ԼԵՎՈՆ ՇԱՐԱՖՅԱՆ. «ԱՐԴԵՆ Ո՛Չ ՏԱՐԻՔ ԿԱ, Ո՛Չ ՈՒԺ ԿԱ ԵՎ Ո՛Չ ԷԼ ՀԱՎԵՍ»

ԼԵՎՈՆ ՇԱՐԱՖՅԱՆ. «ԱՐԴԵՆ Ո՛Չ ՏԱՐԻՔ ԿԱ, Ո՛Չ ՈՒԺ ԿԱ ԵՎ Ո՛Չ ԷԼ ՀԱՎԵՍ»

«Հայեր. հայացք ներսից եւ դրսից» ծրագրի շրջանակներում «Ոսկե ծիրանը»  ցուցադրեց ամերիկացի ռեժիսոր Քրիստոֆեր Չեմբերսի «Արամ, Արամ» ֆիլմը: Հատկանշական է, որ այն ամերիկացի ռեժիսորի նկարահանած առաջին հայկական ֆիլմն է եւ այն էլ ո՛չ ավելի, ո՛չ պակաս` հայ միգրանտի մասին: Ընդգծենք, որ ֆիլմի սյուժեի համաձայն, ըստ ամերիկացի ռեժիսորի, պարզվում է, որ ազգի տականքը հենց մեր մեջ է, քանի որ հայի խանութը հենց հայն է թալանում: Ի դեպ, ֆիլմը Հայաստան էին բերել ռեժիսորն ու փոքրիկ հերոսը, իսկ գլխավոր հերոս, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ ԼԵՎՈՆ ՇԱՐԱՖՅԱՆԸ, ով 15 տարի է, ինչ ապրում է Լոս Անջելեսում, ներկա չէր: Այնուամենայնիվ, «Իրավունքին» հաջողվեց կապ հաստատել Լ. Շարաֆյանի հետ ու խոսել ֆիլմի, ինչպես նաեւ ԱՄՆ-ում հայ իրականության մասին:

«ԿԱՆ ՆԱԵՎ ՍՏԱՀԱԿՆԵՐ, ԵՎ ՆՐԱՆՑ ՏԵՂԸ ԲԱՆՏՈՒՄ Է»

-Պարոն Շարաֆյան, ֆիլմն ավելին էր, քան սերունդների բախումը: Որքանո՞վ է այն արտացոլում հայերի կյանքն ԱՄՆ-ում:
- Մեզ մոտ` ԱՄՆ-ում ապրում են տարբեր շերտերի հայեր: Օրինակ, Գլենդելի քաղաքապետը հայ է, շատ հարգված երիտասարդ է հենց ամերիկացիների կողմից, ոստիկանապետի տեղակալը նույնպես հայ է: Կան շատ հարգված բիզնեսմեններ, որոնց հետ ամերիկացիները հաճույքով գործարքներ են կնքում: Կան բազմաթիվ արվեստագետներ, ովքեր նույնպես բարձր են գնահատվում օտարների կողմից… Բայց կան նաեւ ստահակներ, եւ նրանց տեղը բանտում է, ու եթե նրանք մնային Հայաստանում, էլի հայտնվելու էին բանտում: Այնպես որ, չափանիշ չէ այդ եւ չի բնորոշում հայի կերպարը ԱՄՆ-ում: Հայերը հիմնականում հարգված են եւ լավ գործեր են անում:

«ՀԱՅԵՐԸ ՄԱՐԴԿՈՒԹՅԱՆ ԽԻՂՃՆ ԵՆ»

-Ինչպե՞ս ստացվեց, որ վստահեցիք ամերիկացի ռեժիսորին, ով ինչ-որ առումով հայկական «խոհանոցին» վերաբերող ֆիլմ ստեղծեց:
- Երբ Քրիսն առաջարկեց նկարահանվել, իսկույն համաձայնեցի ոչ նրա համար, որ ֆիլմը նկարահանելու է ամերիկացի ռեժիսորը, այլ նրա մի խոսքը ցրեց իմ բոլոր կասկածները: Ես հարցրի. «Ինչո՞ւ հայերի մասին` սա առաջին դեպքն է, որ ԱՄՆ-ում նկարահանվելու է ֆիլմ հայ միգրանտի մասին»: Նա պատասխանեց շատ կարճ եւ կոնկրետ. «Հայերը մարդկության սկիզբն են եւ Աստծո պիտակը այդ ազգի վրա է: Հայերը մարդկության խիղճն են»: Նա այդ ասաց լուրջ եւ անկեղծ: Հետո սկսեցինք աշխատել սցենարի վրա եւ որոշակի ազգային էլեմենտներ մտավ ֆիլմ, որոնք միմիայն հային են բնորոշ: Օրինակ, պոմիդորով ձվածեղը: Նա պատկերացում չուներ այդ ուտեստի մասին: Սովորեցրի, հիմա ամեն օր պոմիդորով ձվածեղ է ուտում: Եվ շատ նման դետալներ ավելացրինք սցենարում, որովհետեւ սկզբնական տարբերակում այն չուներ դեմք եւ հայի հոգի: Նա ինձ վստահում էր ամեն ինչում, եւ մենք փորձեցինք ստեղծել նորմալ կինո` առանց ողբի, առանց օրիգինալ դառնալու միտումի:

«ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՑ ՔԱՆԴՎԵՑԻՆՔ, ԵԿԱՆՔ...»

-Ֆիլմում Ձեր կերտած հերոսին հաջողվեց դեպի արմատները վերադարձնել փոքրիկին, հետաքրքիր է, թե կյանքում որքանո՞վ է հաջողվում դեպի հայկական արմատները բերել ամերիկյան իրականության մեջ մեծացող նոր սերնդին:
- Այստեղ, իրոք, կան շատ լավ երիտասարդներ: Ես գիտեմ մարդկանց, ովքեր դեռ չեն եղել Երեւանում, ծնվել եւ մեծացել են ԱՄՆ-ում, բայց հրաշալի տիրապետում են լեզվին, ունեն լավ հեռանկարներ, հարգված են եւ սիրված: Ավելին` հայերեն խոսում են մեր Երեւանի բարբառով, լավ գիտեն պատմությունը, գրագետ են եւ հայասեր: Այստեղ կան հայկական դպրոցներ, որտեղ հայ երեխաները ուսումնասիրում են հայոց պատմությունը, լեզուն, մեծանում են իսկական հայորդիներ: Տեսեք, թե մի մարդու պես այստեղի հայությունը ինչպես է արձագանքում հիմնադրամի մարաթոնին, ինչպիսի գումարներ են հավաքվում, բայց, դժբախտաբար, Հայաստանի ժողովրդի վիճակը դրանից չի լավանում… Էդ էլ դուք մտածեք, թե ինչու: Բայց, վիրավորական է, երբ մի շարք արվեստագետներ գալիս են ԱՄՆ, ստանում են տեղացի ժողովրդի գուրգուրանքը թե՛ ֆինանսապես եւ թե՛ բարոյապես, ու վերադառնալով հայրենիք` սկսում են փնովել Ամերիկան եւ «հարիֆ» սփյուքահայերին: Գիտեմ, որ այդպես են ասում, մեզ ամեն ինչ հասնում է: Բայց եթե նրանց թվում է, թե ամեն օր տանից դուրս գալիս ծառից պոկում ենք հարյուր դոլար` «մանր» ծախսերի համար, չարաչար սխալվում են: Այստեղ պետք է աշխատես, որ ապրես: Սա Հայաստան չէ, որ տեսնում ես` ո՛չ աշխատում է, ո՛չ սովորում, բայց բարում նստած` վիսկի է խմում բարեկամների կամ ընկերների կողմից ԱՄՆ-ից իրեն ուղարկված փողերով: Լավ, շատ շեղվեցի, մենք ուրիշ բանի մասին էինք խոսում...

«ՈՒԶՈՒՄ ԵՄ ԳԱԼ, ՈՐՈՎՀԵՏԵՎ ՅՈԹ ՏԱՐԻ ՉԵՄ ԵՂԵԼ ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ»

-Անկեղծ ասած, ֆիլմի դիտմանը ներկա բազմաթիվ կինոսերներ լիահույս էին, որ այնտեղ կտեսնեն նաեւ Ձեզ: Չե՞ք պատրաստվում վերադառնալ հայրենիք:
- Իմ աշխատանքի վայրում փոխարինող չգտնվեց: Բայց ուզում եմ գալ, որովհետեւ յոթ տարի չեմ եղել Երեւանում: Կգամ, կտեսնեմ իմ բարեկամներին, ընկերներին, կմտնեմ թատրոն, կնայեմ ներկայացումներ: Մի խոսքով, կաշխատեմ գոնե մեկ ամսում վայելել Երեւանը: Ընդմիշտ վերադառնալ` երեւի չստացվի: Այստեղ արդեն կա տուն-տեղ, հասարակություն, ընկերներ, նույնիսկ մտերիմների գերեզմաններ: Հայաստանից քանդվեցինք, եկանք, այստեղ զրոյից տուն դրեցինք, հիմա քանդվենք, գա՞նք… Արդեն ո՛չ տարիք կա, ո՛չ ուժ կա եւ ո՛չ էլ հավես` նորից ամեն ինչ սկսել զրոյից:

Զրուցեց ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆԸ

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝