ԱՇԽԱՐՀԸ՝ ՎԵՐԱԿԻՍՎԵԼՈՒ ՇԵՄԻՆ

ԱՇԽԱՐՀԸ՝ ՎԵՐԱԿԻՍՎԵԼՈՒ ՇԵՄԻՆ

Փաստը, որի մասին տեղեկացնում են սիրիական աղբյուրները, ոչ պակաս, քան հրաշք, դժվար է համարել: Խոսքը հետեւյալի մասին է. երբեմնի շքեղ, իսկ այժմ ավերակների վերածված Հալեպում օրերս ծնվել է երեխա՝ գլխի մեջ ունենալով... արկի բեկոր: Չէ, հրաշքը դա չէ, քանի որ կա շատ պարզ բացատրություն. հղի կինը հայտնվել է հրետակոծության գոտում ու վիրավորվել փորից: Նրան հասցրել են հիվանդանոց, շտապ կեսարյան հատում իրականացրել ու տեսել, որ բեկորներից մեկը երեխայի գլխի մեջ է: Հրաշքը դրան հաջորդող դրվագն է, երբ բժիշկներին հաջողվում է փրկել ոչ միայն նման ծանրագույն վերքով լույս աշխարհ եկած փոքրիկին, այլեւ ականի պայթյունից բզկտված մորը: Համենայնդեպս՝ սիրիական շատ աղբյուրներ տեղի ունեցածը խորհրդանշական են համարում, որ նորածին աղջնակի՝ Ամալի ¥արաբերենով՝ հույս¤ օրինակով կապրի նաեւ իրենց երկիրը:

ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԱՐՄԱԳԵԴՈՆ

Ահա եւ պատերազմը՝ իր սարսափազդու դեմքով: Սակայն այս ֆոնին, մեղմ ասած, տարօրինակ է հնչում Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Լորան Ֆաբիուսի` նախօրեին արված հայտարարությունը, ըստ որի՝ Սիրիայում ֆրանսիական օդուժի իրականացրած ավիահարձակումները դա Ֆրանսիայի «օրինական ինքնապաշտպանությունն» է: Իհարկե՝ նախարարը բացատրում է, թե իրենք հարվածում են «Իսլամական պետության» ¥ԻՊ¤ դիրքերին, թե այդ ահաբեկչական կազմակերպությունը Սիրիայում պլանավորում է Ֆրանսիայում ահաբեկչական գրոհներ իրականացնելու մասին եւ այլն: Բայց մեկ է՝ միանգամայն անհասկանալի է, թե այդ ինչպե՞ս կարող է որեւէ երկիր իր սահմաններից շատ հեռուներում «ինքնապաշտպանվել»: Չնայած առեղծված չկա. «Որոշակիորեն հարցականի տակ է դրվել Եվրամիության հիմքերն ու նրա կենսունակությունը»,- անցնելով փախստականների մեծ հնչեղություն ձեռք բերած գերխնդրին՝ իր խոսքն է շարունակում Ֆաբիուսը: Եվ որպես ելք՝ նա առաջարկում է. «Եկել է ազնվորեն ասելու ժամանակը, որ ԵՄ-ն չի կարող բաց պահել դռները եւ ընդունել բոլոր փախստականներին...»: Հակառակ դեպքում՝ միգրացիոն հոսքերը կդառնան անկառավարելի, եւ դա կբերի «քաոսի, եվրոպական համակարգի անկման»: Ահա թե ինչից է պաշտպանվում Ֆրանսիան, թեեւ էլի անհասկանալի է, թե փախստականների հոսքերի խնդիրն այդ ինչպե՞ս են պատրաստվում լուծել Սիրիայում ինչ-որ անիմաստ օդային հարվածներով:

Կամ՝ այդ խնդրի մասին Փարիզում չէի՞ն մտածում, երբ դարձան Լիբիայի վրա արեւմտյան հարձակման առաջամարտիկները եւ Սիրիայի հետ կապված մինչ օրես էլ շարունակում են խոսել` «բռնապետ Ասադին պետք է հեռացնել» թեմայով, որն էլ եվրոպական ներկայիս աղետների գլխավոր հիմքերից մեկը դարձավ: Առավել եւս, որ այդ «ինքնապաշտպանությունից» հետո անգամ պարոն Ֆաբիուսի հունգարացի գործընկեր Պետեր Սիյատոն շատ ավելի «ծանր» տվյալ հնչեցրեց՝ դեպի Եվրոպա է շարժվում 30-35 միլիոն փախստական: Պաշտոնական տվյալներով՝ եվրոպական ներկայիս քաոսն առաջացել է մոտ 100-300 հազար փախստականների պատճառով, ոչ պաշտոնական տվյալներով՝ ներկայումս Եվրոպայում շարժի մեջ է կամ արդեն տեղավորվել է 1-1,5 միլիոն փախստական: Ուրեմն ինչի՞ կվերածվի Եվրոպան, եթե ոչ Հունգարիայի ԱԳ նախարարի ասած 30-35 միլիոն փախստականները, ապա գոնե նրանց կեսը հասնի Հին աշխարհ՝ գումարվելով այնտեղի մոտ 60-70 միլիոնանոց իսլամական շերտին:
Իսկ Լորան Ֆաբիուսի առաջարկած «դռները փակ պահելու» գաղափարը հազիվ թե օգնի: Այսօր էլ Եվրոպայի դռներն ամենեւին էլ լայն բացված չեն փախստականների առաջ, մինչդեռ անլեգալ մուտքերի դեմն առնելու ոչ մի գործնական տարբերակ դեռ չկա: Եվրոպայի ներսում էլ փախստականներն առաջ գնալու համար անգամ նորաստեղծ փշալարե սահմանների վրա են գրոհում: Նրանց կանգնեցնելու միակ ռեալ տարբերակը զենքն է, իսկ նման սպանդը Եվրոպան ներսից պայթեցնելու ուղիղ ճանապարհն է: Եվ որ այս պահին կան իրավիճակն այդ ուղղությամբ տանելու փորձեր, դա էլ է ակնհայտ:

ՆՅՈՒՅՈՐՔՅԱՆ «ԲԱԶԱՐՆԵՐԻՆ» ՍՊԱՍԵԼԻՍ

Հենց այս իրողությունների ֆոնին էլ տրվեց ՄԱԿ-ի Գերագույն անսամբլեայի 70-րդ նստաշրջանի մեկնարկը: Այս միջոցառումը կարծես թե դառնալու է այն «հավաքատեղին», որտեղ տրվելու է մեկ գլխավոր հարցի պատասխանը՝ դեպի ո՞ւր է գնում աշխարհը: Համենայնդեպս՝ հենց այդ մասին է վկայում այն փաստը, որ Նյու Յորք են մեկնում աշխարհի բոլոր հիմնական լիդերները, այդ թվում՝ Չինաստանի, Ռուսաստանի նախագահներն ու նույնիսկ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսը: Այս օրերին էլ, կարծես թե, սեփական դիրքերը հստակեցնող վերջին քայլերն են իրականացվում: Այսպես՝ Չինաստանն ու Ռուսաստանը հայտարարեցին Կենտրոնական Ասիայով դեպի Եվրոպա տանող կոմունիկացիոն ուղիների շինարարության մեկնարկի մասին: Այդ ճանապարհը Չինաստանից Եվրոպա ամենակարճ ուղին է լինելու, ինչը խոստանում է գրեթե պարապուրդի մատնել Ասիայից Եվրոպա տանող եւ ամերիկյան վերահսկողության տակ գտնվող ծովային ուղիները: Երկրորդ. Պեկինը Վաշինգտոնում ակնհայտորեն դնելու է յուանը որպես միջազգային արժույթ ընդունելու հարցը, եւ հաջորդ փուլում, եթե հայտարարվի չինական արժույթը ոսկով ապահովագրելու մասին, ամերիկյան դոլարին շատ ծանր օրեր կսպասեն: Մի շարք գլոբալ տնտեսական թեմաներ եւս Պեկինը կդնի Վաշինգտոնի հետ բանակցությունների հիմքում, եւ եթե չլինեն պայմանավորվածություններ, ԱՄՆ-ն ու Չինաստանը առնվազն տնտեսական պատերազմից հաստատ չեն խուսափի: Առաջարկներն ընդունելու դեպքում էլ ԱՄՆ-ը մեծ հարցականի տակ է դնում համաշխարհային տնտեսական լիդերի իր կարգավիճակը: Մյուս կողմից՝ Ռուսաստանն արդեն առաջ է քաշել Սիրիայում եւ դրա հարեւան երկրներում ԻՊ-ին ոչնչացնելու իր ծրագիրը՝ Վաշինգտոնին կանգնեցնելով կա՛մ այն ընդունելու, կա՛մ համաշխարհային ահաբեկչությանը հաղթողի կարգավիճակը ռուսներին զիջելու երկընտրանքի առաջ: Ընդ որում, այս օրերին Վաշինգտոնը նորանոր փաստեր է ներկայացնում Սիրիայում ռուսական զինտեխնիկայի կենտրոնանալու մասին: Խոսքը մասնավորապես ավիացիոն եւ զրահատեխնիկական լուրջ միավորների մասին է: Սակայն վաշինգտոնյան այդ «բացահայտումները» կարծես թե միայն հակառակ էֆեկտն են տալիս՝ Մերձավոր Արեւելքի իրավիճակից անմիջականորեն տուժողները հիմնականում փորձում են Մոսկվայի հետ որոշակի հարաբերություններ կառուցել: Կարելի է բերել Իսրայելի վարչապետի` նախօրեին Մոսկվա կատարած այցը, որից հետո Նեթանյահուն հայտարարեց, որ ՌԴ-ի հետ պլանավորում են Սիրիայում համակարգված ռազմական գործողություններ իրականացնել: Այսօր ՌԴ նախագահը կընդունի Էրդողանին, եւ էլի քննարկումների առանցքը Սիրիան է: Այնուհետեւ՝ ռուս-իրանական ԱԳ փոխնախարարների մակարդակով խորհրդակցությունից հետո պաշտոնապես հայտարարվեց. «Մոսկվան եւ Թեհրանը համատեղ պայքար են սկսել «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական խմբավորման դեմ»: Ավելին. Թեհրանից այնուհետեւ տեղեկացրին, որ այդ պայքարն անպայման կիրականացվի նախագահ Ասադի հետ համատեղ եւ որ արդեն իսկ Իրանի ռազմական խորհրդատուները Սիրիայում են:
Իսկ ահա եվրոպական դասական քաղաքական էլիտայի առաջնորդ Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսն իրեն յուրահատուկ բաց տեքստով հայտարարեց. «Առանց Ռուսաստանի` հնարավոր չէ լուծել ժամանակակից աշխարհի կարեւորագույն խնդիրները»: Եվ, հասկանալի է, դեռ քրիստոնեական համարվող Եվրոպան այսպես արագ տեմպերով ու արհեստականորեն իսլամիզացնելու հիշատակված «փախստականներ» օպերացիան եւ Հին աշխարհում կաթոլիկության դիրքերի ահագնացող անկումը կամա, թե ակամա Մոսկվա-Վատիկան հարաբերությունները վերածում են ռազմավարականի:
Այս իրավիճակին հակազդել դեռ գերհզոր ԱՄՆ-ը հազիվ թե չփորձի, առավել եւս, որ նախագահական ընտրությունների շեմին Օբաման արտաքին քաղաքականության հետ կապված ծանր ներքին քննադատությունն ուսերին ունենալով՝ առանձնապես լայն մանյովրների հնարավորություն չունի: Միայն թե ինչ կերպ կկարողանա հակազդել, դեռ չի երեւում: Ասադին տապալել, երբ նա արդեն համաշխարհային ահաբեկչության դեմ գործնական պայքարի առաջամարտիկի համարում ունի, գրեթե անհնար է: Հազարավոր  հակաասադյան «չափավոր ընդդիմադիր» զինյալներ պատրաստելու թեման խայտառակ ձախողում ունեցավ: Փախստականների ճգնաժամից հետո դաշնակիցների հիմնական մասը բացահայտորեն հրաժարվում է որեւէ կերպ մասնակցել պատերազմին, մի մասն էլ՝ օդային անիմաստ հարձակումներից այն կողմ չի անցնում: Վերջին հույսը Թուրքիան էր, բայց Մոսկվա մեկնող Էրդողանը կարծես թե այդ տարբերակն էլ օրակարգից հանեց: Մնում է՝ ամերիկյան ցամաքային ուժերով Սիրիայում ինչ-որ բան անել, բայց այս հարցում էլ ռուսներն ու պարսիկներն առաջ ընկան:
Մի խոսքով՝ առաջիկա նյույորքյան մեծ «բազարների» օրերին Օբաման պետք է լուծումներ գտնի կամ գնա աշխարհը «կիսելուն»: Բայց այս դեպքում էլ ի՞նչ է անելու աշխարհով մեկ սփռված դոլարային սարերի հետ, որը կփլվի հենց նույն պահին, երբ ԱՄՆ-ը թեկուզեւ ակնարկի համաշխարհային կառավարումը կիսելու հնարավորության մասին:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝