Նախկին հոգեւորականի դիպուկ պատասխանը Նիկոլին

Այս համատեքստում վարչապետը մասնավորապես ընդգծել է․ «Տեր Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը շարունակում է մնալ Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Մասյացոտնի թեմի առաջնորդ»։

 

Վարչապետի այս հայտարարությունը հրապարակվեց այն բանից հետո, երբ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը նույն օրը տեղեկացրեց, որ «Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հունվար 10, 2026 թվակիր Հայրապետական տնօրինությամբ Մասյացոտնի թեմի առաջնորդ Գերշ․ Տ․ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը ազատվել է թեմակալ առաջնորդի պաշտոնից։

 

Հայրապետական տնօրինությամբ Մասյացոտնի թեմի առաջնորդական տեղապահ է նշանակվել Հոգեշնորհ Տ․ Ռուբեն վարդապետ Զարգարյանը»։

Եթե Նիկոլ Փաշինյանը պնդում է, որ Գարեգին Բ-ն կաթողիկոս չէ՝ նրան մեղադրելով եկեղեցական կանոնակարգի խախտումների, կուսակրոնության ուխտի դրժման և քաղաքական ընդդիմադիր ուժերի հետ անթույլատրելի կապեր հաստատելու մեջ, ապա իրավաչափ հարց է առաջանում․ կարո՞ղ են արդյոք վարչապետի քաղաքական դիրքորոշումներին չհամաձայնող և ընդդիմադիր քաղաքական հայացքներ ունեցող ՀՀ քաղաքացիները նույնկերպ հայտարարել, որ իրենց համար էլ Նիկոլ Փաշինյանը ՀՀ վարչապետը չէ, քանի որ, իրենց համոզմամբ, խախտել է իր իսկ կազմած և Ազգային ժողովի կողմից վավերացված Կառավարության ծրագիրը։

 

Ի՞նչ իրավական կամ սահմանադրական հիմքով կարող է վարչապետը իրեն վերագրել կաթողիկոսի լիազորություններ և իրեն իրավունք վերապահել որոշելու, թե ո’վ է թեմի առաջնորդ, ո’վ՝ ոչ, կամ ո’ր հոգևորականը ո’ր թեմում և եկեղեցում պետք է իրականացնի իր հոգևոր ծառայությունը։

 

Եթե պետական իշխանության ղեկավարը կարող է սեփական գնահատականների հիման վրա դե յուրե չճանաչել Եկեղեցու առաջնորդի կարգավիճակը (խոսքը կաթողիկոսի ընդունելի կամ չընդունելի լինելու մասին չէ) և այդ հիմքով անտեսել եկեղեցական իրավասու մարմինների որոշումները, ապա նույն տրամաբանությամբ վաղը ցանկացած քաղաքացի կարող է հայտարարել, որ չի ընդունում Կառավարության որոշումները կամ որևէ նախարարի հրամանները՝ պատճառաբանելով, որ իր կարծիքով Կառավարության ղեկավարը, այն է` երկրի վարչապետը շրջանցում է ՀՀ Սահմանադրությունն ու խախտում ՀՀ օրենքները և, հետևաբար, լեգիտիմ չէ։

 

Այս դիրքորոշումն ուղղակիորեն հակասում է իրավական պետության ընկալումներին, ինչպիսին Հայաստանի Հանրապետությունն է` ըստ Սահմանադրության։

Մասնավորապես՝ Սահմանադրության 17-րդ հոդվածը հստակ սահմանում է. «Հայաստանի Հանրապետությունում երաշխավորվում է կրոնական կազմակերպությունների գործունեության ազատությունը։ Կրոնական կազմակերպություններն անջատ են պետությունից»։

Այս դրույթը ոչ թե հռչակագրային է, այլ պարտադիր կատարման ենթակա սահմանադրական նորմ, որը բացառում է Պետության որևէ միջամտություն Եկեղեցու ներքին կյանքին։

 

Նույն սկզբունքն ամրագրված է նաև «Խղճի ազատության և կրոնական կազմակերպությունների մասին» ՀՀ օրենքի 17-րդ հոդվածի «բ» ենթակետում, համաձայն որի՝ Եկեղեցին անջատված է Պետությունից, և Պետությունը չի միջամտում եկեղեցու ու կրոնական կազմակերպությունների՝ օրենքին համապատասխանող գործունեությանը և ներքին կյանքին, ինչպես նաև արգելվում է եկեղեցիների կառուցվածքում որևէ պետական մարմնի կամ նրա հանձնարարությունները կատարող անձի գործունեությունը։

 

Այս դրույթներից միանշանակորեն հետևում է, որ պետական պաշտոնյաները որևէ իրավասություն չունեն գնահատելու, հաստատելու կամ չեղարկելու եկեղեցական իրավասու մարմինների որոշումները։

 

Բացի դրանից` «Հայաստանի Հանրապետության և Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հարաբերությունների մասին» ՀՀ օրենքի 2-րդ հոդվածի 2-րդ կետով Հայաստանի Հանրապետությունը ճանաչում է Հայ (սխալմամբ` Հայաստանյայց) Առաքելական Սուրբ եկեղեցու ինքնակառավարումն իր նվիրապետության սահմաններում։

 

Այսինքն՝ Եկեղեցին ինքնուրույն, ինքնակառավարվող ինստիտուտ է, որի ներքին կառավարման հարցերը դուրս են պետական իշխանության իրավասությունից։

Վարչապետի սույն գործողությունը հակասում է նաև Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասին, ըստ որի՝ պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով։

 

Սա իրավական պետության հիմնարար սկզբունքներից է, ըստ որի՝ պետական իշխանությունը գործում է ոչ թե կամայականորեն, այլ բացառապես օրենքով սահմանված շրջանակներում։ Այլ կերպ ասած` եթե Սահմանադրությունը կամ օրենքը որևէ գործողություն կատարելու լիազորություն չի տալիս, ապա պետական պաշտոնյան իրավունք չունի այդ գործողությունն իրականացնելու` օգտագործելով իր իշխանությունն ու պետական լծակները։ Այս համատեքստում ակնհայտ է նաև վարչապետի դիրքորոշման ներքին հակասությունը։

 

Ինչպե՞ս կարելի է ընդունել նույն անձի՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից 2021 թվականի հունվարի 11-ին հայրապետական կոնդակով Արարատյան հայրապետական թեմից առանձնացված և նորաստեղծ Մասյացոտնի թեմի գոյությունը, կամ ընդունել նույն կաթողիկոսի կողմից թեմակալ առաջնորդ նշանակված Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանին, սակայն միևնույն այդ կաթողիկոսի կողմից կայացված թեմակալ առաջնորդի փոփոխության տնօրինությունը հայտարարել առոչինչ։

 

Խնդիրն առավել անհեթեթ է դառնում, երբ նկատի ենք առնում, որ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանը աբեղա և եպիսկոպոս է ձեռնադրվել հենց Գարեգին Բ կաթողիկոսի կողմից, որին վարչապետը և իր կողմնակիցները հրաժարվում են ճանաչել որպես կաթողիկոս։

 

Ստացվում է, որ, ըստ այս տրամաբանության, Գարեգին Բ-ն, չլինելով կաթողիկոս, կատարել է ձեռնադրություններ, որոնց իրավունքը չուներ։ Իսկ եթե այդպես է, ապա նույն տրամաբանությամբ Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանն էլ չունի վավերական քահանայական, ապա եպիսկոպոսական ձեռնադրություն և օծում, ուստի՝ չի կարող համարվել եպիսկոպոս կամ առհասարակ եկեղեցական։

 

Այս դեպքում, հետևողական լինելով այդ կանխակալ մոտեցմանը, Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյանին պետք է կոչել ոչ թե իր եկեղեցական աստիճանով ու հոգևոր անունով, այլ` ավազանի անունով՝ Արման Սարոյան, քանի որ ինքը, «ձեռնադրված լինելով Կտրիճ Ներսիսյանի կողմից, վավերական եկեղեցական չէ, քանի որ Կտրիճ Ներսիսյանի կատարած ձեռնադրություններն առոչինչ են»։

 

Ահա թե ինչպիսի իրավական և եկեղեցական վտանգավոր փակուղու մեջ են մեզ դրել թե՛ Պետությունը և թե՛ Եկեղեցին՝ խաթարելով իրավական պետության հիմքերը և խարխլելով եկեղեցական կանոնական իրավունքը», - գրել է նախկին հոգեւորական ԱՐՄԵՆ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ: