ՌԻԳԱՅՈՒՄ ԿՍՏՈՐԱԳՐՎԻ՞ ՀԱՅԱՍՏԱՆ-ԵՄ ՆՈՐ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ
Արխիվ 12-16ՆՈՐ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ
Մայիսի 21-22-ը Ռիգայում տեղի կունենա Արեւելյան գործընկերության գագաթնաժողովը, որին մասնակցելու է նաեւ Հայաստանը: Դեռեւս շաբաթներ առաջ խոսակցություններ սկսեցին շրջանառվել, թե գագաթնաժողովի ընթացքում Հայաստանը ԵՄ-ի հետ ստորագրելու է համագործակցության նոր համաձայնագիր: Սրան զուգահեռ` Արեւելյան գործընկերության հարցերով դեսպան Յուրիս Պոյկանսը հայտարարել էր, որ գագաթնաժողովի ժամանակ հնարավոր է մշակվի նոր պայմանագիր` Հայաստանի եւ ԵՄ-ի միջեւ: Միաժամանակ դեսպանն ընդգծել էր, որ Ռիգայի գագաթնաժողովը կարեւոր իրադարձություն է լինելու ինչպես ԵՄ Խորհրդում նախագահող Լատվիայի, այնպես էլ ամբողջ Եվրոպայի համար, քանի որ 2013 թվականի նոյեմբերին Վիլնյուսում տեղի ունեցած Արեւելյան գործընկերության գագաթնաժողովից հետո եվրոպական աշխարհամասում տեղի ունեցան էական փոփոխություններ:
Անդրադառնալով առաջիկա գագաթնաժողովին` "Իրավունքը" հայաստանյան մի շարք վերլուծաբաններից փորձեց ճշտել, արդյո՞ք Ռիգայում Հայաստանի եւ ԵՄ-ի միջեւ կստորագրվի նոր պայմանագիր, եւ գագաթնաժողովից հետո քաղաքական ի՞նչ փոփոխություններ տեղի կունենան:
Քաղաքագետ ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՄԱՐԿԱՐՈՎԻ խոսքով` կար ժամանակ, երբ Հայաստանը մոտ էր ԵՄ-ի հետ ասոցացման պայմանագրի ստորագրմանը: Սակայն պայմանագիրը չստորագրվեց քաղաքական փոփոխությունների հետեւանքով. "Սկզբնական շրջանում դիրքորոշումն ավելի կոշտ էր` կամ ասոցացման պայմանագիր, կամ` ոչինչ: Այս պայմաններում Հայաստանը բնականաբար չէր կարող գնալ մի փաստաթղթի նախաստորագրմանը, որը մշակված է եղել` հաշվի առնելով իրավիճակային փոփոխությունը: Հայաստանը, որն ուներ կառուցողական դիրքորոշում եւ միաժամանակ հաշվի էր առնում ձեւավորվող նոր իրավիճակը` հակված էր ԵՄ-ի հետ շարունակել համագործակցությունն այնպիսի բնագավառներում, ինչպիսին է մարդու իրավունքների պաշտպանությունը, ժողովրդավարացմանն ուղղված բարեփոխումները եւ այլն: Այդ ուղղությամբ կար երկկողմանի հետաքրքրություն, ինչը ապացուցեցին նաեւ եվրոպական կառույցները, որոնք հատկացրեցին բյուջե` այդ գործողությունները իրականացնելու համար: Ճիշտ է, Հայաստանի եւ ԵՄ-ի միջեւ համագործակցության մասին նոր փաստաթղթի մշակման եւ ստորագրման մասին պարբերաբար գուցե խոսում են, սակայն դժվար է ասել`կստորագրվի այդ փաստաթուղթը, թե` ոչ: Այնուամենայնիվ, կարեւորը գուցե այն է, որ համագործակցությունը, որն սկսվել էր տարիներ առաջ, այսօր գտել է իր շարունակությունն այն ձեւաչափի մեջ, որը կարող է բերել որոշակի դրական զարգացումներ` երկու կողմերի համար: Այսինքն` Ռիգայից շարունակվելու է Հայաստան-ԵՄ համագործակցությունը":
Քաղաքական վերլուծաբան ՍՏՅՈՊԱ ՍԱՖԱՐՅԱՆԸ փաստեց, որ փաստաթղթի մասին այնպիսի զգուշավորությամբ են խոսում, որ կասկածներ են առաջացնում ռիսկերի մասին, իսկ թե որ դաշտում են գտնվում ռիսկերը, կարելի է միայն դատողություններ անել. "Խոսքը հավանաբար այն մասին է, որ փորձ է արվում այնպիսի փաստաթուղթ մշակել, որը չհակասի ԵՏՄ-ում Հայաստանի պարտավորություններին: Հետեւաբար, այս առումով ռիսկեր կան: Սրան էլ գումարենք նաեւ Ռուսաստանի վերաբերմունքը ընդհանուր առմամբ Արեւելյան գործընկերության ծրագրերի նկատմամբ: Մեկ բան ակնհայտ է, որ կստորագրվի ինչ-որ փաստաթուղթ, որը, կարծում եմ, առավելապես կլինի քաղաքական բնույթի: Այս գագաթնաժողովին մեկ բան է հստակ հայտարարվել, որ Եվրոպան պետք է տարբերակում մտցնի տարբեր երկրների հետ իր աշխատանքում: Խոսքը վերաբերում է մի կողմից Վրաստանին, Ուկրաինային եւ Մոլդովային, որոնք ունեն եվրաինտեգրման հստակ օրակարգ, մյուս կողմից` Հայաստանին, Ադրբեջանին ու Բելառուսին, որոնց հետ նույն խորությամբ համագործակցությունը չի ստացվում, բայց կարող են ստեղծվել որոշակի ձեւաչափեր: Իսկ թե ի՞նչ այլ նորամուծություններ կլինեն Ռիգայի գագաթնաժողովից հետո, ցույց կտա ժամանակը":
Փորձագետ ՀԱՅԿԱԶՈՒՆ ԱԼՎՐՑՅԱՆԸ նշեց, որ Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրման մասին ընդամենը խոսակցություններ են շրջանառվում. "Այս պահին չկան փաստեր եւ որեւէ պաշտոնական տվյալներ, որ իրոք Ռիգայում կստորագրվի Հայաստան-ԵՄ համագործակցության մասին համաձայնագիր: Իհարկե, Հայաստանը կարող է համագործակցել ԵՄ-ի հետ եւ պարտադիր չէ, որ համագործակցությունը լինի այն ձեւաչափով, որով մյուս երկրներինն է: Համագործակցությունը կարող լինել տարբեր ձեւաչափով, եւ ըստ էության այդպես էլ լինելու է: Ամեն դեպքում, քաղաքական, օրենսդրական կապերը չեն խզվելու, բոլորի հետ պետք է գտնել համագործակցության եզրեր":
ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ
