ԱՐՏԱՎԱԶԴ ՓԵԼԵՇՅԱՆ. «ԵՍ ԷԼ ԵՄ ԱՓՍՈՍՈՒՄ, ՈՐ ՉԵՄ ՆԿԱՐՈՒՄ»

ԱՐՏԱՎԱԶԴ ՓԵԼԵՇՅԱՆ.

«ԵՍ ԷԼ ԵՄ ԱՓՍՈՍՈՒՄ, ՈՐ ՉԵՄ ՆԿԱՐՈՒՄ»

Օրերս «Մոսկվա» կինոթատրոնում ցուցադրվեց հայ անվանի կինոռեժիսոր ԱՐՏԱՎԱԶԴ ՓԵԼԵՇՅԱՆԻ «Մենք» եւ «Բնակիչներ» կինոնկարները` «Ոսկե ծիրան» 12-րդ միջազգային կինոփառատոնի շրջանակում: Ցուցադրմանը ներկա էին նաեւ ԱԺ պատգամավորներ, ՍԻՄ կուսակցության նախագահ Հայկ Բաբուխանյանն ու «Ազգային միաբանություն» կուսակցության նախագահ Արտաշես Գեղամյանը, ինչպես նաեւ մի շարք այլ անվանի գործիչներ:

ՓԵԼԵՇՅԱՆԻ ՖԻԼՄԵՐՆ ԱՆԽՈՍ ԵՆ,

ԲԱՅՑ` ՊԵՐՃԱԽՈՍ»

Մինչ այդ, կինոգետ, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ ԴԱՎԻԹ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆԸ ցուցադրվող ֆիլմերը հանդիսատեսին ներկայացնելիս ասաց. «Ամեն անգամ երբ առիթ է լինում Արտավազդ Փելեշյանի մասին խոսք ասելու, հասկանում եմ, որ բառերը փոքրանում եւ ավելորդ են դառնում նրա արվեստի դիմաց: Փելեշյանն ինքն է հրաժարվել բառերից` իր ֆիլմերում: Հավանաբար` 20-րդ դարում, երբ նա նկարահանում էր իր ֆիլմերը, բառերը կորցրել էին իրենց նշանակությունը: Հազար ու մի բռնատիրական համակարգեր, գաղափարախոսություններ, քաղաքական եւ այլ տեսակի շահեր արժեզրկել էին բառը: Իսկ Փելեշյանն ուզում էր մաքուր լեզու, այդ պատճառով նա պատկերը խոսք դարձրեց: Իր ֆիլմերն անխոս են, բայց պերճախոս: Եվ այդ պատճառով էլ նրանք խոսում են մինչեւ այսօր: Փելեշյանի  բոլոր ֆիլմերը միասին կինոէպոս են դարձել»:

«ԲԱՅՑ ԱՅՆՏԵՂԻ ՍՏՈՒԴԻԱՅԻ ՏՆՕՐԵՆԻՆ ՉՀԱՆԵՑԻՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻՑ»

Դ. Մուրադյանի խոսքի ավարտին բեմ բարձրացավ Արտավազդ Փելեշյանն ու այս անգամ էլ քչախոս գտնվեց. «Այնքան լավ բաներ ասացին, չգիտեմ, թե ես ինչ պիտի ասեմ: Երկու ֆիլմ է ցուցադրվում` «Մենք»-ը եւ «Բնակիչներ»-ը, որոնք արված են մոտ 50 տարի առաջ: Ուսանողական ֆիլմեր են: Միգուցե հնացած են, չգիտեմ: Այս 2 ֆիլմերը միասին եմ ցուցադրում, որովհետեւ «Մենք»-ի ժամանակ նկարեցի «Բնակիչները»: Ցուցադրեցի ստուդիայի տնօրենին, նա զարմանալի բան ասաց. «Ուզում ես ինձ գործից հանե՞ն»: Այդպես էլ չհասկացա, թե ինչու պետք է նրան հանեին գործից: Ստիպված էի Մոսկվայի Պետկինոյին ասել այդ ֆիլմի մասին, եւ նրանք առաջարկեցին այն նկարահանել Բելառուսֆիլմում: Բոլոր նյութերը նկարահանվել են Հայաստանում եւ Մոսկվայում, շատ քիչ պատկերներ են Բելառուսից օգտագործված: Այդպես այդ ֆիլմը, նկարահանվելով Մոսկվայում եւ Հայաստանում, դարձավ Բելառուսֆիլմի սեփականություն, բայց այնտեղի ստուդիայի տնօրենին չհանեցին աշխատանքից: Նայեք այդ ֆիլմերը...»:

«ՀԱԶՎԱԴԵՊ ԵՄ ԴԻՏՈՒՄ ԻՄ ՖԻԼՄԵՐԸ»

Գաղտնիք չէ, որ վերջին տարիներին Փելեշյանը դարձել է քչախոս եւ հաճախ է կտրականապես հրաժարվում հարցազրույցներից: Այնուամենայնիվ, ֆիլմերի ավարտին «Իրավունքին» հաջողվեց մի քանի հարցի պատասխան կորզել նրանից: Մեր այն հարցին, թե, ի վերջո, ո՞ւմ մասին է «Մենք» ֆիլմը, Փելեշյանը պատասխանեց. «Մենք» ասելով` նկատի ունենք ամբողջ մարդկությունը, որի մեջ բնականաբար նաեւ հայերն են մտնում»:
Նրա «Մենք» ֆիլմը դիտելիս հաճախ է բոլորի մոտ հարց առաջանում, թե ո՞ւմ թաղման արարողությունից է կադրեր ընդգրկված ֆիլմում, Փելեշյանը դրան կարեւորություն չտալով ասաց. «Կարեւոր չէ, թե ում թաղումն էր, ինձ թվում էր, որ պետք է ցույց տալ, թե ինչպես են թաղում, դրանից արդեն հասկացվում է, թե ում են թաղում... Հազվադեպ եմ դիտում իմ ֆիլմերը, միայն նման առիթների դեպքում: Լավ ֆիլմեր են, հավանում եմ (ժպտում է,- Լ. Ե.),- ապա շարունակելով իր ֆիլմերի մասին` ասաց. Մի առիթով ասել եմ` իմ ֆիլմերը երկար են ապրում իմ սխալների պատճառով, հիմա էլ եմ նույնն ասում: Իմ վարպետն ասում էր` դու ֆիլմ նկարիր, բայց մի խոսիր: Կինոն սինթետիկ արվեստ չէ` ինքնուրույն արվեստ է, այն կապ չունի գրականության հետ: Կինոյի եւ կինոարվեստի սահմանները տարբեր են ու շատ մեծ: Այն, ինչ գրանցում է կինոժապավենը, դեռ կինոարվեստ չէ: Գեղարվեստական կինոն տարբեր է խաղարկայինից: Վավերագրականն էլ կարող է լինել գեղարվեստական, խաղարկայինն էլ»:

«ՖԻԼՄԵՐ ՆԿԱՐԱՀԱՆԵԼՈՒ ՀՆԱՐԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ՉԿԱ, ԱՐԴԵՆ ՄԵԾԱՑԵԼ ԵՄ...»

Կինոռեժիսորը մի քիչ մտորելով ասաց, որ եթե հնարավորություն լինել նորից  նկարահանելու իր ֆիլմերը, ապա ոչինչ չէր փոխի, նույն կերպ կնկարահաներ: Նաեւ ասաց, որ ունի Հայաստանի մասին ֆիլմ նկարահանելու մտադրություն, սակայն. «Ֆիլմեր նկարահանելու հնարավորություն չկա, արդեն մեծացել եմ... Ես էլ եմ ափսոսում, որ չեմ նկարում: Ունեմ նաեւ «Հայոց աշխարհ» լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի սցենար` ֆինանսական պատճառներով այդպես էլ չնկարեցի: Ես այդ բոլոր ֆիլմերը տեսել եմ, ուզում եմ, որ դո՛ւք էլ տեսնեք: Իմ ֆիլմերով ուզում եմ ձեզ հետ կիսել պայմանականորեն ասած` իմ հայտնագործություններն ու տպավորությունները: Կինոյում պետք է հենվել կինոյի լեզվի վրա, ուրիշ ճանապարհ չկա: Ես մինչեւ չիմանամ, որ ֆիլմը պատրաստ է, չեմ գրի սցենարը, ոչ թե չեմ նկարի, այլ չեմ գրի»:
Այն հարցին թե ինչո՞ւ են իր նկարահանած ֆիլմերը սեւ ու սպիտակ, ժպիտով պատասխանեց. «Գունավոր ժապավեն չեմ սիրում, սեւ-սպիտակ եմ սիրում ու սեւ-սպիտակ եմ նկարել, թեեւ իմ վերջին` «Վերջ» ֆիլմը գունավոր ժապավեն է: Գունավորը դրամատուրգիայի մեջ է մտնում, պետք է դրամատուրգիան արդարացում ստանա գունավոր ֆիլմով, ոչ թե գունավոր ժապավենով»,- եզրափակեց Ա. Փելեշյանն ու ձեռքի շարժումով հասկացրեց, որ բավական է:

«ԴԻՄԱՑԵՔ, ԴԺՎԱՐԸ ԱՌԱՋԻՆ 60 ՍՏՈՐԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆ Է»

Ի դեպ, ֆիլմի ավարտին հանդիսատեսը գրեթե տասը րոպե շրջապատել էր Հայֆիլմի գրեթե վերջին մոհիկաններից մեկին, խնդրում էի լուսանկարվել ու ինքնագրեր սատանալ նրանից: Ինչն էլ Ա. Փելեշյանն անում էր սիրով, սակայն հազիվ էր ոտքի վրա կանգնում: Դա նկատելով` ԱԺ պատգամավոր Արտաշես Գեղամյանը կատակեց. «Ոչինչ, դիմացեք, դժվարը առաջին 60 ստորագրությունն է...»:

Ներկայացրեց ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԸ

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝