Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ Գերմանիան հրաժարվել է Լեհաստանով տանկային շարասյուներ տեղաշարժելուց Լավրովը կասկածի տակ դրեց Գերմանիայի և Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարների ադեկտվատությունը Զելենսկի. ԱՄՆ-ն Ուկրաինային չի փոխանցում նույնիսկ Եվրոպայի կողմից վճարված Patriot հրթիռները

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵՆ ՀԱՄԱՍԵՌԱՄՈԼՆԵՐԻ ՇԱՀԵՐՆ Է ՊԱՇՏՊԱՆՈ՞ՒՄ

Արխիվ 12-16

ԽՈՍՔԻ ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿՈՄԻՏԵՆ

ՀԱՄԱՍԵՌԱՄՈԼՆԵՐԻ ՇԱՀԵՐՆ Է ՊԱՇՏՊԱՆՈ՞ՒՄ

 

Լրատվամիջոցները  պարբերաբար են հայտնվում դատական գործընթացների հորձանուտում:

«Իրավունքը» եւս, ցավոք սրտի բացառություն չէ: Ընդ որում`«Իրավունք» թերթին դատական գործընթացներում  ներքաշում են սեռական փոքրամասնությունները` համասեռամոլները, աղաբդավորական կառույցները եւ այլն: Օրեր առաջ` մայիսի 14-ին, Երևան քաղաքի Կենտրոն եւ Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր Արայիկ Մելքումյանի  կայացրած դատավճռով  դատավորը միացավ «Իրավունքի» դեմ արդեն երկրորդ տարին ընթացող հալածանքի ալիքին, որի ակունքում, ինչպես վերջերս պարզվեց, կանգնած է նարնջագույն հեղափոխությունների հայտնի ֆինանսավորող Ջորջ Սորոսը եւ համասեռամոլության համաշխարհային լոբբինգի բավականին հզոր ուժերը:

«Իրավունք» թերթում տպագրված խմբագիր Հովհաննես Գալաջյանի հրապարակախոսական հոդվածի առիթով համասեռամոլության համաշխարհային լոբբինգի բավականին հզոր ուժերը նախաձեռնեցին չորս դատավարություն: Դատական պրակտիկայում չլսված բան է, որ մի հոդվածի կապակցությանբ ընթանան 4 տարբեր դատեր: Երեք դատական վճիռներից երկուսով, այդ թվում Վերաքննիչ դատարանի վճռով «Կոնչիտայի վկաները» մերժվում են, իսկ Գալաջյանի հոդվածում որեւէ վիրավորանք կամ զրպարտանք չի նկատվում եւ հայցը համարվում է ամբողջությամբ անհիմն և իրավազուրկ: Իսկ ահա Կենտրոն Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի առաջին իրավասության դատարանի դատավոր Արայիկ Մելքումյանը ոչ միայն հաշվի չառավ, որ հայցը ներկայացրել են օրենքով սահմանված ժամկետից ուշ, ըստ էության, «թքած ունեցավ» իր կոլեգաների` առաջին եւ վերադաս դատական ատյանների դիրքորոշման վրա: Թե ինչպես կարող են լինել նույն լրագրային հոդվածի շուրջ երկու իրարամերժ դատական ակտ` հետեւությունները թողնվում է ընթերցողին եւ Արդարադատության խորհրդին, սակայն հենց Մելքումյանի նմանների գործունեության հետեւանքով է, որ հասարակությունը բացարձակ վստահություն չունի դատական համակարգի նկատմամբ: Նշենք, որ նա Գալաջյանի հոդվածը համարել է զրպարտիչ և պաշտպանել համասեռամոլների լոբիբստներին, պահանջելով գումար եւ նույնիսկ ներողություն խնդրել:

Թեմայի առնչությամբ «Իրավունքը» զրուցեց խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտե Աշոտ Մելիքյանի հետ:

- Պրն Մելիքյան, «Իրավունքի» դեմ հարուցվել են դատական մի քանի գործեր հիմնականում համասեռամոլների  լոբբիստների հայցի հիման վրա:  Երբ  հասարակության այդ խումբը որեւէ ակցիա կամ երթ է  անցկացնում  մայրաքաղաքում, եւ ԶԼՄ-ն իր տեսակետն է  հայտնում այդ խմբի ու նրա  գործողությունների վերաբերյալ, անմիջապես լրատվամիջոցին քարշ են տալիս դատարան: Հարց է  ծագում` ո՞վ է ում խոսքի ազատությունը ոտնահարում:

- Վիրավորանքի ու զրպարտության միջոցով ճնշում է գործադրվում լրատվամիջոցների նկատմամբ, բայց դրա հետ մեկտեղ ամեն մի դեպք պետք է կոնկրետ ու առանձին քննել: Լինում են դեպքեր, երբ լրատվամիջոցն իսկապես զրպարտել է կամ վիրավորել, կամ  բացահայտ անհանդուրժողականություն է ցուցաբերել: Իսկ կան դեպքեր, երբ այդ բաները չկան, բայց դատական գործեր են հարուցվում եւ դատական հայցերի միջոցով  ճնշում են գործադրում լրատվամիջոցների վրա:  Լրագրողը պետք է հասկանա, որ նույն անհանդուրժողականությամբ կամ վիրավորանքով մեծ էֆեկտի չի հասնում: Շատ ավելի զուսպ լեզվով ու շատ ավելի հանդուրժող տոնով կարելի է քննադատաբար ու քննադատելուց էլ ավելի ցավալի ավելի ազդեցիկ ասել, քան նույն վիրավորանքով:

- Որքանով Դուք ծանոթ եք  «Իրավունքի» դեմ հարուցված դատական գործերին,  կարո՞ղ եք  ասել` «Իրավո՞ւնքն» է ոտնահարում  համասեռամոլների խոսքի ազատությունը, թե՞  նրանք են սահմանափակում մեր  խոսքի ազատությունը:

- Տարբեր դատական գործեր կան «Իրավունքի» հետ կապված: Կան, իհարկե, վիրավորանքներ (նկատի ունի «Իրավունքի» հրապարակած հոդվածը  համասեռամոլների լոբբիստների  մասին-խմբ.): Հիմա չեմ կարող վերհիշել, բայց կարելի է նայել եւ վերհիշել: Նույն Ձեր հարցում  ավելի կոռեկտ բառով կարող եք խոսել: «Համասեռամոլ» բառը…

- Սեռական փոքրամասնություն նկատի ունեմ:

- Այո, կամ միասեռական: Ձեր հարցում իրենց համար ատելության խոսք է դա  համարվում (նկատի ունի համասեռամոլը-խմբ.): Եթե ինչ-որ մի խումբ կամ ինչ-որ մեկն այդ բառը չի ընդունում,  եթե դուք էլ գիտեք, որ նա վիրավորվում է… կան մարդիկ, որ միտումնավոր են վիրավորում: Կամ չէին ուզում վիրավորել, այդպես ստացվեց: Եթե  նրանք «համասեռամոլ» բառից վիրավորվում են, իսկ համասեռական բառից` ոչ, կարելի է օգտագործել «համասեռական» բառը: Անհանդուրժողականության  տարրը, այնուամենայնիվ, «Իրավունքի» հոդվածում կար, որովհետեւ, երբ դու կոչ ես  անում` պետական որեւէ ատյանում նրանց  գործ չտան, «զրո հանդուրժողականություն» արտահայտությունն ես կիրառում, ինչքան ես հիշում եմ, արդեն լրագրողական էթիկայի առումով դա դուրս է գալիս սահմաններից:

- Բայց այդ բնութագրումները չե՞ք համարում լրատվամիջոցի կարծիք արտահայտելու իրավունք եւ դրսեւորվում: Դա խոսքի ազատություն չէ՞:

- Գիտեք, խոսքի ազատությունն ունի իր ողջամիտ սահմանափակումները: Խոսքի ազատությունը պրոֆեսիոնալ ու պատասխանատու խոսքն  է: Նույնիսկ եվրոպական կոնվենցիայի տասներորդ հոդվածը, որին հղում տալով պայքարում ենք Հայաստանում խոսքի ազատության զարգացման համար, որոշ սահմանափակումներ նախատեսում է: Այդ սահմանափակումները ողջամիտ այն սահմաններն են, որոնք  պետք է հաշվի առնի լրատվամիջոցը: Դրանից ելնելով` նաեւ ազգային օրենսդրության մեջ որոշ սահմանափակումներ կան: Այնպես որ իզուր չէ, որ «Իրավունքի» հետ կապված դատական գործում  մի դեպքում կայացվում է որոշում` հօգուտ  խմբագրության, մյուս դեպքում էլ` ուրիշ որոշում:

- Դուք կանխեցիք իմ հաջորդ հարցը: Եթե, ինչպես դուք եք ասում,  «Իրավունքի» հրապարակած հոդվածում կա վիրավորանք,  տարօրինակ չէ՞ Ձեզ համար, որ մի դատավոր վճիռ է  կայացնում հօգուտ խմբագրության, իսկ մյուսը`  հակառակ որոշում է  կայացնում:

-Տարօրինակ է: Մեզանում անկախ դատական համակարգը չի կայացել, եւ շատ ժամանակ դատարանները սկսում են հաշվի առնել քաղաքական կոնյուկտուրա: Միշտ չէ, որ կայացվում են կշռադատված որոշումներ: Դժվար է գտնել մարդ, որը գոհ լինի  մեր դատարաններից: Այ էդ սահմանը`որտեղ է վերջացել խոսքի ազատությունը, որտեղ է  սկսվել մյուսի իրավունքը, բավական բարդ սահմանագիծ է: Դրա համար էլ նաեւ դատարաններում  տարբեր որոշումների ականատեսն ենք լինում:

- Փաստորեն, հասարակության  մի խումբը փողոցում հանգիստ կարող է…

- Ոչ:

- Ես ուրիշ բան եմ հարցնում: Հասարակության այդ խումբը  կարող է  հանգիստ երթեր,  հանրահավաքներ անցկացնել, հասարակության մյուս խումբը` մեծամասնությունը, կարող է դա հանդուրժել, իսկ երբ լրատվամիջոցը նրանց մասին ինչ-որ բան է գրում, դա դիտվում է վիրավորանք նրանց համար:

- Դա էլ շատ մեծ խնդիր է: Փոքրամասնությունների հետ կապված բազում բանավեճեր են գնում անգամ Եվրոպական երկրներում: Ես չեմ տեսել, որ իրենք էստեղ երթեր անցկացնեն:

- Ուշ-ուշ են անցկացնում, բայց անցկացնում են:

- Ես չեմ տեսել: Մեզ մոտ գեյ պարադնե՞ր  են եղել:

- Այո, լուսանկարել ենք, ֆիքսել: Նրանք չեն ասում գեյ պարադ: Քարոզչությունն իրականացվում է քողարկված:

- Նրանք էլ ունեն հավաքների այդ իրավունքը:

- Եվ մեծամասնությունը չի խոչընդոտում նրանց...

- Ո՞ր մեծամասնության մասին է խոսքը:

- Հասարակության այն հատվածը, որը չի ընդունում նրանց:

- Համաձայն եմ, որ հասարակության մեծամասնությունը չի ընդունում նրանց, բայց դրա հետ միասին լրատվամիջոցի գործառույթն է այդ անհանդուրժողականությունը հաղթահարվել հասարակության միջից:

- Հաղթահարվի ինչի՞ համար:

- Որովհետեւ, եթե նրանք այս երկրի քաղաքացիներ են, պետք է բոլոր իրավունքներից օգտվեն: Մյուս կողմից` նրանք չպետք է չարաշահեն իրենց իրավունքները, գործեն իրենց իրավունքների սահմաններում, իրենց հավաքները չդարձեն քարոզչության միջոց: Կարծում եմ` պետությունը  դրան էլ պետք է հետեւի եւ ադեկվատ քայլեր անի: Ինչ վերաբերում է լրատվամիջոցի գործունեությանը, լրատվամիջոցը  պետք է դա լուսաբանի, իր մոտեցումն արտահայտի հանդուրժողականության ու խոսքի ազատության բոլոր հնարավորություններով: Իսկ թե ինչպես է արել «Իրավունքը», պետք է վերջում տեսնել` դատական ատյաններն ինչ կասեն:

Մենք  խոսքի ազատության եւ խոսքի չարաշահման եզրագծում ենք: Բայց լուսաբանումների ընթացքում եղել են վիրավորանքներ, դա միանշանակ է: Այլ բան է, որ ձեր լրատվամիջոցը հասկանալով, որ վիրավորում է, «զրո հանդուրժողականություն» արտահայտությամբ` վիրավորում է` ասելով, որ դա դեմ է մեր ազգային մենթալիտետին: Դա լրատվամիջոցի կարծիքն է, որը պետք է արտահայտվի, բայց էթիկայի սահմաններում:

- Արտահայտում ենք մեր կարծիքը, բայց մեզ դատի են տալիս:

- Գիտեք, եթե վիրավորանքի որեւէ բան չլիներ, նրանք չէին կարող…

- Դե եթե վիրավորանքի տեսանկյունից ենք նայում, ինձ համար էլ վիրավորական է, որ նրանք` համասեռամոլները, փողոցում միտինգ են անում, իմ երեխան դրանց կարող է տեսնել:  Հիմա, ինչ, ես նրանց դատի տա՞մ:

- Դե տարբեր ծնողներ տարբեր կերպ են մոտենում դրան: Օրինակ, եթե երեխան հասկանում է եւ նրանց մասին ծնողին հարցնում է, ծնողը կարող է ասել, որ դա քո ուղին չէ: Տարբերակներից մեկը սա է: Ինձ թվում է, դուք մի քիչ ավելի ճոխ եք ներկայացնում:  Երեւի մի երկու-երեք հոգի տեսել եք, գեյ պարադի տեղ եք դրել: Չեմ կարծում, որ  քաղաքապետարանը, քաղաքացիները թույլ տան, որ էդպիսի բան լինի:

- Պրն Մելիքյան, համաձա՞յն եք, որ յուրաքանչյուր մարդ ունի անձնական կյանքի իրավունք:

- Իհարկե:

- Բայց  երբ այդ անձնական կյանքը վեր են հանում, քարոզում, գումար վաստակում, լրատվամիջոցն էլ դրան հակադարձում  է: Խոսքը սրա մասին է. եւ «Իրավունքը» հենց  սրա մասին է բարձրաձայնում...

- Այ էստեղ պետությունը պետք է իր գործն անի: Մենք դրա մասին խոսում ենք նորմալ լեզվով: Մենք ոչ վիրավորական բառ ենք կիրառում, այլ տեսակետ ենք հայտնում:

- Դե «զրո հանդուրժողականությունը» նորմալ արտահայտություն է:

- Դա հիմք  է տալիս ասելու, որ այն բառերը, որոնք դուք հետո օգտագործել եք, դատարանին հիմք են տալիս ասելու, որ  միտումնավոր եք մեզ վիրավորել: «Զրո հանդուրժողականություն» բառակապակցությունը լրագրողներդ գուցե ավելի մեղմ պատկերացնեք` օրինակ, թող իմ երեխան չտեսնի, բայց մեկ ուրիշը կարող է կարդալ ու հասկանալ էսպես` սատկացնել դրանց:

- «Սատկացնել» բառը թերթի այդ հոդվածներում չի օգտագործվել:

- Դե հոգեպես կարող է որոշ մարդիկ կողմ լինեն (նկատի ունի սատկացնել իմաստը  հասկանան «զրո հանդուրժողականություն» արտահայտությունը լսելիս): Տարբեր տեսակի ընթերցող տարբեր կերպ կարող է  ընկալել այդ արտահայտությունը:

- Դե հիմա, եթե  էդպես նայենք, ամեն ինչը կարող է տարընթերցում առաջացնել:

- Չէ, չի կարող: «Զրո հանդուրժողականությունը» տարբեր կերպ կարող է ընկալվել:

 


ՍՈՆԱ ԴԱՎԹՅԱՆ

 

 

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ