Միջաստղային օբյեկտ 3I/ATLAS. Ե՞րբ կմոտենա Երկրին և ի՞նչ է հայտնի նրա մասին

3I/ATLAS միջաստղային օբյեկտը, որը հայտնաբերվել է 2025 թվականի հուլիսի 1-ին, մեծ քննարկումներ է առաջացրել գիտական հանրության և հասարակության շրջանում: Արեգակնային համակարգի այս երրորդ միջաստղային հյուրը՝ 1I/Օումուամուայից (2017) և 2I/Բորիսովից (2019) հետո, մոտենում է ներքին մոլորակներին, և նրա անսովոր բնութագրերը ծնում են ինչպես գիտական վարկածներ, այնպես էլ ենթադրություններ: Պատմում ենք, թե ե՞րբ 3I/ATLAS-ը կմոտենա Երկրին, ի՞նչ է հայտնի նրա մասին և ինչու՞ որոշ գիտնականներ ենթադրում են նրա արհեստական ծագումը:

Ե՞րբ 3I/ATLAS-ը կմոտենա Երկրին

3I/ATLAS միջաստղային օբյեկտը, որը նաև հայտնի է որպես C/2025 N1 (ATLAS) գիսաստղ, շարժվում է Արեգակնային համակարգով հիպերբոլիկ հետագծով: Հաշվարկների համաձայն՝ այն կհասնի պերիհելիոնին՝ Արեգակին ամենամոտ կետին, 2025 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ անցնելով աստղից մոտ 1,36 աստղագիտական միավոր (ա.մ.) կամ 203,5 միլիոն կիլոմետր հեռավորության վրա: Երկրին առավելագույն մոտեցումը սպասվում է 2025 թվականի դեկտեմբերի 19-ին, երբ օբյեկտը կլինի 1,8 ± 0,1 ա.մ. կամ մոտ 270 միլիոն կիլոմետր հեռավորության վրա մեր մոլորակից:
Որոշ աղբյուրներ, հղում անելով Հարվարդի համալսարանի աստղաֆիզիկոս Ավի Լյոբին, նշում են, որ 3I/ATLAS-ը կարող է մոտենալ Երկրին նոյեմբերի 21-ից դեկտեմբերի 5-ն ընկած ժամանակահատվածում: Սակայն այդ ամսաթվերը չեն հաստատվում ուղեծրի ավելի ճշգրիտ հաշվարկներով և, ամենայն հավանականությամբ, չափազանցություն են: NASA-ն և այլ հեղինակավոր աղբյուրներ ընդգծում են, որ 1,6–1,8 ա.մ. (240–270 միլիոն կիլոմետր) նվազագույն հեռավորությունը օբյեկտը դարձնում է անվտանգ Երկրի համար:

Ի՞նչ է 3I/ATLAS-ը

3I/ATLAS-ը հայտնաբերվել է 2025 թվականի հուլիսի 1-ին Չիլիում գտնվող ATLAS (Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System) հեռադիտակով՝ Արեգակից 4,5 ա.մ. (670 միլիոն կիլոմետր) հեռավորության վրա: Սկզբում օբյեկտը ստացել է A11pl3Z ժամանակավոր անվանումը, սակայն նրա միջաստղային ծագումը հաստատվելուց հետո Աստղագիտական միջազգային միությունը (ԱՄՄ) նրան տվել է 3I (երրորդ միջաստղային օբյեկտ) անվանումը և դասակարգել որպես ոչ պարբերական C/2025 N1 (ATLAS) գիսաստղ:
Օբյեկտն ունի ուղեծրի ռեկորդային էքսցենտրիսիտետ (6,15 ± 0,17), ինչը հաստատում է նրա ծագումը Արեգակնային համակարգից դուրս: Այն շարժվում է ռետրոգրադ (հակառակ ուղղությամբ) հետագծով՝ Արեգակի նկատմամբ մոտ 58 կմ/վ (210 000 կմ/ժ) արագությամբ, ինչը զգալիորեն գերազանցում է տեղական օբյեկտների արագությունը: 2025 թվականի հուլիսի 2-ին Չիլիի Deep Random Survey, Արիզոնայի Lowell Discovery Telescope և Մաունա-Կեայի «Կանադա-Ֆրանսիա-Հավայի» հեռադիտակներով անցկացված դիտարկումները ցույց են տվել կոմայի և 3 անկյունային վայրկյանի երկարությամբ կարճ պոչի առկայություն, ինչը վկայում է օբյեկտի գիսաստղային բնույթի մասին:
Ըստ գնահատականների՝ 3I/ATLAS-ի միջուկի տրամագիծը կազմում է մոտ 15–24 կիլոմետր, ինչը նրան դարձնում է հայտնի միջաստղային օբյեկտներից ամենամեծը (համեմատության համար՝ 1I/Օումուամուա՝ մոտ 100 մետր, 2I/Բորիսով՝ մոտ 1 կիլոմետր): Nordic Optical Telescope և Palomar 200-inch հեռադիտակներից ստացված սպեկտրոսկոպիկ տվյալները ցույց են տալիս ջրային սառույցի և սիլիկատների առկայություն, ինչպես նաև կոմայի կարմրավուն գույնը, որը բնորոշ է 2I/Բորիսովի նման փոշոտ գիսաստղերին:

Ինչու՞ առաջացան վեճեր

3I/ATLAS-ի շուրջ աժիոտաժը պայմանավորված է Ավի Լյոբի վարկածով, որը հրապարակվել է 2025 թվականի հուլիսի 16-ին arXiv պրեպրինտների սերվերում: Լյոբը, որը հայտնի է արտերկրային տեխնոլոգիաների մասին իր համարձակ տեսություններով, ենթադրել է, որ 3I/ATLAS-ը կարող է լինել արհեստական օբյեկտ, հնարավոր է՝ այլմոլորակային զոնդ կամ տիեզերանավ: Նա իր վարկածը հիմնավորում է հետևյալ փաստարկներով.

1. Անսովոր հետագիծ. Օբյեկտի ուղեծրի թեքությունը ընդամենը 5 աստիճան է Երկրի ուղեծրի հարթության նկատմամբ, ինչը, Լյոբի խոսքով, պատահական համընկնման հավանականություն ունի 0,2%-ից պակաս: Բացի այդ, 3I/ATLAS-ը մոտ է անցնում Վեներայի, Մարսի և Յուպիտերի կողքով, ինչը հիշեցնում է տիեզերագնացությունում օգտագործվող գրավիտացիոն մանևրներ (նման մոտեցումների հավանականությունը գնահատվում է 0,005%):
2. Թաքնվածություն. 2025 թվականի հոկտեմբերի 29-ին պերիհելիոնում օբյեկտը կլինի Արեգակի հետևում, ինչը կդժվարացնի նրա դիտարկումը Երկրից: Լյոբը սա համարում է «ռազմավարական վարքագծի» հնարավոր նշան:
3. Չափսեր և պայծառություն. Անոմալ մեծ չափսերը (մինչև 24 կմ) և բարձր պայծառությունը (11-րդ աստղային մեծություն Մարսի մոտ) առանձնացնում են 3I/ATLAS-ը մյուս միջաստղային օբյեկտներից:
   Լյոբը նաև հղում է անում գիտաֆանտաստիկ «մութ անտառ» վարկածին՝ ենթադրելով, որ արտերկրային քաղաքակրթությունները կարող են թաքցնել իրենց ներկայությունը և ուղարկել զոնդեր հետախուզության համար: Նա նախկինում նման վարկածներ է առաջ քաշել Օումուամուայի վերաբերյալ, որոնք չեն հաստատվել:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝