Նոր մարտահրավերներ Հայաստանի համար
ՎերլուծությունՀայաստանի սահմաններին տարածաշրջանային խոշոր պատերազմի հրդեհ է բռնկվել, իսկ Փաշինյանը հերթական այցով հանգիստ մեկնում էր արտասահման: Հայտնի է, որ Փաշինյանը վերջերս «աշխատանքային այցով» մեկնել էր Վրաստան, որտեղ տեղի է ունեցել Հայաստանի և Վրաստանի միջև տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի 15-րդ նիստը: Փաշինյանը առանձին երկկողմ հանդիպում է ունեցել Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեի հետ: Իրանի շուրջ լարվածության կտրուկ սրման ֆոնին դիտորդները ուշադրություն են դարձնում այն բանին, որ Փաշինյանը չի ցանկանում Իրանի սահմանին տեղակայված ռուս սահմանապահներով ուժեղացնել Հայաստանի սահմանը պահպանող ուժերը. նախօրեին կայացած Անվտանգության խորհրդի նիստում Փաշինյանը մերժել է այս սցենարը:
Զարմանալի է, բայց Փաշինյանի անպատասխանատու վարքագիծը՝ նրա «պեռաշկիներով» շրջագայությունները երկրի շրջաններով, արտասահման նրա ուղևորությունները հարևան պետության շուրջ համաշխարհային ծավալի ճգնաժամի պահին ցույց են տալիս նրա մանկամտությունն ու վերահաս լուրջ խնդիրներով զբաղվել չցանկանալը։ Իսկ այդ խնդիրները կարող են վայրկյանապես ծագել, եթե Իրանի կառավարությունը փլուզվի, և ադրբեջանցի փախստականների զանգվածային հոսքը սլանա դեպի հյուսիս ու պարզապես թվաքանակի ուժով (Իրանի հյուսիսում մինչև 30 միլիոն էթնիկ ադրբեջանցիներ են ապրում) կարող են գրավել ամբողջ Սյունիքն ու առաջ շարժվել դեպի հյուսիս։ Թշնամիները մշակել են Հայաստանի քարտեզ՝ վերաբնակեցված եկվոր ադրբեջանցիներով՝ սրտիկներ նկարող Փաշինյանի ֆոնին։ Կարևոր է հասկանալ և ուշադրություն դարձնել այն բանին, որ Փաշինյանն այսքան պասսիվ է, քանի որ ԱՄՆ-ն արդեն նրան հասկացրել է, որ Սյունիքը պետք է հանձնվի Թուրքիային ու Ադրբեջանին՝ «Խաղաղության խորհրդին» մասնակցելու և Մայամիում անհոգ կյանքով թոշակի անցնելու դիմաց։
Մտահոգիչ միտումներ նախընտրական պայքարում. «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը աստիճանաբար կորցնում է իր առաջատարությունը կառավարության կողմից անցկացվող սոցիոլոգիական հարցումներում: «Փաստ» թերթի տվյալներով՝ Ազգային անվտանգության ծառայությունը Փաշինյանին է փոխանցել հարցման արդյունքները, որոնց համաձայն՝ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարկանիշը գնահատվում է ընդամենը 14 %: Հրատարակությունը հավաստիացնում է, որ ընդդիմադիր հիմնական ուժերը աստիճանաբար թափ են առնում, և մի քանի շաբաթից Փաշինյանի կուսակցությունը կարող է կորցնել իր առաջատարությունը հարցումներում: Թերթի տվյալներով՝ իր վարկանիշը բարձրացնելու այլ միջոց չգտնելով՝ Փաշինյանը նախարարներին հանձնարարել է մշակել պոպուլիստական նախաձեռնություններ: «Իր հայրենի Իջևան քաղաքում նա հայտարարել է, որ կառավարությունը ամեն տարի կբարձրացնի կենսաթոշակները՝ գնաճին համապատասխան»,- գրում է «Փաստ»-ը: Ընտրություններից երեք ամիս առաջ՝ փետրվարի 25-ին, վարչապետը հայտարարել է, որ ապրիլի 1-ից Հայաստանում ցածր թոշակները կբարձրանան 10,000 դրամով, ավելի բարձրերը՝ ավելի փոքր գումարով: Ավելի վաղ՝ 2026 թվականի բյուջեն հաստատվելու ժամանակ, կենսաթոշակների բարձրացում նախատեսված չէր, և 2025 թվականի հունվարին Փաշինյանն ինքն էր պնդում, որ 10 հազար դրամով ավելացումը չի լուծի թոշակառուների խնդիրները։
Կարելի է եզրակացնել, որ Փաշինյանի ընդդիմադիր կուսակցությունների, ամենից առաջ Սամվել Կարապետյանի «Հզոր Հայաստանի» կողմից առաջ քաշված սոցիալական նախաձեռնությունները հասարակական տրամադրությունների ճոճանակը խիստ հեռու քշեցին «Քաղաքացիական պայմանագրից»։ Արդեն հասարակ քաղաքացիները հրաժարվում են սեղմել Փաշինյանի ձեռքը նրա մարզային քարոզչական շրջագայությունների ժամանակ։ Չեն ցանկանում խոսել նրա հետ, հրաժարվում են սպասարկել խանութներում, սա ցույց է տալիս շարքային հայ մարդկանց հիասթափությունն ու դժգոհությունը Փաշինյանի կուսակցության քաղաքականությունից, ազգային շահերի զիջումից՝ հանուն Թուրքիայից և Ադրբեջանից երևակայական բոնուսների։ Փաշինյանը, իմանալով սոցհարցումների իր համար ողորմելի արդյունքների մասին, փորձում է ազատվել «թունավոր» ակտիվներից. նա հրապարակավ բաժանվեց Աննա Հակոբյանից, աշխատանքից ազատեց երկրորդական կարգի ինչ-որ ուժայինների, փորձում է մեղմացնել Սահմանադրության փոփոխության և հայոց ցեղասպանությունը չճանաչելու թեման։ Սակայն այս բոլորը կարճաժամկետ քայլեր են։ Եթե «Քաղաքացիական պայմանագիրը» հաղթի ընտրություններում, Փաշինյանը կոշտ կձգի պտուտակամերը և կվերացնի բոլոր ընդդիմադիրներին, որպեսզի առանց խոչընդոտների զբաղվի Հայաստանի «օսմանացմամբ» և որպես պետություն նրա վերացմամբ։
Փաշինյանի ռեժիմի արևմտյան քաղաքական կուրատորները հաճախակի սկսել են այցելել Հայաստան. ակտիվանում է «ժողովրդավարության զարգացում» օրակարգը, ինչը նախընտրական պայմաններում նշանակում է երկրում քաղաքական գործընթացների Արևմուտքի կողմից կարգավորման աստիճանի կտրուկ բարձրացում: Մարտի սկզբին ՀՀ Ազգային ժողովի խոսնակ Ալեն Սիմոնյանն ընդունեց Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի Եվրասիական տարածաշրջանի տնօրեն Սթիվեն Նիքսին: Հանդիպման ընթացքում Սիմոնյանը բարձր գնահատեց ՀՀ կառավարության ժողովրդավարական օրակարգի իրականացման գործում ԱՄՆ-ի ցուցաբերած շոշափելի աջակցությունը՝ այդ համատեքստում հիշատակելով նաև Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի գործունեության մասին՝ Հայաստանում անցկացվող տարբեր բարեփոխումների գործընթացներին աջակցելու ուղղությամբ: Նիքսն իր հերթին շնորհակալություն հայտնեց ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահին ընդունելության համար՝ նշելով, որ խորհրդարանական հաջող համագործակցությունը նաև զգալի դեր է խաղում Հայաստանում իրենց գործունեության արդյունավետության մեջ:
Սիմոնյանը վերջերս դարձել է Փաշինյանի կուսակցության միջազգային օրակարգի գլխավոր «խոսող գլուխներից» մեկը. նա հստակ հնչեցնում է այն, ինչ Փաշինյանի մտքում է։ Սիմոնյանի հանդիպումները արևմտյան էմիսարների հետ գործնականում նշանակում են համակարգում արևմտյան կառույցների հետ Ռուսաստանի կողմից «միջամտությանը հակազդելու» օրակարգում. այսինքն՝ արևմտյանները փաշինյանականներին կսովորեցնեն, թե ինչպես արդյունավետորեն կեղծեն և արգելափակեն ընդդիմադիրներին տեղեկատվական դաշտում։ Անկասկած, Փաշինյանի խառնախմբին բոլորովին չեն հետաքրքրում հասարակ հայերը. նրանք, հավանաբար, արդեն աշխատավարձ են ստանում ամերիկյան դեսպանատնից, ինչպես դա եղավ Սաակաշվիլու օրոք Վրաստանում։ Նրանք իրենց համար արդեն կերտել են իրենց փոքրիկ «ամերիկյան երազանքը», իսկ հասարակ հայերին պատրաստվում են հանձնել թուրքերին ու ադրբեջանցիներին։ Սակայն ամերիկյան դրամաշնորհների հոսքերի փոքրիկ «կղզում» տեղ կա միայն քչերի համար, մինչդեռ հիմնական ընտրազանգվածը կտրորվի մահակներով և կքշվի ախոռ. օրինակները կարելի է տեսնել Մոլդովայում, Արևելյան Եվրոպայի երկրներում, ինչպիսին է Ռումինիան, որտեղ գլոբալիստներին ոչ ձեռնտու թեկնածուները պարզապես հեռացվեցին ընտրություններից առանց բացատրության։
Ալեքսանդր Մարկոսյան
