեսրոպն ինքը բեկորային վնասվածք և ուղեղի ցնցում ստացավ, բայց, չնայած դրան, շարունակեց բժշկական օգնություն ցուցաբերել զինծառայողներին և տարհանել վիրավորներին, ինչի շնորհիվ Եսոյանը փրկեց 12 ծանր վիրավոր մարտիկների: Այս հաջող անցկացրած գործողության համար սպան պարգևատրվեց իր երկրորդ «Արիության շքանշանով»:

 «Արիության» շքանշանի եռակի ասպետ, Ռուսաստանի զինված ուժերի գվարդիայի կապիտան Մեսրոպ Արթուրի Եսոյանին իրավամբ կարելի է համարել ամենախիզախ և ամենաքաջարի զինվորներից մեկը, ինչպես նաև ռուսաստանցի հայերի հպարտությունը։ Մաղթում ենք հայ ժողովրդի փառապանծ զավակին դիմանալ ամենածանր փորձություններին և տուն վերադառնալ հաղթանակած։

* * *

2025 թվականի հուլիսի 15-ին ՀՌԳ-ի գոտում մարտական ​​առաջադրանք կատարելիս զոհվեց Արթուր Լևոնի Մխիթարյանը։ Արթուր Մխիթարյանը ծնվել (10.05.1978) և մեծացել է Երևանում։ Ավելի ուշ՝ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Ռուսաստան։ Վերջին տարիներին ապրել է Նովի Ուրենգոյում։

Երբ 2020 թվականին սկսվեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (Արցախի Հանրապետության) դեմ ադրբեջանա-թուրքական և միջազգային ահաբեկչական երրորդ ագրեսիան, Արթուրը, թողնելով իր բոլոր գործերը Ռուսաստանում, որպես կամավոր եկավ Արցախ և 44-օրյա պատերազմում հերոսաբար պաշտպանեց հին հայկական հողը ադրբեջանա-թուրքական ֆաշիստներից։

2025 թվականին նա կամավորագրվեց ՀՌԳ-ին, քանի որ Ռուսաստանը համարում էր իր երկրորդ հայրենիքը։

Արթուր Մխիթարյանը զոհվեց 2025 թվականի հուլիսի 15-ին Դոնեցկի Ժողովրդական Հանրապետության Վրեմևկայի շրջանում։ Նրա մարմինը հայտնաբերեցին միայն երկու ամիս անց և ուղարկեցին Տյումենի մարզ։ Հարազատների ցանկությամբ նա թաղված է Հայաստանում։ Նրա մասունքներով դագաղը ռազմական ինքնաթիռով տեղափոխվել է 102-րդ ռուսական ռազմաբազա, իսկ 2025 թվականի նոյեմբերի 3-ին Արթուր Մխիթարյանը թաղվել է Կոտայքի մարզի Մայակովսկի բնակավայրում։ Արթուրը հետմահու պարգևատրվել է «ՀՌԳ-ին մասնակցելու համար» և «Խիզախության համար» մեդալներով։

Խորին ցավակցությունն ենք հայտնում Արթուրի հարազատներին, մտերիմներին և ընկերներին։ Հավերժ և պայծառ  հիշատակ հերոսին։

* * *

Շարունակում ենք պատմել Ստավրոպոլի երկրամասի հայտնի հին հայաբնակ Եդեսիա (Эдиссия) գյուղի բնակիչների մասին (Եդեսիա հայկական գյուղը հիմնադրվել է Ռուսաստանի կայսր Պավել I-ի հրամանագրով 1797 թվականին): Տեղեկության համար հաղորդենք, որ Եդեսիայի մոտավորապես 250 բնակիչներ ներկայումս կռվում են ՀՌԳ-ի գոտում։ Ցավոք, եղան զոհեր: Քաջարի եդեսիացիների բնակիչների թվում ընդհանուր կորուստը կազմում է 20 մարդ՝ 15 զոհված և 5 անհետ կորած: Ստորև կպատմենք հերթական զոհված հերոսի մասին:

Կամա Ադամի Մուկաևը (15.09.1967) ծնունդով ՌԴ Ստավրոպոլի երկրամասի Կուրսկի շրջանի Եդեսիա գյուղից է: Ծնվել և մեծացել է ինտերնացիոնալ ընտանիքում (հայրը ազգությամբ չեչեն է, մայրը՝ հայ):

2023 թվականի փետրվարին պայմանագիր կնքելով ՌԴ պաշտպանության նախարարության հետ՝ նա կամավոր ուղևորվել է ՀՌԳ-ի գոտի՝ հանուն Ռուսաստանի հողը նացիզմից «մաքրելու», ինչպես նաև «երեխաների ու թոռների պայծառ ապագայի» համար (Կ. Ա. Մուկաևի խոսքերից): Ուսումնական դասընթացներն ավարտելուց հետո նա ուղևորվել է Բախմուտ քաղաքի շրջան՝ «Բարս-12» ստորաբաժանման կազմում: Մարտական ​​առաջադրանքի կատարման ժամանակ ստացել է կոնտուզիա:

Հոսպիտալում գտնվելու ավարտից հետո Մուկաևը 2023 թվականի հուլիսի 25-ին ՌԴ պաշտպանության նախարարության հետ կնքեց հոսպիտալում բուժվելու երկրորդ պայմանագիրը և վերադարձավ ՀՌԳ-ի գոտի։ Նա ծառայության անցավ 291-րդ մոտոհրաձգային գնդի 1-ին գումարտակի ականանետային մարտկոցում։

ՀՌԳ-ի գոտում մարտական ​​առաջադրանքի ժամանակ ցուցաբերած արիության ու խիզախության համար Մուկաևը 2024 թվականի հուլիսի 25-ին պարգևատրվեց ՌԴ պետական ​​պարգևով՝ «Խիզախության համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով։

2026 թվականի փետրվարի 1-ին Զապորոժիեի մարզի Պոլոգովսկի շրջանի Ռաբոտինո գյուղի տարածքում մարտական ​​առաջադրանք կատարելիս նա զոհվեց՝ ցուցաբերելով տոկունություն ու արիություն։ Հետմահու առաջադրվել է պետական ​​պարգևի։ Կ. Ա. Մուկաևը թաղված է իր հայրենի Եդեսիա գյուղում՝ զինվորական պատիվներով։

Չեչեն և հայ ժողովուրդների փառահեղ զավակ Կամա Մուկաևը քաջաբար և խիզախորեն ծառայել է հայրենիքին և մինչև վերջ հավատարիմ է մնացել իր զինվորական պարտքին։ Հայրենիքը հիշում է իր հերոսներին՝ պայծառ հիշատակ հայրենիքի պաշտպան Կամա Ադամի Մուկաևին։

Խորին ցավակցություն ենք հայտնում Կամայի հարազատներին, մտերիմներին և ընկերներին։ Հավերժ և պայծառ  հիշատակ հերոսին։

* * *

Նիժնի Նովգորոդում է թաղված Ռուսաստանի հայրենասեր, հայ ժողովրդի արժանի զավակ Ազատ Մկրտչյանը։ Ազատը զոհվել է հատուկ ռազմական գործողության ընթացքում։ Այս մասին հայտնեցին «Գեղարդ» հայկական միավորման անդամները։ 38-ամյա տղամարդը զոհվեց զինվորական պարտքը կատարելիս՝ մարտական ​​գործողությունների գոտի ուղևորվելուց երեք շաբաթը չանցած։ Դա տեղի ունեցավ 2024 թվականի հուլիսի 14-ին։ Ազատ Մկրտչյանը հետմահու արժանացավ «Արիության շքանշանի»։

* * *

«Նա ավարտել է Նիժնի Նովգորոդի Լոբաչևսկու անվան պետական ​​համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետը։ Զբաղվում էր ձեռնարկատիրությամբ, սիրում էր սպորտը (MMA – խառը մարտարվեստներ): Խորին ցավակցություն ենք հայտնում Ազատի հարազատներին ու մտերիմներին, շնորհակալություն ենք հայտնում արժանավոր քաղաքացի լինելու համար»,– գրել են «Գեղարդ»-ի անդամները։

Խորին ցավակցություն ենք հայտնում Ազատի հարազատներին, մտերիմներին և ընկերներին։ Հավերժ և պայծառ  հիշատակ հերոսին։

* * *

Անդրեյ Կարապետի Բոջոյան (23.11.1988 – 24.02.2024): Ծնվել է 1988 թվականի նոյեմբերի 23-ին, Կրասնոդարի երկրամասի Ապշերոնսկի շրջանի Խադիժենսկ քաղաքում: Ավարտել է Խադիժենսկի № 7 միջնակարգ դպրոցը: Մանկուց զբաղվել է արևելյան մարտարվեստներով և եղել է թաեքվոնդոյի Եվրոպայի պատանիների չեմպիոն:

Անդրեյն ավարտել է Ադըղեայի պետական ​​համալսարանը, ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի մասնագետ էր: 2010-2011 թվականներին ծառայել է Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերում: Զորացրվելուց հետո աշխատանքի է անցել երկաթուղային տրանսպորտի գերատեսչական անվտանգության վարչությունում, որտեղ աշխատել է 10 տարի:

2022 թվականի հոկտեմբերին, մասնակի զորահավաքի շրջանակներում, նա կրկին զորակոչվել է Ռուսաստանի զինված ուժեր։ Նա կռվել է «Բիրաբիկ» մականվամբ 71-րդ գվարդիական մոտոհրաձգային գնդի 2-րդ գումարտակում։ Երկու անգամ վիրավորվել է։ Անդրեյ Բոջոյանը զոհվել է 2024 թվականի փետրվարի 24-ին Զապորոժիեի մարզի Պոլոգովսկի շրջանի Ռաբոտինո գյուղի համար մղված մարտում։ Զինվորական պատիվներով թաղվել է իր հայրենի Խադիժենսկում։

ՌԴ նախագահի հրամանագրով Բոջոյանը հետմահու պարգևատրվել է «Արիության շքանշանով»՝ հայրենակիցների իրավունքներն ու ազատությունը պաշտպանելիս ցուցաբերած արիության, խիզախության և անձնազոհության համար։ Բացի դրանից, դեռևս կենդանության օրոք պարգևատրվել է «Խիզախության համար» մեդալով։

2025 թվականի փետրվարի 18-ին Սոչիում «Ռուսաստանի Դաշնության երկաթուղային տրանսպորտի գերատեսչական պահպանություն» դաշնային պետական ձեռնարկության (ФГП ВО ЖДТ) Հյուսիսկովկասյան երկաթուղու մասնաճյուղի կառուցվածքային ստորաբաժանման՝ Սևծովյան ջոկատի № 53 հրաձգային թիմում բացվեց հուշատախտակ՝ ի հիշատակ հրաձգային թիմի աշխատող, 4-րդ կարգի հրաձիգ Անդրեյ Կարապետի Բոջոյանի։

Խորին ցավակցություն ենք հայտնում Անդրեյի հարազատներին, մտերիմներին և ընկերներին։ Հավերժ և պայծառ  հիշատակ հերոսին։

 * * *

2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՀՌԳ-ում զոհվեց ավագ սերժանտ Պողոս Վահրամի Ղազարյանը։

Պողոս Ղազարյանը ծնվել է 1994 թվականի նոյեմբերի 6-ին Օմսկի մարզում։ Նրա արմատները Գյումրիից են։ 2002-ից մինչև 2008 թվականները Պողոսը սովորել է Օմսկի մարզի Տավրիչեսկի շրջանի Պրիիրտիշյե գյուղի դպրոցում։ Ավելի ուշ նրանք ամբողջ ընտանիքով (հայրը, մայրը, քույրը) տեղափոխվել են Վիբորգ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո Պողոսն ընդունվել է համալսարան։ 2014 թվականին գնացել է բանակ և անմիջապես պայմանագիր ստորագրել։ 2022 թվականի փետրվարի 7-ին նրան ուղարկել են Դոնբաս՝ գործուղման։ Նա կռվել է նաև Կուրսկի մարզի առաջնագծում։

Բոլորովին վերջերս՝ 2025 թվականի նոյեմբերին, Բելգորոդի Վ. Գ. Շուխովի անվան տեխնոլոգիական համալսարանում Ղազարյանն անցել էր անօդաչու թռչող սարքի օպերատորի պատրաստման դասընթացը։ Նոյեմբերի 6-ին նշել է իր ծննդյան օրը։ Դասընթացն ավարտելուց հետո անմիջապես վերադարձել է Խարկովի մարզի Կուպյանսկի շրջանի առաջնագիծ։ Իսկ մի քանի օր անց՝ նոյեմբերի 26-ին, զոհվել է... Հոգեհանգիստը տեղի է ունեցել 2025 թվականի նոյեմբերի 30-ին Վիբորգի Տիրոջ Վերափոխման տաճարում։ Թաղվել է Վերխնե Չերկասովսկոյեի գերեզմանատանը։ Պողոսը պարգևատրվել է «ՀՌԳ-ի մասնակից» և «Մարտական ​​​​ծառայություն» մեդալներով։

Վիբորգի քաղաքային շրջանի վարչակազմի ղեկավար Վ. Գ. Սավինովի նամակում ասվում է. «Պողոսը մեզ համար մնում է արիության, հերոսության, տոկունության, անձնազոհության և իր զինվորական պարտքի նկատմամբ հավատարմության և հայրենիքի հանդեպ սիրո տիպար: Նրա հայրենիքի հանդեպ անշահախնդիր ու պայծառ սիրո օրինակը անսահմանորեն նշանակալից ու թանկ է ներկա և ապագա սերունդների համար»:

Լենինգրադի մարզի նահանգապետ Ալեքսանդր Դրոզդենկոն, դիմելով Ղազարյանի հարազատներին ու մտերիմներին, Վիբորգի շրջանի բնակիչներին, նշեց, որ Պողոսի սխրանքը ընդմիշտ կպահպանվի նրա հայրենակիցների երախտապարտ հիշողության մեջ։

Խորին ցավակցություն ենք հայտնում Պողոսի հարազատներին, մտերիմներին և ընկերներին։ Հավերժ և պայծառ  հիշատակ հերոսին։

* * *

Բացի մարտական ​​գործողություններին ակտիվ մասնակցությունից, Ռուսաստանի բազմաթիվ հայկական համայնքներ շարունակում են ակտիվորեն հավաքել և մեծ քանակությամբ մարդասիրական օգնություն ուղարկել ՀՌԳ-ի գոտի և Դոնբասի բնակիչներին: Հայկական համայնքներն ու անհատները մարտական զորամասերի կարիքների համար նաև գնում ու նվիրաբերում են ավտոտրանսպորտ և այլ տեխնիկա: Բացի դրանից, Ռուսաստանի հայերը տասնյակ միլիոնավոր ռուբլիներ են հավաքել և փոխանցել համապատասխան հիմնադրամներին ու կազմակերպություններին:

Հարկավոր է հատկապես ընդգծել, որ Հայ առաքելական եկեղեցին (ՀԱԵ) նույնպես ակտիվորեն հավաքում և մեծ քանակությամբ մարդասիրական օգնություն է ուղարկում ՀՌԳ-ի գոտի:

2026 թվականի փետրվարի 25-ին Նովոսիբիրսկի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վանահայր, քահանա Գրիգոր Բեկնազարյանի օրհնությամբ «Մանկունք» երիտասարդական միության անդամները կազմակերպեցին մարդասիրական օգնության հավաք և փոխանցեցին հատուկ ռազմական գործողության մասնակիցներին։

Բարեգործական միջոցառման շնորհիվ հավաքվեց և առաքվեց մոտ մեկ տոննա մարդասիրական բեռ՝ սնունդ, անձնական հիգիենայի միջոցներ և բժշկական նշանակության առարկաներ։

Հ. Գ. «Նոև Կովչեգ» թերթը կշարունակի իր հրապարակումները ՀՌԳ-ի գոտում մեր մարտիկների սխրանքների մասին։

Արամ Խաչատրյան, ռազմական լրագրող, ՌԴ ԶՈՒ պահեստազորի փոխգնդապետ

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝