ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ԱՅԼԵՎՍ ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՉԷ ԱՐԵՎՄՈՒՏՔԻՆ

ԱԴՐԲԵՋԱՆՆ ԱՅԼԵՎՍ ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ ՉԷ ԱՐԵՎՄՈՒՏՔԻՆ

Հուլիսի 14-ին Վիեննայում Իրանի եւ «վեցյակի» միջեւ կնքված համաձայնագիրը նոր ջղաձգումներ առաջացրեց Թուրքիայի եւ իր փոքր եղբոր` Ադրբեջանի մոտ: Սա բնական է, քանի որ միջազգային արենայում Իրանի ակտվացումը ոչ միայն նոր վերադասավորումների պատճառ կդառնա, այլեւ կփոխի նախկին «հակակշիռների» դիրքավորումները Մերձավոր Արեւելքում եւ Անդրկովկասում: Այս ֆոնին միանգամայն հասկանալի է Ադրբեջանի կողմից հնչեցվող հերթական բայաթիների ենթատեքստը, քանի որ կարելի է ասել, որ միջազգային մակարդակով ջրվեցին նաեւ թուրք-ազերիական հակահայկական, այսպես ասած, «հավակնոտ» ծրագրերը:

Քաղաքական գիտությունների դոկտոր ԳԱՐԻԿ ՔԵՌՅԱՆԸ նշում է, որ թուրք-ազերիական ջղաձգումները պայմանավորված են նաեւ պատմական անցյալով, քանի որ մինչեւ Իրանի իսլամական հեղափոխությունը, շահական Պարսկաստանն ունենալով արեւմտամետ կողմնորոշում` Միացյալ Նահանգների եւ Արեւմուտքի թիվ մեկ դաշնակիցն էր տարածաշրջանում, եւ շատ հարցերում գերտերությունները հենվում էին ոչ թե Թուրքիայի պարագլխի, այլ պարսից առաջնորդի վրա:
«Այդ ընթացքում Թուրքիան ոչ թե նվաստացած էր, այլ այնքան մեծ դերակատարում չուներ, ինչպես իսլամական հեղափոխությունից հետո: Արեւմուտքը Մերձավոր եւ Միջին Արեւելքում կորցնելով Իրանին` որպես դաշնակցի, իր ռազմաքաղաքական հենարանը դարձրեց Թուքիային, եւ այժմ, երբ Իրանը վերադառնում է համագործակցության արենա, բնականաբար նվազեցնում է Թուրքիայի աշխարհաքաղաքական ազդեցությունը Արեւմուտքի համար»,- ասում է քաղաքագետը:
Գ. Քեռյանի կարծիքով` Ադրբեջանի ջղաձգումներն էլ պայմանավորված են մի քանի հանգամանքով: Ադրբեջանն ու Իրանը լուրջ խնդիրներ ունեն` ինչպես Կասպից ծովի, այնպես էլ Իրանական Ատրպատական նահանգի շուրջ հնուց եկող սահմանային եւ քաղաքական հակամարտության շուրջ: Մյուս կողմից էլ` Իրան-Արեւմուտք համագործակցությունը եւ իրանական նավթի հետ կապված Արեւմուտքի ապագա պլանների իրականացումը կարող են էականորեն նվազեցնել Ադրբեջանի` որպես նավթային պետության նշանակությունը:
«Էներգետիկ անվտանգության առումով Ադրբեջանը չի կարող Արեւմուտքի համար այն դերակատարումն ունենալ ինչպիսին Իրանը, քանի որ Ադրբեջանի նավթային պաշարները զգալիորեն զիջում են Իրանին: Մյուս կողմից էլ, Իրանի կայուն պրոհայկական կողմնորոշումը թշնամաբար է ընդունվում Բաքվի կողմից: Ահա այս առումով Ադրբեջանը տխուր է, բայց այստեղ կա նաեւ մեկ այլ մարտահրավեր: Այս իրադրությունում Ադրբեջանը կարող է խորամանկ կերպով շատ արագ քայլերով գնալ հարաբերությունների սերտացման եւ խորացնել ռազմաստրատեգիական համագործակցությունը Ռուսաստանի հետ` այս կերպ փորձելով թուլացնել Ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ ընթացող Հայաստանի բանակցային դիրքերը»,- ասում է քաղաքագետը:
ԱՐՄԻՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝