ԻՆՉ Է ԽՈՍՏԱՆՈՒՄ ԱՇԽԱՐՀԻՆ ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ

Ի­հար­կե, Ի­րա­նի դեմ ա­մեր­կա­–իս­րա­յե­լա­կան այս ար­շա­վը (Տե՛ս նաեւ https://iravunk.com/?p=335595&l=am) հար­ցեր է ա­ռաջ քա­շում ինչ­պես տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին երկր­նե­րի, այն­պես էլ` հա­մաշ­խար­հա­յին ա­ռա­ջա­տար ու­ժե­րի մա­սով: Սկ­սած ա­րա­բա­կան երկր­նե­րից, ո­րոնք այ­սօր Ի­րա­նի թի­րա­խում են, վեր­ջաց­րած Թուր­քիա­յով, ա­պա, բնա­կան է, Չի­նաս­տա­նով եւ Ռու­սաս­տա­նով, ողջ Եվ­րո­պան էլ վրա­դիր: Ի­հար­կե, այս պա­հին բո­լորն էլ սպա­սում են ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղութ­յուն­նե­րի ըն­թաց­քին: Բայց նաեւ, սկսե­լով հաս­կա­նալ, թե մո­տա­վո­րա­պես ինչ հե­տա­գա սցե­նար­ներ են հնա­րա­վոր:

Տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին ա­րա­բա­կան երկր­նե­րի մոտ բարդ վի­ճակ է: Մի կող­մից, խոց­վում են ի­րենց տա­րած­քում ե­ղած ա­մե­րիկ­յան բա­զա­նե­րը, այ­սինքն, գո­նե ձե­ւա­կա­նո­րեն ի­րա­նա­կան հրթիռ­նե­րը թռչում են այդ երկր­նե­րի երկն­քով, մինչ բա­զա­նե­րին հաս­նե­լը: Դա մի պահ փոր­ձե­ցին գնա­հա­տել` որ­պես ներ­խու­ժում: Բայց նաեւ շատ ա­րագ էլ հաս­կա­ցան. ԱՄՆ–ն ու Իս­րա­յե­լը, վեր­ջին հաշ­վով, հար­ձակ­վել են իս­լա­մա­կան պե­տութ­յան վրա, սպա­նել շիա իս­լա­մի գե­րա­գույն ա­ռաջ­նոր­դին: Սու­նի ա­րաբ­նե­րը, ինչ­քան էլ որ շիա­նե­րի հետ հին թշնա­մութ­յուն ու­նեն, սա­կայն այս­տեղ խնդիրն այլ է: Տե­սա­նե­լի է նաեւ սրվող ռեակ­ցիան ա­րա­բա­կան հան­րութ­յու­ննե­րի մոտ ընդ­դեմ ԱՄՆ­–ի եւ Իս­րա­յե­լի, բայց նաեւ` ընդ­դեմ սե­փա­կան իշ­խա­նութ­յու­ննե­րի: Դ­րան էլ ա­վե­լաց­րած, Հոր­մու­զի նե­ղու­ցի փա­կու­մը հար­ված է բո­լո­րի հա­մար, ա­վե­լին, Ի­րա­նը նաեւ հար­ված­ներ է հասց­նում մաս­նա­վո­րա­պես սաու­դա­կան նավ­թին:

Այս­քա­նով հան­դերձ, ա­րա­բա­կան երկր­նե­րը նաեւ հաս­կա­նում են, որ ան­գամ այս ծանր պա­հին ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի հիմ­նա­կան ուշքն ու միտ­քը Իս­րա­յե­լի պաշտ­պա­նութ­յունն է, եւ ի­րենք գործ­նա­կա­նում ան­պաշտ­պան են մնա­ցել ի­րա­նա­կան հար­ված­նե­րի դեմ: Իսկ երբ այդ հար­ված­ներն ուղղ­ված են ընդ­հուպ Սաուդ­յան Ա­րա­բիա­յի նավ­թարդ­յու­նա­բե­րութ­յա­նը, ա­պա­գան դառ­նում է խիստ մշու­շոտ: Ընդ ո­րում, կա նաեւ այն հար­ցը, թե ի՞նչ են ա­նե­լու: Մտ­նեն Ի­րա­նի դեմ բաց պա­տե­րազ­մի մե՞ջ. դա սե­փա­կան հան­րութ­յուն­նե­րի հա­մար կդառ­նա շո­կա­յին: Ս­պա­սեն, թե ի՞նչ է լի­նե­լու. դա էլ մի բան չէ, ի­րա­նա­կան հար­ված­նե­րը շա­րու­նակ­վում են: Ու ա­մե­նա­վատն այն գի­տակ­ցումն է, որ ի­րենց այս քայ­լե­րով նպաս­տում են «Մեծ Իս­րա­յե­լի» գա­ղա­փարն ա­ռաջ տա­նե­լուն, ո­րը  բո­լո­րի հա­մար է փոր­ձանք դառ­նա­լու:

Նույն այդ վի­ճա­կում է նաեւ Թուր­քիան, որ­տեղ պարզ հաս­կա­նում են, որ Իս­րա­յե­լի հա­ջորդ թի­րախն Ան­կա­րան է դառ­նա­լու, ե­թե հի­մա կա­րո­ղա­նան Ի­րա­նի հար­ցը լու­ծել: Բայց Էր­դո­ղա­նի մոտ այս պա­հին դեռ սպա­սո­ղա­կան ռեակ­ցիան է գե­րիշ­խում, ան­գամ այն բա­նից հե­տո, երբ ի­րա­նա­կան հրթիռ­նե­րը հար­վա­ծե­ցին նաեւ Ին­ջեր­լի­քի ռազ­մա­բա­զա­յին: Թե­րեւս, Էր­դո­ղա­նը դեռ կսպա­սի, թե ռազ­մա­կան ինչ հե­ռան­կար­ներ են ի վեր­ջո ձե­ւա­վոր­վում, ա­պա նոր միայն կկա­տա­րի իր քայ­լը:

Իսկ ա­հա Եվ­րո­պա­յի հա­մար բարդ օ­րեր են: Ֆ­րան­սիա­յից, Գեր­մա­նիա­յից ակ­նարկ­ներ կան, որ կա­րող են մտնել պա­տե­րազ­մի մեջ` ի պաշտ­պա­նութ­յուն Ի­րա­նի հար­ված­նե­րի տակ գտնվող երկր­նե­րի: Բայց մի կող­մից, ու­նեն Ուկ­րաի­նա­յի պատ­ճա­ռով դա­տարկ­ված զի­նա­նոց­ներ, մյուս կող­մից, նույն ուկ­րաի­նա­կան թե­ման է նրանց զրկել մա­նեւ­րա­կա­նութ­յու­նից: Վեր­ջաց­րած, բո­լորն են հաս­կա­նում, որ Թ­րամ­փը սկսել է մի այն­պի­սի խաղ, ո­րի հե­տե­ւանք­նե­րը կա­րող են կոր­ծա­նա­րար լի­նել Եվ­րո­պա­յի տնտե­սութ­յան հա­մար: Ար­դեն իսկ կա նավ­թի եւ գա­զի կտրուկ թան­կա­ցում, եւ գնե­րը կդառ­նան աստ­ղա­բաշ­խա­կան, ե­թե պա­տե­րազ­մը եր­կա­րի, Հոր­մու­զի նե­ղու­ցը փակ մնա, ա­րա­բա­կան նավ­թի վրա հար­ված­նե­րը շա­րու­նակ­վեն:

Ինչ վե­րա­բե­րում է Չի­նաս­տա­նին եւ Ռու­սաս­տա­նին, ա­պա նրանց կող­մից ներ­կա պա­հին տե­սա­նե­լի է Ի­րա­նին ցու­ցա­բեր­վող ակ­տիվ քա­ղա­քա­կան ա­ջակ­ցութ­յուն: Թե­րեւս, կա նաեւ ռազ­մա­կան ա­ջակ­ցութ­յու­նը, ո­րը սա­կայն դեռ ա­ռա­ջին պլա­նում չի հայտն­վել: Չի­նաս­տա­նի պա­րա­գա­յում ի­մաս­տը հաս­կա­նա­լի է. ե­թե հան­կարծ ի­րա­նա­կան նավթն անց­նի ա­մե­րի­կա­ցի­նե­րի վե­րահս­կո­ղութ­յան տակ, ա­պա Պե­կինն ու­նե­նա­լու է լրջա­գույն խնդիր­ներ: Այս ա­ռու­մով, թե­րեւս, ի­րա­կա­նութ­յա­նը մոտ է Bloomberg-ի կան­խա­տե­սու­մը, ըստ ո­րի` ԱՄՆ-ի կող­մից Ի­րա­նի վրա հար­ված­նե­րը Չի­նաս­տա­նին եւ Ռու­սաս­տա­նին էլ ա­վե­լի են մեր­ձեց­նում:

Մ­յուս կող­մից, Ռու­սաս­տա­նի հա­մար, ի­հար­կե, Ի­րա­նը շատ կա­րե­ւոր է: Բայց այս ի­րա­վի­ճակն օբ­յեկ­տի­վո­րեն աշ­խա­տում է Մոսկ­վա­յի օգ­տին: Նախ, երբ ա­մե­րիկ­յան ռազ­մա­կան պե­տենց­իա­լը գնում է դե­պի Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւելք, ա­պա դա խոս­տա­նում է ան­գամ­նե­րով նվա­զեց­նել Ուկ­րաի­նա­յի մար­տու­նա­կութ­յու­նը: Ա­ռա­վել եւս, երբ նաեւ Եվ­րո­պան է սկսում հայտն­վել բարդ վի­ճա­կում: Թան­կա­նում են նաեւ է­ներ­գա­ռե­սուրս­նե­րը, ին­չը եւս Մոսկ­վա­յի հա­մար ձեռն­տու է:

Իսկ թե ին­չով է զբաղ­ված Նի­կոլ Փա­շին­յանն այս թեժ պա­հին, բա­ցի կնո­ջից բա­ժան­վե­լուց եւ խեղ­ճա­ցած դեմ­քով փո­ղոց­նե­րում Ռու­սաս­տա­նից վեր­ջերս ե­կած Ա­լե­նի հետ պե­րաշ­կի ու­տե­լուց, դա ար­դեն շատ հե­տաքր­քիր հարց է, ո­րից գլուխ հա­նել է պետք:

Ա­մեն դեպ­քում, կրկնենք. բո­լո­րի մոտ էլ կա սպա­սում, թե դե­պի ուր է զար­գա­նում այս ի­րա­վի­ճա­կը: Այ­սինքն, մի քա­նի օ­րից շատ ա­վե­լի հստակ պատ­կեր կստեղծ­վի:

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝