Ոչ մի կարգապահական կանոն չի կարող գործել մարդու հիմնարար իրավունքների հաշվին․ Բացառիկ հարցազրույց հայտնի իրավապաշտպանի հետ
ՀանդիպումԻտալիայում կայացած մրցաշարում մարզահագուստի վրայի «Ադրբեջան» բառը կպչուն ժապավենով փակած հայ դահուկորդ Միքայել Միքայելյանը քայլը հիստերիա է առաջացրել ոչ միայն Ադրբեջանում, այլ ողջ միջազգային մամուլում։
Հիշեցնենք, որ Միքայել Միքայելյանը iravunk.com-ի հետ զրույցում պատմել է, որ առավոտյան՝ մրցույթի մեկնարկից մոտ 2 ժամ առաջ է ստացել հանդերձանքը և տեսնելով «Ադրբեջան» գրությունը՝ որոշել է, որ այդ երկրի անունը կրծքին սահքի դուրս չի գա։
Միառժամանակ նշելով, որ ինքն իր արաքի, իր տուգանքի տերն է, իսկ տուգանքի բեռը կիսել ցանկացողներին մի բան է խնդրել՝ աջակցել Աշոցքում դահուկային սպորտի զարգացմանը։
Արդյո՞ք միջազգային իրավունքի տեսանկյունից կատարվածը մարդու իրավունքի կոպտագույն խախտում չէ՞, երբ մարզիկին ստիպում են այլ երկրի անունը կրել մարզաշապիկի վրա, առանց հաշվի առնելով ազգային, կրոնական պատկանելիությունը։ Փաստացի միջազագային կարգի մարզիկին դարձնելով քայլող գովազդային պաստառ։ Այս հարցի իրավական պատասխանը ստանալու համար դիմել ենք հայտնի միջազգային ատյաններում նախադեպային որոշումների հասած, ՀՀ-ում աղմկոտ գործերի առյուծի բաժինը իր ուսերին կրած եւ դրանիցից յուրաքանչյուրը պատվով հաղթահարած հայտնի իրավապաշտպան, այժմ նաեւ ԴՕԿ կուսակցության շտաբի պետ ԼԵՎՈՆ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻՑ, ով նախ նկատեց․
-Իրավամբ, Ձեր բարձրացրած հարցը միայն մարզական միջադեպ չէ․ այն ունի միջազգային իրավունքի, մարդու իրավունքների և էթիկայի լրջագույն բաղադրիչ, և ես Ձեր խնդրանքով կտամ դրա հետ կապված հետևյալ մասնագիտական կարծիքս։
Հայ դահուկորդ Միքայել Միքայելյանի կողմից մրցաշարի ընթացքում իր մարզաշապիկի վրա նշված «Ադրբեջան» գրության ծածկումը, իսկ դրա համար Միջազգային դահուկային և սնոուբորդի ֆեդերացիա-ի կողմից կիրառված տուգանքը, առերևույթ ներկայացվում է որպես կարգապահական կանոնների խախտում։
Օբյեկտիվորեն արձանագրում եմ հետեւյալը. ոչ մի կարգապահական կանոն չի կարող գործել մարդու հիմնարար իրավունքների հաշվին։ Նախ, անձի արժանապատվությունը բնական իրավունքի նորմ է։ Այսինքն, Աստվածային Իրավանորմ է։
Եվրոպական մարդու իրավունքների կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածը պաշտպանում է ոչ միայն կրոնական, այլև քաղաքական, ազգային և բարոյական համոզմունքները։
Մարդուն չի կարելի պարտադրել հանրայնորեն արտահայտել այն, ինչ հակասում է իր ներքին համոզմունքներին։
Այլ երկրի անունը, հատկապես հակամարտող և ագրեսոր պետության, սեփական մարմնի վրա կրելը հարկադրաբար, անթույլատրելի է։
ԵՄԻԿ 10-րդ հոդվածը և ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքը բազմիցս հաստատել են, որ
խոսքի ազատությունը ներառում է նաև չխոսելու կամ չարտահայտվելու իրավունքը։
Միքայել Միքայելյանի քայլը ոչ թե քաղաքական ակցիա էր, այլ հրաժարում հարկադրական գովազդից,քանի որ կպնում էր տվ յալ անձի արժանապատվությանը։ Ավելին, Հայաստանը և Ադրբեջանը գտնվում են չլուծված զինված հակամարտության հետևանքների մեջ, ադրբեջանական զինված ստորաբաժանումներ մինչ այսօր ապօրինի գտնվում են ՀՀ սուվերեն տարածքում, կան շարունակական մարդու իրավունքների խախտումներ հայ ժողովրդի նկատմամբ։
Վերջապես, երկու երկրների միջև բացակայում են դիվանագիտական հարաբերությունները։ Այս պայմաններում հայ մարզիկին պարտադրել կրել «Ադրբեջան» գրությունը նշանակում է. անտեսել նրա ազգային ինքնությունը, արժանապատվությունը և անվտանգության զգացումը։
Միջազգային սպորտային կազմակերպությունները հաճախ փորձում են հանդես գալ «քաղաքականությունից դուրս» կարգախոսով, սակայն իրավական իրականությունն այլ է․
Սպորտային կանոնները չեն կարող գերակայել մարդու հիմնարար իրավունքներին։
Եթե կարգապահական նորմը հանգեցնում է. արժանապատվության նվաստացման,
ազգային ինքնության ճնշման, հարկադրական քաղաքական կամ բարոյական ուղերձի,
ապա այդ նորմը իր կիրառման մեջ դառնում է իրավախախտ։
Իմ մասնագիտական գնահատմամբ՝ Միքայել Միքայելյանի նկատմամբ կիրառված պատիժը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից ունի մարդու իրավունքների խախտման լուրջ հատկանիշներ, մասնավորապես՝ խղճի և համոզմունքների ազատության, խոսքի ազատության (չխոսելու իրավունքի), անձնական և ազգային արժանապատվության պաշտպանության ոլորտներում։
Հեղինակավոր իրավապաշտպանը վստահ է․
- Այս գործը կարող է և պետք է դառնա միջազգային իրավական քննարկման և նույնիսկ դատական քննության առարկա, քանի որ այն դուրս է զուտ սպորտային կարգապահության շրջանակներից և մտնում է մարդու իրավունքների պաշտպանության տիրույթ։ Շահագրգիռ անձանց, այդ թվում'լիազոր մարմիններին պատրաստ
եմ տրամադրել իրավաբանական, փաստաբանական ֆուլ ծառայություններ։
