ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻՑ ՍԿՍԵՑԻՆ ՄԵՍԻՋՆԵՐԻ ՓՈԽԱՐԵՆ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔՆԵՐ ԳԱԼ
ՄիջազգայինԻհարկե, որքան էլ նիկոլյան իշխանությունները ցուցադրաբար հետ են քաշվում ռուսական գործոնից, ավելին` մանկլավիկների մակարդակով էլ ավելի են ակտիվացրել հակառուսական հռետորաբանությունը, մեկ է, դա ընդհանրական իրավիճակի վրա քիչ բանով կարող է ազդել: Փաստը մնում է փաստ. Ռուսաստանը հարավկովկասյան տարածաշրջանում ներկա է, կա, եւ ոչ մեկն այդ իրողությունը չի կարող հաշվարկներից դուրս թողնել:
Ընդ որում, երբ գլոբալ իրավիճակն այսքան ցուցադրաբար դուրս է եկել «միջազգային իրավունք» կոչված դաշտից, այսինքն, եթե Թրամփը կարող է հանգիստ գնալ ու կալանավորել Վենեսուելայի նախագահին, ապա ռուսական շրջանակներում արդեն սկսում են բացահայտ խոսել, թե ինչո՞ւ նույն բանը նաեւ Մոսկվան չպետք է անի: Եվ այդ խոսակցություններին շատ ավելի լուրջ տեսք է տալիս այն, որ նման թեմաներ օրակարգ է բերում, օրինակ, ռուսական քարոզչական համակարգի այնպիսի հայտնի եւ ոչ պատահական ներկայացուցիչ, ինչպիսին է Վլադիմիր Սոլովյովը:
Մինչդեռ նախօրեին նրա հնչեցրած հայտարարությունը կարելի է որպես միանգամայն լուրջ մեսիջ գնահատել: Հիշեցնենք`Սոլովյովը հրապարակավ սկսեց խոսել այն մասին, որ Ռուսաստանը, բացի Ուկրաինայից, պետք է սկսի հատուկ ռազմական գործողություններ իրականացնել նաեւ իր «ազդեցության գոտու» այլ տարածքներում: Բացատրում է այսպես. «Այն, ինչ տեղի է ունենում Հայաստանում, մեզ համար շատ ավելի ցավոտ է, քան այն, ինչ տեղի է ունենում Վենեսուելայում։ Հայաստանի կորուստը հսկայական խնդիր է։ Մեր Ասիայի՝ Կենտրոնական Ասիայի հարցը կարող է հսկայական խնդիր լինել մեզ համար»: Ըստ այդմ`Ռուսաստանը պետք է «շատ հստակ ձեւակերպի իր նպատակներն ու խնդիրները» եւ հստակ բացատրի, որ «խաղերն ավարտված են»: Ավելին` եթե Ռուսաստանի կենսական շահն է պահանջում, ապա` «Թքած միջազգային իրավունքի ու միջազգային կարգի վրա։ Եթե մեզ անհրաժեշտ էր հատուկ գործողություններ սկսել Ուկրաինայում մեր ազգային անվտանգության համար, ինչու՞ նույն պատճառներով չենք կարող հատուկ գործողություններ սկսել մեր ազդեցության գոտու այլ տարածքներում»:
Ու Սոլովյովը միակը չէ, ով խոսում է այդ մասին: Օրերս Կրեմլին մոտ գտնվող փորձագիտական աղբյուրներից մեկն էլ այն գնահատումն էր տվել, որ այս տարի Ռուսաստանը հետխորհրդային տարածքում կբախվի իր շահերին սպառնացող նոր մակարդակի սպառնալիքների: Իսկ դա երկու տարբերակի տեղ է թողնում: Նախ, կարող է պարզապես լիովին հրաժարվել Հարավային Կովկասում կամ Կենտրոնական Ասիայում իր բոլոր ռազմավարական շահերից, որոնք ձեւավորվել եւ ամբողջական տեսք են ստացել վերջին երկու-երեք հարյուր տարիներին, ընդ որում` բազում պատերազմների եւ այլ բախումների միջոցով: Այսինքն, այդ շահերից հրաժարվելը Ռուսաստանին երկու-երեք դարով հետ կտանի, որի պարագայում երկիրը կպահպանվի՞ ներկա տեսքով` մեծ հարց է: Քանի որ այդ դեպքում Հարավային Կովկասը եւ Կենտրոնական Ասիան արագորեն կհայտնվեն այն վիճակում, որում ներկայումս բալթյան երկրներն են: Երկրորդ տարբերակն է`լիովին կոշտացնել կուրսը, եթե անգամ ուկրաինական պատերազմի պատճառով ռեսուրսային խնդիրներ կան:
Բայց մյուս կողմից էլ դեռ մինչեւ վերջ պարզ չէ հարցը, թե որքանո՞վ է ներկա իրավիճակը տեղավորվում Պուտին-Թրամփ պայմանավորվածությունների դաշտում, եւ, առհասարակ, կա՞ն նման պայմանավորվածություններ: Մի կողմից, մասնավորապես Վենեսուելայի իրադարձությունները հատկապես գլոբալիստական քարոզչամեքենան փորձեց ներկայացնել, որպես Մոսկվայի դեմ ուղղված Թրամփի ճնշում կամ մեսիջ` Ուկրաինայում որոշ զիջումների գնալու համար: Ընդ որում, ռուսների նոր հարվածն «Օրեշնիկ» հրթիռով ներկայացրին որպես Պուտինի պատասխան քայլը: Բայց մյուս կողմից բաց է այն հարցը, թե որքանո՞վ է Վենեսուելայում տեղի ունեցածը հետաքրքրում Ռուսաստանին, երբ, օրինակ, Սոլովյովն ակնարկում է, որ այդքան էլ չի հետաքրքրում: Եվ դրանում մասնակի տրամաբանություն կա, հաշվի առնելով, որ երբ Վենեսուելայից նավթ են արտահանում, ապա դա հաստատ Ռուսաստան չի գնում. ռուսներն իրենք են նավթ արտահանող: Վենեսուելայի նավթի հիմնական գնորդը Չինաստանն է, եւ Մոսկվային, իհարկե, նույնիսկ ձեռնտու է, որ Վենեսուելայից այդ հոսքերը կանգնեն, եւ ինքը վերցնի այդ մասնաբաժինը: Նույնը Գրելանդիայի դեպքում. այստեղ ամերիկյան վերահսկողությունը մեծապես կօգնի հյուսիսային գոտում ռուս-ամերիկյան գործակցությանը, որի մասին, հիշեցնենք, նաեւ Պուտին-Թրամփ հանդիպման շրջանակներում շատ խոսվեց:
Կարճ ասած, այս պահին տեսանելի են միայն որոշակի դետալներ եւ դրանց կամայական մեկնաբանություններ` այս կամ այն կողմի շահերին համահունչ: Բայց մեկ բան հաստատ է. կա ռուս-ամերիկյան ինչ-որ միասնական զարգացումների հետեւողական շղթա, եւ մասնավորապես կովկասյան ուղղությանը դա ի՞նչ վերջնական տեղ է տալիս. սա է ներկայիս հիմնական հարցը: