«ԱՅՆՊԵՍ ՊԵՏՔ Է ԱՊՐԵՆՔ ԱՅՍ ՕՐԸ, ՈՐ ՎԱՂԸ ՉՑԱՎԵՆՔ ՄԵՐ ԲԱՑ ԹՈՂԱԾԻ ՀԱՄԱՐ»

«ԱՅՆՊԵՍ ՊԵՏՔ Է ԱՊՐԵՆՔ ԱՅՍ ՕՐԸ, ՈՐ ՎԱՂԸ ՉՑԱՎԵՆՔ ՄԵՐ ԲԱՑ ԹՈՂԱԾԻ ՀԱՄԱՐ»

«Իրավունք» թերթի «Ուղիղ կապ» խորագրի հյուրը ՀՀ ժողովրդական արտիստ, անվանի կոմպոզիտոր ՏԻԳՐԱՆ ՄԱՆՍՈՒՐՅԱՆՆ էր: Մաեստրոյին ուղղված հարցերի շրջանակը խիստ լայն էր` սկսած շաբաթներ առաջ Բաղրամյան պողոտայում սկիզբ առած ցույցերից մինչեւ մանսուրյանական ստեղծագործությունների մանրամասները:

«ՉԿԱ ՈՐԵՎԷ ԵՐԵՎՈՒՅԹ, ՈՐՆ ԻՐ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԹԵՎԸ ՉՈՒՆԵՆԱ»

– Շատ անհանգստացած ենք երեւանյան իրադարձություններից` օրեր շարունակ տեւած էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման դեմ կազմակերպված ցույցերից: Ձեր պես մտավորականները պետք է խաղաղեցնեն ժողովրդին, ղեկավարությանը: Խնդրում եմ ասեք, թե ի՞նչ իրավիճակ է այդտեղ տիրում (ՄԱՔՐՈՒՀԻ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ, ԼՂՀ):
– Պետք է ասեմ, որ այստեղ լավ վիճակ է, որեւէ շփոթ, որեւէ անհանգստության պատճառ չկա: Ճիշտն ասած, այս օրերին Սփյուռքի ողջ տարածքը մեր երեւանյան իրադարձությունների հուզումով ապրեց: Շատ գեղեցիկ, բոլորիս միավորող երեւույթ էր: Կարծում եմ` երեւույթը, որն ինքնին ինչ-որ մակերեսի վրա էր, այսօր մտել է խորքեր, որովհետեւ պետք է իրավական եւ տնտեսական հաշվարկների միջոցով լուծում ստանա:
– Մենք կողմ ենք, որ պետք է տնտեսական հարցերը բարձրացվեն, բայց միայն թե չքաղաքականացնեն այն…
– Չկա որեւէ երեւույթ, որն իր քաղաքական թեւը կամ իր արտահայտությունը չունենա: Այնպես որ, այդ էլ մի սարսափելի բան չէ: Բայց եթե մեր պահանջածը արդար է, ինչու` ոչ:
– Պարոն Մանսուրյան, որպես մտավորական, որպես ՀՀ քաղաքացի` ի՞նչ կասեք էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման դեմ սկսված շարժման մասին: Արդյոք երիտասարդները հասա՞ն իրենց նպատակին (ՌՈԶԱ տատիկ, ծնունդով Դսեղից):
– Կարծում եմ, որ հասան: Հարցը մեծ հաշվով բարձրացված է ողջ աշխարհով մեկ: Ոչ միայն աշխարհի հայերս, այլ առհասարակ որոշ կենտրոններ նույնպես տեսան, որ բաներ կան, որոնք այլեւս պետք է ուղղել: Ի վերջո, հարցը բարձրացնելն ինքնին հարցի լուծման ամենակարեւոր եւ առաջին քայլն է:
– Մեր ժամանակվա եւ այսօրվա երիտասարդության միջեւ ինչպիսի՞ նմանություններ եւ տարբերություններ եք տեսնում:
– Շատ եմ սիրում մեր երիտասարդությանը: Մեր ամենազորավոր ուժը, մեր ապագան այս երիտասարդներն են, մանավանդ նրանք, ովքեր հայոց լեզվին եւ հայ տան ավանդույթներին ամուր կառչած են: Եվ մեծամասնությունը հենց այդպիսին է: Ովքեր գիտեն հարգել օտար լեզուները, նրանք էլ են մերը: Արդյունքում լավ սերունդ ունենք: Քանի գնում` սերնդեսերունդ մաքրվում է մեր ոգու արտահայտությունը, քաղաքակրթության նորանոր շերտեր է մեզ մոտ մուտք գործում: Տասնամյակը մեկ` քայլ է տեղի ունենում այս ուղղությամբ, ինչն ինձ շատ է ուրախացնում: Ինչ վերաբերում  է մեր սերնդին, մենք էլ վատ չապրեցինք, լավ երիտասարդություն ունեցանք: Բայց մերն ուրիշ էր, այսօրվանը բոլորովին այլ է: Այն ժամանակ, եթե դու այստեղից Մոսկվա էիր հասնում, կնշանակեր, որ դու հասար աշխարհի կենտրոն, եւ այն մեր ամենահեռու սահմանն էր կամ ամենաբարձր կետն էր: Այսօր երիտասարդներն այնքան ուրիշ տեղեր ունեն գնալու, սովորելու, յուրացնելու, չափվելու, իրենց կարողությունները տանելու: Այսօր ունենք շատ երաժիշտներ, որոնք աշխատում են օտար նվագախմբերում, ինչքան պարողներ կան, որ աշխատանք են գտել այնտեղ, արվեստի մարդիկ կան, որոնք սովորում են արտասահմանում: Այնպես որ, կյանքը սովորեցրել է, որ միշտ, երբ մեկը տարիքն առնում է, իր համար իր երիտասարդությունն ավելի գեղեցիկ է, քան այսօրվանը, բայց պետք է թումանյանական իմաստուն մեծ խոսքը կրկնել. «Ապրե՛ք երեխեք, բայց մեզ պես չապրե՛ք»:

«ԱՄԵՆ ՄԱՐԴ ՊԵՏՔ Է ԶԲԱՂՎԻ ԻՐ ԳՈՐԾՈՎ»

– Մեծ մտավորականներ Ռոբերտ Ամիրխանյանը, Սոս Սարգսյանը, անգամ Հովհաննես Թումանյանն ու Իսահակյանն ինչ-որ ժամանակ զբաղվել են քաղաքականությամբ: Ինչո՞վ է պայմանավորված, որ Դուք երբեք չմտաք քաղաքականություն (Տնային տնտեսուհի, ք. Երեւան):

– Դժվար է ասել` չմտա, որովհետեւ անկախության առաջին տարիներին պետք է հիշեք, որ ես առաջին նախագահի կողքին էի` Հրանտ Մաթեւոսյանի հետ: Եվ երբ այդ նոր շրջանն ավարտվեց, ու մտանք անկախության փուլ, դուրս եկա այդ միջավայրից: Տեսա, որ ամեն մարդ այլեւս պետք է զբաղվի իր գործով: Առաջին փուլն անցավ, մենք արդեն անկախ պետություն էինք, ինչով կարողացա դրան մասնակից եղա: Ինչով պահանջվում է, այսօր էլ պատրաստ եմ օգնել: Այս առումով, ինչպես գիտեք, մասնակցեցի զինանշանի, պետական օրհներգի մրցույթին: Ըստ իս, մարդ պետք է անի այն, ինչին տիրապետում է լավագույնս: Երբ դու անում ես մի բան, որը քո տիրապետությունից դուրս է, այնտեղ միշտ խոցելի ես, միշտ սխալվելու ունակ ես: Կարճ ասած, չեմ սիրում զբաղվել մի բանով, որի արմատների մինչեւ խորքը չգիտեմ: Միայն մի օրինակով ասեմ. շախմատ չեմ խաղում եւ գիտե՞ք ինչու, որովհետեւ 5 հատ գիրք պետք է կարդացած լինես այդ մասին: Իսկ շախմատը շատ խելացի խաղ է, որպեսզի դու քեզ թույլ տաս քո չտիրապետած գիտելիքների չափով մտնես այդպիսի խելոք խաղի հետ հարաբերության մեջ: Տիրապետի՛ր, կխաղաս, եթե` ոչ, մի՛ խաղա այդ խաղը:

«ՍԱ ԿՌՎԻ ԲՈՒՆ ՉՊԵՏՔ Է ԴԱՐՁՆԵԼ»

– Մեր «հարեւանները» ` Թուրքիան եւ Ադրբեջանը, մեր երգն ու երաժշտությունն անընդհատ փորձում են իրենցով անել: Այդ առումով, ո՞րը պետք է լինի այն անհրաժեշտ քայլը, ինչը կկոչվի մշակութային հաջողված քաղաքականություն (տիկին ԳՈՀԱՐ, ք. Երեւան):

– Շատ հետաքրքիր հարց է` տարբեր կողմերի, տարբեր բնագավառների հետ կապված: Մշակույթն այնպիսի բան է, որ չի բաժանվում սահմանների մեջ ու դառնում այս կամ այն ժողովրդի սեփականությունը: Մենք էլ ենք սիրում ուրիշ երկրների գեղեցիկը յուրացնել, եթե դրան համարժեք գործ ստեղծելու հնարավորություն ունենք: Շատ լավ երգեր ունենք, որոնք օտարածին են` օրինակ, «Ծիծեռնակը»  հայկական երգ չէ, այլ մոլդովական է, կամ «Հինգալան», որը նույնպես օտար ծագում ունի: Երբ մեր երիտասարդներից շատերը դարասկզբին գնում էին Եվրոպա սովորելու, գալիս էին այստեղ ու մանկավարժությամբ էին զբաղվում: Իրենց պետք էր երեխաների համար քայլերգեր կամ տրամադրություն բարձրացնող երգեր գտնել: Դրա արդյունքում ունեցանք բավականին օտար երգեր: Իհարկե, գիտեմ, որ հիմա մեր երգերից էլ կան, որ մեր «հարեւանները» ասում են, թե այն իրենցն է: Ինչ-որ ձեւով պետք է պնդենք, որ արմատներն այստեղից են, բայց որ դուք էլ եք հավանում, լավ եք անում: Ես այդպես եմ կարծում, ու սա կռվի բուն չպետք է դարձնել: Երգը, ուղղակի, ազգերի միջեւ բարեկամության, փոխադարձ վստահության, փոխադարձ հարստացման միջոց է: Եթե այն կարողանում է մեզ իրար հետ ապրեցնելու հույս տալ, լավ է, որ լինի, բայց ոչ թե դառնա բաժանարար գիծ: Այլ բան է, որ պետք է պատմականորեն ճիշտ ցույց տանք տվյալ ստեղծագործության արմատները`  թե որ շրջանն է, որ դարն է, ինչու է մերը: Այսինքն` գիտական բացատրությունը տանք եւ ասենք` լավ եք անում, որ դուք էլ եք սիրում:

«ՍՓՅՈՒՌՔԸ ՄԵՐ ԱՐՎԱՐՁԱՆՆ Է»

-Որքանով տեղյակ եմ, Լիբանանում եք ծնվել, կասե՞ք ինչ առնչություն եք ունեցել անվանի սփյուռքահայ կոմպոզիտոր Բարսեղ Կանաչյանի հետ (ԿԱՐՈ, ք. Երեւան):

–  Ցավոք, չեմ կարող ասել, որ Բարսեղ Կանաչյանի հետ որեւէ առնչություն կարող էի ունենալ, որովհետեւ այն տարիներին, երբ ինքը Սփյուռքում էր, ես դեռ երեխա էի, եւ 1947 թվականին ենք ընտանիքով եկելՀայաստան: Միայն տարիներ անց եմ իմացել Բարսեղ Կանաչյան անունը, երբ արդեն կայացած երաժիշտ էի: Անշուշտ, իր երաժշտությունը, երգչախմբային գործերը մեծ արժեք են` Սփյուռքի եւ Հայաստանի երաժշտական իրականության համար:

– Եվս մեկ հարց. Ձեր գործունեության ընթացքում ինչպիսի՞ աղերսներ են եղել սփյուռքահայ մշակույթի հետ:

– Պետք է ասեմ, որ առհասարակ, մեր հայաստանյան երաժշտական իրականությունը, եթե մայրաքաղաքն է, ապա այս տեսակետից Սփյուռքը մեր արվարձանն է: Ես ապրում եմ մայրաքաղաքում, եւ առնչություններն արվարձանի հետ առավելաբար նախաձեռնող կողմը իրենցից է: Սփյուռքում լավ երաժիշտ ընկերներ ունեմ, որոնց հետ համագործակցում եմ: Արդեն 10 տարուց ավելի է մենք համերգներ ենք ունենում միասին:

«ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԸ ԹՌԻՉՔԻ ՊԱՀԱՆՋ ՈՒՆԻ»

– Մաեստրո, հիրավի Ձեր խոսքը ծանրակշիռ է հայության համար, ուստի` որպես կյանքի մեծ փորձ ունեցող անհատ, ի՞նչ խորհուրդ կտաք հայ երիտասարդներին (ՀԱՍՄԻԿ ՄՈՒՇԵՂՅԱՆ, ք. Մարտունի):
– Հավատարիմ մնալ ընտանիքին, տան ավանդույթներին: Մենք` կյանքի ճանապարհ անցնողներս, պետք է լավ գիտակցենք, որ այսօրվա մեր արարքը ուղղված է թե՛ անցյալին, թե՛ վաղվա օրվան: Հետեւաբար, այնպես պետք է ապրենք այս օրը, որ վաղը չցավենք` մեր բաց թողածի համար: Երիտասարդը թռիչքի պահանջ ունի, նոր աշխարհներ ճանաչելու, նոր իրականություն մտնելու, սովորելու,  եւ սա շատ բնական է:  Բայց պետք է սա կարողանաս զուգակցել արմատներիդ հետ կապված մնալուն: Սա շատ կարեւոր է, որպեսզի վաղը` իմ տարիքին հասնելուց հետո, փորձեն ի մի բերել անցած կյանքը: Չցավենք, որ այստեղ սխալվեցինք, այնտեղ տանուլ տվեցինք, երկար ժամանակ վատնեցինք: Պետք է ճիշտ ապրել ու միաժամանակ թռիչքի կարողությունն  իր հետ տանել ողջ կյանքի ընթացքում: Առաջ շարժվելու, նորը սովորելու, նորը յուրացնելու կյանքի երկու թեւերը սրանք են: Եվ սրա մեջ պետք է  մեզ զգանք ուժեղ: Ներդաշնակ ապրելու պայմանով է մեր ուժը, մեր կյանքը իմաստավորվում:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Հ.Գ.-Iravunk.com-ում առաջիկայում կներկայացնենք նյութի նաեւ մշակութային հատվածը:

Բաժանորդագրվե՛ք https://t.me/iravunk

Հետևեք մեզ նաև տելեգրամում՝

Ներբեռնեք Iravunk հավելվածը և եղեք միշտ տեղեկացված՝