ԿԱՐՈՂ Է ՊԱՏԱՀԻ, ՈՐ ԱԼԻԵՎՆ ՈՒ ՏՈԿԱԵՎՆ ԻԶՈՒՐ ԵՆ ԹՐԱՄՓԻՆ ՄԵԿ ՄԻԼԻԱՐԴ ՏՎԵԼ

Թ­րամ­փի կազ­մա­կեր­պած «Խա­ղա­ղութ­յան գա­գա­թա­ժո­ղո­վին», ո­րին, հի­շեց­նենք, ներ­կա էին Նի­կոն ու Ա­լիե­ւը, ինչ­պես նաեւ Ղա­զախս­տա­նի նա­խա­գահ Տո­կաե­ւը, մեկ հե­տաքր­քիր դրվագ ար­ձա­նագր­վեց, ո­րը մի տե­սակ ու­շադ­րութ­յու­նից դուրս մնաց: Խոսքն այն մա­սին է, որ թեեւ Թ­րամ­փը պա­հան­ջել էր այդ հա­մա­կար­գում ներգ­րավ­վե­լու հա­մար պե­տութ­յուն­նե­րը վճա­րեն 1 մի­լիարդ դո­լար, սա­կայն հայտ­նի դար­ձավ, որ միայն մի քա­նիսն են այդ գու­մա­րը տվել:

ՏՈՒՐ ՄԵԿ ՄԻԼԻԱՐԴ

Ո­րե­ւէ տե­ղե­կութ­յուն չկա, որ Փա­շին­յա­նը մի­լիար­դը տվել է ու դժվար էլ տա: Մեկ մի­լիարդ վճա­րել այն պա­հին, երբ Նի­կո­լի շնոր­հիվ Հա­յաս­տա­նը ար­տա­քին պարտ­քի նո­րա­նոր ռե­կորդ­ներ է սահ­մա­նում, առն­վազն տարօ­րի­նակ կլի­ներ, հա­մե­նայն­դեպս, հե­տաքր­քիր կլի­ներ լսել Նի­կո­լի բա­ցատ­րու­թյու­նը` հա­նուն ին­չի՞ է այդ գու­մա­րը տա­լիս: Բայց ա­հա, մի շարք աղբ­յուր­ներ տե­ղե­կաց­նում են, որ այդ գու­մա­րը մու­ծած երկր­նե­րի շար­քում են ինչ­պես Ադր­բե­ջա­նը, այն­պես էլ` Ղա­զախս­տա­նը: Ու հաշ­վի առ­նե­լով, որ Ա­լիե­ւը եւ Տո­կաե­ւը մինչ այս Գա­զա­յի բնա­կիչ­նե­րի նեղ վի­ճա­կի պատ­ճա­ռով ա­մե­նե­ւին էլ ի­րենց չէին կո­տո­րում, գու­մա­րած փաս­տը, որ Գա­զան, վեր­ջա­պես, ա­վերել է Հեյ­դա­րո­վի­չի դաշ­նա­կից Իս­րա­յե­լը, կա­րե­լի է են­թադ­րել, որ ի­րա­կա­նում այդ փո­ղը տվել են հա­նուն Թ­րամ­փի բա­րե­հա­ճութ­յան: Կամ այս­պես. Թ­րամ­փի բա­րե­հաճ հա­յացքն այն կար­գի են կա­րե­ւո­րում, որ հա­նուն դրա մեկ մի­լիարդն ա­մե­նե­ւին էլ չեն ափ­սո­սում: Ու այս­տեղ շատ պարզ հարց է ա­ռա­ջա­նում. Ա­լիե­ւի, էլ չա­սած` Տո­կաե­ւի ին­չի՞ն է պետք մեկ մի­լիարդ դո­լա­րով ամ­րապնդ­ված թրամփ­յան բա­րե­հա­ճութ­յու­նը, երբ մաս­նա­վո­րա­պես Ղա­զախս­տա­նը գո­նե պաշ­տո­նա­պես Մոսկ­վա­յի դաշ­նա­կիցն է, նաեւ սերտ նկրտում­ներ է ի ցույց դնում Պե­կի­նի հան­դեպ:

­Թե Ա­լիե­ւի եւ Տո­կաե­ւի ին­չին է պետք Թ­րամ­փի սե­րը, կա­րե­լի է կռա­հել: Վեր­ջին ժա­մա­նակ­ներս Վա­շինգ­տո­նը բա­վա­կա­նին ակ­տի­վաց­րեց Թուրքիա­յից` Հա­յաս­տա­նով եւ Ադր­բե­ջա­նով մին­չեւ Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա ձգվող կո­մու­նի­կա­ցիա­նե­րի թե­ման: Ա­վե­լին, Վեն­սի հայտ­նի տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին այ­ցի ժա­մա­նակ այդ մա­սին խոս­վեց բա­ցա­հայտ: Ընդ ո­րում, ոչ միայն եր­կա­թու­ղա­յին կա­պի, այլ նաեւ է­ներ­գա­կիր­նե­րի հոս­քե­րի: Մինչ­դեռ Ղա­զախս­տա­նը այդ թե­ման մշտա­պես է ե­րա­զել լու­ծել: Մինչ այս պահն էլ Ղա­զախս­տա­նը դե­պի Արեւ­մուտք կա­րող է է­ներ­գա­կիր­ներ փո­խան­ցել միայն Ռու­սաս­տա­նի մի­ջո­ցով, հաշվի առ­նե­լով այն մե­կու­սաց­վա­ծութ­յու­նը, որն ու­նի այդ եր­կի­րը: Ռու­սաս­տա­նը շրջան­ցե­լու հա­մար միակ տար­բե­րա­կը Կաս­պից ծովն է, ո­րը, սա­կայն, հաշ­վի առ­նե­լով նաեւ այն ռազ­մա­քա­ղա­քա­կան դիր­քե­րը, ո­րոնք ու­նեն Ռու­սաս­տանն ու Ի­րա­նը Կաս­պից ծո­վում, Ղա­զախս­տա­նի հա­մար միշտ էլ ե­ղել է փակ: Բայց հաշ­վի առ­նե­լով Թ­րամ­փի խոս­տա­ցած ա­ջակ­ցութ­յու­նը, հույ­սեր ա­ռա­ջա­նում են: Հա­նուն դրա, ի­հար­կե, կա­րե­լի է մեկ մի­լիարդ էլ վճա­րել:

Ա­լիե­ւի հա­մար, ի­հար­կե, շա­հագրգռ­վա­ծութ­յունն ա­վե­լի մեծ է: Ե­թե Թ­րամփն ի­րա­կա­նում էլ ո­րո­շել է գոր­ծար­կել Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սով Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա կա­պու­ղին, ո­րը ԽՍՀՄ-ի փլու­զու­մից սկսած անգ­լո­սաք­սո­նա­կան գլխա­վոր, բայց այդ­պես էլ մինչ այս պահն ան­կա­տար մնա­ցած ռազ­մա­վա­րա­կան ուղ­ղութ­յուն­նե­րից մեկն է, որ դա Ադր­բե­ջա­նին կա­րող է դարձ­նել հիմ­նա­կան լո­գիս­տիկ կենտ­րոն, որն ա­պա­հո­վե­լու է ողջ Կենտ­րո­նա­կան Ա­սիա­յի հոս­քե­րը դե­պի Ա­րեւ­մուտք: Գու­մա­րած, այդ ողջ լո­գիս­տի­կան ա­պա­հո­վե­լու հա­մար ԱՄՆ-ին պետք է լի­նե­լու նաեւ ու­ժա­յին բա­ղադ­րիչ, եւ այդ հար­ցով եւս Ադր­բե­ջանն ա­մե­նա­հար­մար գո­տին է: Իսկ ե­թե հան­կարծ Թ­րամփն Ի­րա­նին ոչն­չաց­նե­լու հար­ցով մտա­ծի մին­չեւ վերջ ա­ռաջ գնալ, ա­պա ի­րա­նա­կան ո­րո­շա­կի տի­րույթ­ներ յու­րաց­նե­լու հար­ցում Ա­լիե­ւի ա­ռաջ Թր­ամ­փի բա­րե­հա­ճութ­յու­նը հե­քիա­թա­յին հնա­րա­վո­րութ­յուն­ներ է բա­ցում: Այդ բո­լոր հույ­սե­րի հա­մար մեկ մի­լիարդ տա­լը, ի­հար­կե, ծի­ծա­ղե­լի գու­մար է:

­Մեկ նյո­ւանս, ի­հար­կե, այս­տեղ կա. Ա­լիե­ւը, ա­սենք նաեւ Տո­կաեւն այս ի­րա­վի­ճա­կում ստիպ­ված էր բա­ցա­հայտ խա­ղի մեջ մտնել: Չ­նա­յած աշ­խարհն այն վի­ճա­կում է, որ նման հա­կում­ներն ար­դեն ա­ռանձ­նա­պես չեն էլ թաքց­վում: Ա­լիե­ւի պա­րա­գա­յում էլ նա ար­դեն հասց­րել է մեկ ան­գամ իր այդ հա­կում­ներն ի ցույց դնել: Այն ժա­մա­նակ, ի­հար­կե, տե­սա­նե­լի ա­ռա­ջին պլա­նում հիմ­նա­կան խա­ղա­վա­րը Բ­րի­տա­նիան էր, եւ պարզ­վեց, որ նրա կշի­ռը չբա­վա­րա­րեց գոր­ծըն­թա­ցը մին­չեւ վերջ ա­ռաջ տա­նել: Այդ թվում, Թ­րամ­փը ողջ հա­կաի­րա­նա­կան գոր­ծըն­թա­ցում բա­վա­րար­վեց մի քա­նի հար­ված­նե­րով: Հի­մա ար­դեն, նման է, որ Թ­րամ­փին շատ ա­վե­լի խորն են ներ­քա­շել հա­կաի­րա­նա­կան այդ ճա­հի­ճը, սպա­սե­լիք­նե­րը Բաք­վում ա­վե­լի լուրջ են:

ԹՐԱՄՓՆ ԱՅԴՊԵՍ ԷԼ ՈՐՈՇՈՒՄ ՉՈՒՆԻ

­Մյուս կող­մից էլ այն, որ ա­ռանց Ի­րա­նը վե­րահս­կո­ղութ­յան տակ վերց­նե­լու, Թ­րամփն հա­զիվ թե վերջ­նա­կան ըն­թացք տա հա­րավ­կով­կաս­յան մեծ մի­ջանց­քի թե­մա­յին, են­թադ­րե­լի է: Ա­մեն դեպ­քում, քիչ չեն փոր­ձա­գի­տա­կան գնա­հա­տում­նե­րը, որ նա­խորդ եր­կու-ե­րեք տաս­նամ­յակ­նե­րին եւս այդ նա­խա­ձեռ­նութ­յան գործ­նա­կան ըն­թաց­քը կանգ­նեց­վել է հենց նույն պատ­ճա­ռով` ՌԴ-ն­ եւ Ի­րա­նը կա­յուն վե­րահս­կո­ղութ­յուն ու­նեն Կաս­պից ծո­վում, եւ այն հա­տե­լու եւ լո­գիս­տիկ ու­ղի­ներ ստեղ­ծե­լու հա­մար պետք է լու­ծել Թեհ­րա­նի խնդի­րը, ո­րի դեպ­քում Ռու­սաս­տա­նի հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը եւս կասպ­յան գո­տում էա­պես կնվա­զեն: Ա­ռա­վել եւս` Հա­րա­վա­յին Կով­կա­սում կա­յուն ա­րեւմտ­յան վե­րահս­կո­ղութ­յան դեպ­քում:

Ամ­բողջ հար­ցը, սա­կայն, գա­լիս հաս­նում է նույն բա­նին` Թ­րամ­փը, թեեւ նրան բա­վա­կա­նին խորն են ներ­քա­շել ի­րա­նա­կան հա­կա­մար­տութ­յան մեջ, կտա՞ վերջ­նա­կան հար­ձակ­ման հրա­մա­նը, հաշ­վի առ­նե­լով այն հսկա­յա­կան խնդիր­նե­րը, ո­րոնք այդ դեպ­քում գո­նե իր եւ իր թի­մի հա­մար ա­ռա­ջա­նում են: Ի­հար­կե, ե­թե հնա­րա­վոր լի­ներ մեկ հար­վա­ծով, ինչ­պես Վե­նե­սո­ւե­լա­յում է, հար­ցը լու­ծել, մտա­ծե­լու ոչ մի բան չէր լի­նի: Ըստ թրամ­փա­մետ Axios-ի, որ հար­ձա­կումն այս պա­հին էլ Վա­շինգ­տո­նի միակ տար­բե­րա­կը չէ: Այ­սինքն, Թ­րամ­փը դեռ քննար­կում է Ի­րա­նի հետ գործ ու­նե­նա­լու տար­բեր տար­բե­րակ­ներ՝ սկսած «խորհր­դան­շա­կան գոր­ծար­քից» մինչեւ Խա­մե­նեիի վե­րա­ցու­մը։

Հ­րա­պա­րակ­ման աղբ­յուր­նե­րի հա­մա­ձայն՝ լար­ված ի­րա­վի­ճա­կի խա­ղաղ կար­գա­վո­րու­մը հնա­րա­վոր է, ե­թե Ի­րա­նը Թ­րամ­փին ներ­կա­յաց­նի մի ծրա­գիր, ո­րը թույլ կտա ԱՄՆ նա­խա­գա­հին, «դեմ­քը մաք­րա­գոր­ծած» դուրս գալ ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կից` տա­լով բա­ցատ­րութ­յուն, թե ին­չու է այդ­քան զորք, հսկա­յա­կան ծախ­սեր կա­տա­րե­լով, կու­տա­կել Ի­րա­նի դեմ: «Նա­խա­գահ Թ­րամ­փը պատ­րաստ է ըն­դու­նել գոր­ծար­քը, ե­թե այն էա­կան է, եւ­ ե­թե նա կա­րո­ղա­նա այն քա­ղա­քա­կա­նա­պես ներ­կա­յաց­նել երկ­րի ներ­սում »,- լրատ­վա­մի­ջո­ցին ա­սել է ԱՄՆ բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տոն­յան։ «Նա­խա­գա­հը դեռ չի ո­րո­շել հար­վա­ծել։ Ես դա գի­տեմ, քա­նի որ հար­ված չի ե­ղել։ Նա կա­րող է եր­բեք չհար­վա­ծել։ Կամ նա կա­րող է վա­ղը արթ­նա­նալ եւ­ ա­սել` բա­վա­կան է»,- Axios-ին ա­սել է Թ­րամ­փի ա­վագ խորհր­դա­կան­նե­րից մե­կը։ «Ոչ ոք չգի­տի, թե ինչ կընտ­րի նա­խա­գա­հը: Կար­ծում եմ՝ նույ­նիսկ նա ին­քը դեռ չգի­տի»,- ամ­փո­փում է աղբ­յու­րը:

ԲԱ ՄԵԿ ՄԻԼԻԱ՞ՐԴԸ

Այ­սինքն, երբ Թ­րամ­փը շա­րու­նա­կում է դրսե­ւո­րել նման տա­տա­նո­ղա­կան վար­քա­գիծ, դա չի կա­րող չազ­դել նաեւ կող­քից հե­տե­ւող երկր­նե­րի կուր­սի վրա, եւ դրանց թվում է Ադր­բե­ջա­նը, ա­սենք նաեւ` Հա­յաս­տա­նը: Գու­մա­րած նաեւ այն փաս­տը, որ ինչ­պես Մոսկ­վան, այն­պես էլ Պե­կի­նը շա­րու­նա­կում են տա­րաբ­նույթ գործ­նա­կան քայ­լե­րը եւ պաշ­տո­նա­կան հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը, որ կանգ­նած են Ի­րա­նի կող­քը եւ Թ­րամ­փին հոր­դո­րում են չգնալ ի­րա­վի­ճա­կի էլ ա­վե­լի շի­կաց­ման:

Ընդ ո­րում, ռուս-ի­րա­նա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րում ակ­տի­վո­րեն ի ցույց է դրվում նաեւ տնտե­սա­կան գոր­ծո­նը, ո­րը, թե­րեւս, իր հիմ­քում ու­նի մե­սիջ, որ Մոսկ­վա­յում կաս­կած­ներ չկան, որ ներ­կա ի­րա­վի­ճա­կը կկար­գա­վոր­վի, քա­նի որ հարկ են հա­մա­րում այս խա­ռը վի­ճա­կում ա­ռաջ­նա­յին հա­մա­րել նաեւ տնտե­սա­կան հա­րա­բե­րութ­յու­ննե­րի թե­ման: Այդ թվում, օ­րերս Մոսկ­վան եւ Թեհ­րա­նը ձեռք բե­րե­ցին պայ­մա­նա­վոր­վա­ծությ­ուն` «Հ­յու­սիս-­Հա­րավ» մայ­րու­ղու բուն շի­նա­րա­րա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի հետ կապ­ված: Ա­հա այս ֆո­նին, Թեհ­րա­նի հետ նույն «Հ­յու­սիս-­Հա­րա­վի» հետ կապ­ված ակ­տիվ շփում­նե­րի մեջ մտավ նաեւ Բա­քուն, ին­չը ա­վե­լորդ ան­գամ ակ­նար­կում է, որ ինչ­քան էլ Ա­լիե­ւը Թ­րամ­փի հետ կապ­ված սպա­սե­լիք­ներ ու­նի, բայց նաեւ աչ­քը պա­հում է Մոսկ­վա­յի եւ Թեհ­րա­նի ուղ­ղութ­յամբ, թե­րեւս իր հեր­թին տես­նե­լով ի­րա­նա­կան թե­մա­յով Թ­րամ­փի տա­տա­նում­նե­րը:

Ա­սե­նք նաեւ այն, որ Նի­կո­լը Թեհ­րան ու­ղար­կեց իր պաշտ­պա­նութ­յան նա­խա­րա­րին, այն էլ այս թեժ պա­հին եւ Թ­րամ­փի աչ­քից ընկ­նե­լու հնա­րա­վո­րութ­յունն աչ­քի ա­ռաջ ու­նե­նա­լով, գա­լիս է ակ­նար­կե­լու, որ պաշ­տո­նա­կան Ե­րե­ւա­նը եւս ո­րո­շա­կի տա­րա­կու­սանք­ներ ու­նի Թ­րամ­փի գոր­ծե­ղութ­յուն­նե­րի հետ կապ­ված: Ընդ ո­րում, ան­կախ այն բա­նից, թե «Թ­րամ­փի մի­ջանցք» կոչ­ված ծրագ­րից ար­դեն ինչ խո­շոր շոու են սար­քել:

­Հան­րա­գու­մա­րում, ի­հար­կե, հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նը, որ Թ­րամ­փը, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կո­րո­շի հար­վա­ծել Ի­րա­նին, դեռ շատ մեծ է: Բայց նաեւ, վա­ղը Ժ­նե­ւում ուկ­րաի­նա­կան թե­մա­յով ե­ռա­կողմ բա­նակ­ցութ­յուն­նե­րին զու­գա­հեռ, ծրագր­ված է նաեւ ԱՄՆ-Ի­րան բա­նակ­ցա­յին նոր ռաուն­դը: Ի­հար­կե, հարց է, թե պա­տա­հա­կա՞ն է, որ ա­մեն ան­գամ այս եր­կու խո­շոր բա­նակ­ցա­յին գոր­ծըն­թաց­ներն ի­րա­կա­նաց­վում են ի­րար հետ միա­ժա­մա­նակ: Բայց դա էլ մի կողմ. ե­թե բա­նակ­ցութ­յու­ննե­րը շա­րու­նակ­վում են, դա եւս հաս­տա­տում է, որ Թ­րամ­փը շա­րու­նա­կում է պա­տե­րազմ չսկսե­լու մի­ջո­ցի ո­րո­նու­մը: Իսկ այդ դեպ­քում կա­րող է  պարզ­վի, որ Ա­լիեւն ու Տո­կաեւն ի­զուր են Թ­րամ­փին մեկ մի­լիարդ տվել:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝