Նիկոլը նորից փափուկ բա՞րձ է ուզում դնել Մոսկվայի գլխի տակ

3003ARTAQIN+

ՆԻԿՈԼԸ ՆՈՐԻՑ ՓԱՓՈՒԿ ԲԱ՞ՐՁ Է ՈՒԶՈՒՄ ԴՆԵԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԳԼԽԻ ՏԱԿ

­Նի­կո­լի վեր­ջին քա­րոզ­չա­կան շրջա­գա­յութ­յուն­նե­րից մե­կի ժա­մա­նակ ու­շագ­րավ դեպք տե­ղի ու­նե­ցավ: Մի տա­տիկ մո­տե­նա­լով, դի­մեց նրան, թե ինչ կլի­նի, Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յու­նն­երը մի վա­տաց­րա: Նի­կոլն էլ, թե` այ տա­տիկ, բա էս ի՞նչ ես ա­սում, մեր բա­րե­կամ Ռու­սաս­տանն է, ես ո՞նց հա­րա­բե­րութ­յուն­ները վա­տաց­նեմ, էս է` գնա­լու եմ: Համ էլ պապս է էն­տեղ կռվել:

ՓԱՇԻՆՅԱՆԸ ՆՈՐԻՑ ՊԱՊԻՆ ՀԻՇԵՑ

Ի­հար­կե, սա կա­րե­լի է հա­մա­րել հեր­թա­կան «լո­լո» կար­դա­լը: Ինչ­–ինչ, սա­կայն Ռու­սաս­տա­նի հետ փա­շին­յա­նա­կան «բա­րե­կա­մութ­յան» փաս­տե­րի պա­կաս չկա: Միայն թե, չգի­տես ին­չու, այս ա­մե­նը թա­տե­րա­կան ներ­կա­յաց­ման տեսք էր թո­ղնում: Այն տպա­վո­րութ­յունն է, թե Նի­կոլն ու­զում էր օ­րա­կարգ նե­տել «էս է, գնա­լու եմ Ռու­սաս­տան» միտ­քը, ու դա ա­րեց նման «լո­լո»–ա­կան տար­բե­րա­կով` ոչ շատ լուրջ, բայց մեկ է, ֆիք­սե­լով իր ու­զա­ծը:

Ընդ ո­րում, ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կը հու­շում է, որ Փա­շին­յա­նը Մոսկ­վա գնա­լու` գնա­լով սրվող անհ­րա­ժեշ­տութ­յուն ու­նի: Դա մատ­նան­շող գոր­ծոն­նե­րից կա­րե­լի է ա­ռանձ­նաց­նել ինչ­պես ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մը, այն­պես էլ այդ ֆո­նին տա­րա­ծաշր­ջա­նում ձե­ւա­վոր­վող ի­րա­վի­ճա­կը: Մի կող­մից փաս­տը, որ Նի­կոլն ըն­կած դռնե­դուռ, ա­մե­նուր բա­ժա­նում է իբր Հա­յաս­տա­նը պատ­կե­րող ինչ­–որ ծաղ­րան­կար եւ, քա­րո­զը բա­ցա­հայտ հիմ­նե­լով` «ե­թե ես չլի­նեմ, պա­տեր­ազմ է լի­նե­լու» գա­ղա­փա­րի վրա, գա­լիս է հու­շե­լու, որ նա ա­ռա­ջի­կա ընտ­րութ­յուն­նե­րում հա­մա­ռո­րեն ու­զում է հաս­նել թուրք­–ա­զե­րիա­կան տան­դե­մի ա­ջակ­ցութ­յա­նը: Բայց այդ ա­ջակ­ցութ­յու­նը գործ­նա­կան ի՞նչ տեսք կա­րող է ու­նե­նալ եւ որ­քա­նո՞վ  էֆեկ­տիվ կլի­նի, այս­տեղ հար­ցեր կան: Մինչ այս ա­ռա­վե­լա­գույ­նը, որ հայ­տա­րա­րել է Ա­լիե­ւը, այն է, որ ե­թե այ­սօր ճա­նա­չում է Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յու­նը, ա­պա վեց ամ­սից կա­րող է չճա­նա­չել: Ի­հար­կե, սա եւս մեկ ան­գամ է հիմ­նա­վո­րում, թե ի­րա­կա­նում ինչ «ան­կախ Հա­յաս­տան» է կա­ռու­ցել Նի­կո­լը, բայց դա մի կողմ: Ն­կա­տի ու­նենք, որ Ա­լիե­ւի ա­սածն ա­մե­նե­ւին էլ չի նշա­նա­կում, որ ե­թե Նի­կո­լը չե­ղավ, պա­տե­րազմն ան­խու­սա­փե­լի է: Նա ա­վե­լի շատ ակ­նար­կում է այս մա­սին` տես­նենք, թե ով կընտր­վի, ինչ քա­ղա­քա­կա­նութ­յուն կվա­րի, որն էլ կո­րո­շի Հա­յաս­տանի` ճա­նա­չել–չ­ճա­նա­չե­լու հար­ցը:

Ս­րա­նով հան­դերձ, Ա­լիե­ւը, ի­հար­կե, շատ լավ է հաս­կա­նում, որ ընդ­հան­րա­կան տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ներ­կա­յիս ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը միան­շա­նակ ի­րենց ճշգրտում­ներն են մտցնե­լու նաեւ հայ­–ադր­բե­ջա­նա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում: Այ­սինքն, ե­թե ներ­կա պա­հին, օ­րի­նակ, Թուր­քիան հայտ է ներ­կա­յաց­նում, թե` «ու­զում ենք մաս­նակ­ցել «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի» շի­նա­րա­րութ­յա­նը», ա­պա ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի վերջ­նարդ­յուն­քում է, որ լիո­վին հստակ կդառ­նա, թե Ան­կա­րա­յի այդ նկրտում­նե­րը որ­քա­նո՞վ են ի­րա­տե­սա­կան: Մաս­նա­վո­րա­պես, Ի­րա­նի հաղ­թա­նա­կի դեպ­քում, հաշ­վի առ­նե­լով Թեհ­րա­նի բա­զում հայ­տա­րա­րութ­յու­ննե­րը, մեծ հար­ցա­կա­նի տակ է հայտն­վում ինչ­պես «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի», այն­պես էլ դրա փա­թե­թա­վոր­ված տար­բե­րա­կի` «Թ­րամ­փի ու­ղու» սցե­նա­րը: Ա­ռա­վել եւս, հաշ­վի առ­նե­լով, օ­րի­նակ, այս օ­րե­րին ա­րեւմտ­յան աղբ­յուր­նե­րի կող­մից հա­մա­ռո­րեն քա­րոզ­վող, ա­վե­լին` ի­րա­նա­կան աղբ­յուր­նե­րի կող­մից կրկնվող գա­ղա­փա­րը, թե Ռու­սաս­տա­նի օգ­նութ­յունն Ի­րա­նին ներ­կա պա­հին միայն ա­վե­լա­նում է: «Ռու­սաս­տա­նը զգա­լիո­րեն մե­ծաց­րել է Ի­րա­նին տրա­մադր­վող ար­բան­յա­կա­յին հե­տա­խու­զա­կան ա­ջակ­ցութ­յու­նը՝ հար­ված­նե­րի թի­րախ­ներն ա­վե­լի ա­րագ հայտ­նա­բե­րե­լու եւ փո­խան­ցե­լու հա­մար։ Նաեւ հա­ղորդ­վում է, որ Ուկ­րաի­նա­յում պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ ձեռքբեր­ված ա­նօ­դա­չու թռչող սար­քե­րի տեխ­նո­լո­գիան փո­խանց­վել է Ի­րա­նին»,– The Wall Street Journal-ին է մեջ­բե­րում ի­րա­նա­կան աղբ­յու­րը` իր կող­մից ման­րա­մաս­նե­լով. «Սա այն փո­փո­խութ­յուն­նե­րի միայն մի փոքր մասն է, ո­րոնք շու­տով կամ­րապն­դեն Ի­րա­նի դիր­քե­րը որ­պես տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին գե­րիշ­խող»: Հաս­կա­նա­լի է, պա­տե­րազ­մում հաղ­թե­լու դեպ­քում Ի­րա­նը կհա­վակ­նի «տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին հե­գե­մո­նի» դե­րին: Կ­հաղ­թի՞, պա­տե­րազմ աս­վածն ա­նո­րոշ բան է, պետք է ա­վար­տին սպա­սել: Սա­կայն ներ­կա դի­նա­մի­կան, ինչ խոսք, Ի­րա­նի օգ­տին է (ո­րին դեռ կհաս­նենք), այդ թվում, որ հի­շա­տակ­ված աղբ­յուր­նե­րի պնդմամբ, զար­գա­նում է նաեւ ռուս­–ի­րա­նա­կան ռազ­մա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի դի­նա­մի­կան եւս: Իսկ դա են­թադ­րում է հա­րավ­կով­կաս­յան տա­րա­ծաշր­ջա­նում կա­յուն դիր­քե­րի պա­հանջ, ո­րն էլ են­թադ­րում է «Զան­գե­զու­րի մի­ջանց­քի կամ «Թ­րամ­փի ու­ղու» սցե­նա­րին ծանր հար­ված:

ԻՆՉ ՀՈՒՇԵՑ ԲՐԻՏԱՆԻԱՆ

Ա­ռա­վել եւս, Ա­լիե­ւին պետք է որ մտա­հո­գի նաեւ Բ­րի­տա­նիա­յից հնչեց­ված ա­հա­զան­գը, որ Ա­րեւ­մուտ­քը կորց­նում է Վ­րաս­տա­նը: Ըստ Բ­րի­տա­նիա­յի Հա­մայնք­նե­րի պա­լա­տի ար­տա­քին հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի հանձ­նա­ժո­ղո­վի զե­կույ­ցի. «Հանձ­նա­ժո­ղո­վը խո­րա­պես մտա­հոգ­ված է Վ­րաս­տա­նում ժո­ղովր­դա­վա­րութ­յան շա­րու­նա­կա­կան վատ­թա­րաց­մամբ, ո­րը, ներ­կա­յիս զար­գա­ցում­նե­րի պայ­ման­նե­րում, կհան­գեց­նի Ռու­սաս­տա­նի ազ­դե­ցութ­յան ար­մա­տաց­մա­նը` Բե­լա­ռու­սի նման»: Երբ աս­վա­ծից «ժո­ղովր­դա­վա­րութ­յուն» եւ նման մյուս ստան­դարտ դե­րա­սա­նութ­յու­նը մի կողմ ենք թող­նում, ստաց­վում է նման պատ­կեր` Բ­րի­տա­նիա­յում ռեալ են հա­մա­րում, որ Ռու­սաս­տա­նը կվե­րա­կանգ­նի եր­բեմ­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քակ­ան դիր­քե­րը Վ­րաս­տա­նում:

Ի­հար­կե, նման են­թադ­րութ­յուն­նե­րը մեր­կա­պա­րա­նոց չեն: Փաս­տը սա է. Թ­բի­լի­սին ցան­կութ­յուն ան­գամ չու­նի ԵՄ­–ի հետ եր­բեմ­նի հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րը վե­րա­կանգ­նել: ԱՄՆ­–ի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան ո­րոշ ակ­նար­կներ ե­ղան, սա­կայն Թ­րամփն այդ­պես էլ այս­քան ժա­մա­նակ ո­րե­ւէ ռեալ հե­տաքրք­րութ­յուն Վ­րաս­տա­նի հան­դեպ չի ցու­ցա­բե­րել: Իսկ ա­հա Ռու­սաս­տա­նի հետ հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում ան­գամ բե­կում­նա­յին դե­տալ­ներ նկատ­վե­ցին: Օ­րի­նակ, Վ­րաս­տա­նում նավ­թա­վե­րամ­շակ­ման գոր­ծա­րա­նի կա­ռու­ցու­մը Թ­բի­լի­սիի հա­մար ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կում իս­կա­կան «դրախ­տա­յին ի­րա­վի­ճակ» է ստեղ­ծում: Պատ­կե­րաց­րեք, աշ­խար­հով մեկ եւ, ա­ռա­ջին հեր­թին, Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քում նավ­թա­գա­զա­յին հա­մա­կար­գե­րը ոչն­չաց­ման ու­ղին են բռնել: Իսկ ա­հա Վ­րաս­տա­նը կա­րող է ա­ռանց խոչընդ­ո­տի նավթ ստա­նալ, վե­րամ­շա­կել եւ բազ­մա­պատկ­ված գնե­րով շու­կա հա­նել: Նույ­նը մեկ այլ գլո­բալ խնդիր դար­ձած պա­րար­տան­յու­թե­րի հար­ցով, եւ այդ­պես շա­րու­նակ:

Իսկ ե­թե Ռու­սաս­տա­նը սկսի ամ­րա­նալ Վ­րաս­տա­նում, դրան էլ գու­մա­րած Գ­յում­րու ռազ­մա­բա­զան, ո­րը գո­նե մին­չեւ «գլո­բալ ջրե­րի հան­դար­տու­մը» Նի­կո­լը ոչ մի դեպ­քում հա­նել չի կա­րող, ա­պա Մոսկ­վա­յի հա­մար դա ոչ միայն կնշա­նա­կի Ռու­սաս­տան–Վ­րաս­տան–­Հա­յաս­տան–Ի­րան գծի պահ­պա­նում, այլ որ Ա­լիե­ւի հա­մար լրջա­գույն խնդիր է, Ադր­բե­ջա­նը կմնա այդ գծի այն կող­մում: Իսկ ներ­կա­յիս խա­ռը ի­րա­վի­ճա­կում, թեեւ Զան­գե­զու­րում ճեղք­ման գնա­լը հրա­պու­րիչ է, բայց նաեւ` շատ վտան­գա­վոր. Ի­րանն ու Ռու­սաս­տա­նը հա­զիվ թե հան­դուր­ժեն ի­րենց մի­ջեւ նման «պատ­նե­շի» ստեղծ­ման փոր­ձը: Ա­ռա­վել եւս, երբ, կրկնենք, պա­տե­րազ­մում մի այն­պի­սի դի­նա­մի­կա է, երբ Ի­րա­նը գո­նե այս պա­հին հաս­տատ պարտ­վող կող­մը չէ: Իսկ Թուր­քիա­յի հա­մար Ի­րա­նի պար­տութ­յու­նը հա­զիվ թե ձեռն­տու լի­նի:

ՈՐՊԵՍ ՎԵՐՋԱԲԱՆ

Ա­հա այս ընդ­հան­րա­կան ֆոնն է, որ ո­րո­շա­կի տրա­մա­բա­նութ­յուն կա Նի­կո­լի շրջա­նա­ռութ­յան մեջ դրված մտքում, թե ռուս­նե­րին շատ է սի­րում եւ ան­համ­բեր սպա­սում է Մոսկ­վա գնա­լուն: Բայց սրա­նով հան­դերձ ա­սել, թե նա փո­խել է իր «ա­րեւմ­տա­մո­լա­կան էութ­յու­նը», սխալ կլի­ներ: Թե­կու­զեւ հաշ­վի առ­նե­լով այն կոմպ­րո­մատ­նե­րի մեծ քա­նա­կութ­յու­նը, ո­րը նա, հնա­րա­վոր է, որ «գրա­վի» տես­քով թո­ղել է, են­թադ­րենք, բրի­տա­նա­կան հա­տուկ ծա­ռա­յութ­յու­նն­երի մոտ: Պար­զա­պես հի­մա ի­րա­վի­ճակն այլ է, պետք է ռուս­նե­րին եւս մեկ ան­գամ փոր­ձել հա­մո­զել, թե բա այդ ի՞նչ եք ա­սում, պապս այդ­տեղ է կռվել: Մոսկ­վա­յի գլխի տակ փա­փուկ բարձ դնե­լու պես մի բան, մին­չեւ ավե­լի կան­խա­տե­սե­լի կդառ­նա ի­րա­նա­կան պա­տե­րազ­մի հե­տա­գա ըն­թաց­քը:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝