ՕՐԻՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՔՈՂԻ ՏԱԿ. ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ԵՒ ԿՈՌՈՒՊՑԻԱՅԻ ՀԱՄԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ՍԵՐՏԱՃՈՒՄԸ
Թավշյա տեռորՀանրային Տրիբունալը, ուսումնասիրելով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 2024 թվականի ֆինանսավորման վերաբերյալ infocom.am կայքում հրապարակված տվյալները, արձանագրում է ոչ թե առանձին խախտումների կամ վիճահարույց դրվագների ամբողջություն, այլ կոռուպցիոն համակարգի ձևավորման հստակ և կրկնվող օրինաչափություն։ Առկա փաստերը վկայում են իշխանության և տնտեսական շահերի սերտաճման մասին, որը իրականացվում է քաղաքական հովանավորչության, պետական ռեսուրսների վերաբաշխման և փոխադարձ ծառայությունների տրամաբանությամբ։
Խոշոր նվիրատվությունների ժամանակագրական համընկնումը պետական պայմանագրերի, արտոնությունների, շինարարական թույլտվությունների և պետական ծրագրերից օգտվելու փուլերի հետ չի կարող դիտարկվել որպես պատահականություն։ Երբ պետական գնումների ակտիվ մասնակիցները, պետական աջակցությունից օգտվող կամ պետական մարմինների հետ բազմամիլիոն պայմանագրեր ունեցող տնտեսվարողները համակարգված կերպով ֆինանսավորում են իշխող կուսակցությանը՝ առավելագույն թույլատրելի չափերով և խմբային ձևաչափով, գործ ունենք ոչ թե քաղաքական աջակցության, այլ ազդեցության գնման և իշխանության վերարտադրության կոռուպցիոն մեխանիզմի հետ։
Մեր կարծիքով, նվիրատվությունների ձևական «օրինականությունը» չի վերացնում դրանց կոռուպցիոն բնույթը։ Ընդհակառակը՝ օրենքի շրջանակում կառուցված այս սխեմաները վկայում են համակարգային կոռուպցիայի մասին, երբ իրավական ձևակերպումները ծառայում են հանրային վերահսկողությունը շրջանցելուն, իսկ կուսակցական ֆինանսավորումը վերածվում է պետական ռեսուրսների նկատմամբ լոյալության ապահովման գործիքի։
Առանձնապես մտահոգիչ է այն հանգամանքը, որ իշխանությունն ինքն է հետևողականորեն նվազեցրել ֆինանսական թափանցիկությունը՝ սահմանափակելով նվիրատուների նույնականացման հնարավորությունները։ Միայն անուն-ազգանունների հրապարակումը տարածված անունների պարագայում փաստացի ապահովում է անպատժելիություն և պատասխանատվությունից խուսափելու միջավայր։ Սա ոչ թե տեխնիկական բացթողում է, այլ քաղաքական որոշում, որը նպաստում է կոռուպցիոն կապերի քողարկմանը։
Հանրային Տրիբունալը հայտարարում է, որ ստեղծված իրավիճակում՝
- իշխող կուսակցության ֆինանսավորումը կրում է կոռուպցիոն ռիսկերի բարձր աստիճան,
- պետական ռեսուրսներից օգտվող բիզնեսների և քաղաքական իշխանության միջև առկա է շահերի բախման համակարգային կապ,
- կուսակցական ֆինանսների թափանցիկության գիտակցված նվազեցումը հավասարազոր է հանրային վերահսկողության ապամոնտաժմանը։
Քաղաքական ուժը, որը սնուցվում է պետական համակարգից կախված բիզնեսների միջոցներով, կորցնում է հանրային վստահության և ժողովրդավարական լեգիտիմության իրավական ու բարոյական հիմքը։ Մինչ այս հարցերը չստանան անկախ, լիարժեք և հրապարակային գնահատական, իշխող ուժի ցանկացած խոսք կոռուպցիայի դեմ պայքարի մասին դիտարկվելու է որպես հռետորաբանություն՝ հակասող իր իսկ ֆինանսավորման իրական պրակտիկային։
Կոչ հայ հանրությանը
Հանրային Տրիբունալը դիմում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներին՝ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ ձեր քվեարկությունը կատարելիս հաշվի առնել գործող իշխանության ֆինանսավորման իրական կառուցվածքը, դրա կապը պետական ռեսուրսների հետ և դրա արդյունքում ձևավորված համակարգային կոռուպցիոն միջավայրը։
Քվեարկությունը ոչ միայն քաղաքական նախասիրության, այլ քաղաքացիական պատասխանատվության ակտ է։ Իշխանությունը, որը ձևավորվում և վերարտադրվում է պետական համակարգից կախված բիզնեսների միջոցով, չի կարող հանդես գալ որպես հանրային շահի անկողմնակալ ներկայացուցիչ։
Հանրային Տրիբունալը վստահ է, որ միայն գիտակցված ընտրությունն է կարող դադարեցնել կոռուպցիայի ինստիտուցիոնալացումը և վերադարձնել քաղաքական իշխանությունը հանրության վերահսկողության ներքո։
