ՌՈԲԵՐՏ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ ՄԵԿ ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ ԱՆԳԱՄ ՀՈՍԱՆՔԻ ԷԺԱՆԱՑՈՒՄԸ ՉԷՐ ԲԱՑԱՌՈՒՄ
Արխիվ 12-16ՌՈԲԵՐՏ ՆԱԶԱՐՅԱՆԸ ՄԵԿ ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ
ԱՆԳԱՄ ՀՈՍԱՆՔԻ ԷԺԱՆԱՑՈՒՄԸ ՉԷՐ ԲԱՑԱՌՈՒՄ
Եվ այսպեսª էլեկտրաէներգիայի թանկացման թեման կրկին "թեժ" օրակարգում է: Կրկին, քանի որ վերջին երկու տարիներին այդ թեման արդեն երրորդ անգամ է օրակարգ գալիս: Ընդ որում հիշեցնենքª նախորդ երկու թանկացումները հանրագումարում կազմեցին 40 տոկոս: Իսկ երկու տարում 40 տոկոսը, դա, կոպիտ ասած, տարեկան 20 տոկոս է, այսինքնª հիպերթանկացում: Ու եթե այդ արտառոց փաստից հետո նորից ենք հոսանքի թանկացումից խոսում, ապա դա նշանակում է, որ համակարգում արտառոց իրավիճակ, այնուամենայնիվ, կա: Մի խոսքովª այս նոր թանկացումից գլուխ հանելու համար նախ տեղին կլինի վերադառնալ այն երկու թանկացումներին:
ՈՒ ՆՈՐԻՑ ՍԱԿԱԳԻՆ ԵՆ ՀԱՇՎՈՒՄ
Այսպիսովª այս նոր թանկացումից հետո ինչքանո՞վ օբյեկտիվ գին կսահմանվի: Հարցի պատասխանն այս պահին պարզապես չկա, հաշվի առնելով, որ ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը հայտարարում է ¥ՀԾԿՀ¤, թե դեռ նոր է սկսել իր հաշվարկները: Լավ, սպասենք, մինչեւ հանձնաժողովը կհաշվի-կվերջացնի, բայց նաեւ չմոռանալով մեդալի մյուս երեսը:
Հենց այդ "մյուս երեսի" համար էլ մոտ մեկ տարով ետ գնանքª բերելով այդ օրերին երկրորդª մոտ 4 դրամանոց թանկացման առնչությամբ բազում հայտարարություն-բացատրություններից մեկը, որը ներկայացրել էր հանձնաժողովը. "ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը, շուրջ երկու ամիս ուսումնասիրել է... մասնակցել է էլեկտրական էներգիայի սակագների վերանայման թեմայով շահագրգիռ բոլոր կողմերի հետ կազմակերպած քննարկումներին եւ հանդիպումներին... լսումներին ՀՀ Ազգային ժողովի տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովում, ՀՀ հանրային խորհրդում, ունեցել է մի շարք հանդիպումներ տարբեր ԶԼՄ-ների, կուսակցությունների, ՀԿ-ների ներկայացուցիչների եւ քաղաքացիների հետ: Նրանց տրվել են համապատասխան պարզաբանումներ եւ հիմնավորումներ էլեկտրական էներգիայի սակագնի վերանայման վերաբերյալ...": Մի խոսքովª հանձնաժողովը նախորդ թանկացման հարցը, ինչպես ինքն էր պնդում, քննարկել է բոլորի հետ: Եվ եթե դրանից հետո որոշեց մոտ 4 դրամով սակագինը բարձրացնել, ապա մեզ էլ մնում է "ընդունել", որ այդ կերպ սահմանել է օբյեկտիվ սակագին: Բացի այդ, եթե մեկ տարի առաջ ամեն ինչ այդքան մանրակրկտորեն ուսումնասիրել են, հիմա պետք է, որ նոր սակագնի հարցը շատ ավելի հեշտանար. պարզապես պետք է գումարել-հանել այս տարվա ընթացքում եղած այն փոփոխությունները, որոնք ազդում են սակագնի վրա, եւ կստացվի վերջնական թիվը: Ընդ որում, հաշվի առնելով նաեւ, որ դրանից մեկ տարի առաջ եւս մեկ անգամ ամեն ինչ խորքից ուսումնասիրվել էրª 2013թ. հուլիսից սահմանելով նախորդª 38 դրամ/կՎտժ սակագինը: Եվ ընդգծենք, այդ անգամ 8 դրամով սակագին բարձրացնելը հիմնավորել էին ոչ միայն այդ ժամանակահատվածում գազի թանկացմամբ, այլ նաեւ աշխատավարձերի բարձրացումներով եւ այլն, այսինքնª ներկա հաշվարկներում այդ գործոնները չեն կարող լինել:
Ամենակարեւորը. 2013թ. սակագինը նույնիսկ "Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի" (ՀէՑ) տնօրեն Եվգենի Բիբինին էր գրեթե նորմալ համարումª միայն տրտնջալով, թե դա չի բավարարի ներդրումների ու ցանցերի նորոգման համար: Այսինքնª ներկայումս մոդայիկ դարձած ՀԷՑ-ի հսկայական պարտքերի մասին ոչ ոք բառ անգամ չէր ասում: Ուրեմնª օպտիմալ պետք է համարենք հենց այդª 38 դրամ/կՎտժ սակագինը, հաշվի առնելով նաեւ, որ հաջորդª 4 դրամանոց թանկացմանը ՀԾԿՀ նախագահ Ռոբերտ Նազարյանը մասնավորապես ՀՀ ԱԺ-ում մոտ մեկ տարի առաջ տեղի ունեցած լսումների ժամանակ տվեց միայն մեկ բացատրություն. "Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի թանկացումը նպատակ ունի ծածկել ոլորտում առաջացած ֆինանսական ճեղքվածքը, որը կազմում է 17,9 մլրդ դրամ": Իսկ այդ ճեղքվածքը, ըստ պարոն Նազարյանի, ուներ երկու պատճառ. "Ատոմակայանի մեկ բլոկը նախատեսվածից 88 օր ավելի ուշ միացավ ցանցին, որի հետեւանքով... ստիպված եղանք էժան էլեկտրաէներգիայի պահանջարկը լրացնել Հրազդանի ՋԷԿ-ի արտադրած ավելի թանկ էլեկտրաէներգիայով": Եվ երկրորդըª այդ տարին սակավաջուր է եղել եւ. "Որոտանի կասկադը ու Սեւան-Հրազդան կասկադը միասին մոտ 200 մլն կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա պակաս են արտադրել":
ՄԻ՞ԹԵ 17,9 ՄԼՐԴ ԴՐԱՄԱՆՈՑ ՃԵՂՔՎԱԾՔԸ ՉՓԱԿՎԵՑ
Մի կողմ թողնենք այլ "պատի տակի" խոսակցությունները, թե ատոմակայանը, որպես կանոն, մինչ այդ վերանորոգվել է 20-30 օրում, բայց ձեւակերպվել է 60 օրըª դրանից բխող ֆինանսական բոլոր պլյուսներով հանդերձ: Կենտրոնանանք միայն այն փաստի վրա, որ մեկ տարի առաջ հաստատված եւ դեռ գործող մոտ 42 դրամ սակագնային հաշվարկի հիմքում դրված էր հաջորդող տարվա ընթացքում մոտ 5,5 մլրդ կՎտ/ժ հոսանքի վաճառք: Իսկ այդ դեպքումª 4 դրամանոց աճը պետք է ապահովեր հավելյալ ավելի քան 20 միլիարդ դրամ, որն ավելի քան փակելու էր պարոն Նազարյանի ներկայացրած 17,9 մլրդ դրամանոց ճեղքվածքը: Մինչդեռª Ռ. Նազարյանն այն ժամանակ մինչեւ իսկ խոստանում էր. "Ֆինանսական խնդիրները լուծելուց հետո գների վերանայումª նվազեցման պայմանով, կլինի… եթե չլինեն այլ գործոններով, մասնավորապես` դոլար/դրամ փոխարժեքով պայմանավորված խնդիրներ, միջուկային վառելիքի թանկացում, ապա գինը կմնա նույնը, չի բացառվում, որ գնի նվազում լինի":
Կրկնում ենք, այս ամենի մասին պարոն Նազարյանը ասել է անցած տարվա հունիսին` ԱԺ-ում տեղի ունեցած լսումների ժամանակ: Այսինքն, եթե եղել են հոսանքի թանկացման այլ օբյեկտիվ պատճառներ, որոնք նա կամ նրա ղեկավարած հանձնաժողովն այդ ժամանակ թաքցրել է օրենսդիրից, կեղծ տվյալներ է ներկայացրել, ապա դա արդեն բոլորովին այլ մասնագետների զբաղվելու թեմա պետք է դառնա: Բայց "հավատում ենք" պարոն Նազարյանի այն ժամանակվա խոսքերին, հանձնաժողովի սահմանած սակագնի օբյեկտիվությանըª նաեւ ընդգծելով, որ այս տարվա ընթացքում, բացի փոխարժեքից, սակագնի վրա լրջորեն ազդող այլ գործոն տեսանելի չէ: Եվ կոպիտ հաշվարկով, փոխարժեքն ու մյուս բոլոր գործոնները հազիվ թե 2 դրամից ավելի էֆեկտ ունենան: Այսինքնª ներկայումս նույնիսկ կարող էր սակագնի 1-2 դրամանոց էժանացման մասին խոսքը գնալ: Լավ, գոնե թանկացումից չպետք է խոսվեր, հաշվի առնելով նաեւ, որ սակագինը նույնը մնալու դեպքում անգամ համակարգը պետք է շարունակի ստանալ այն 4 դրամի հաշվին այս մեկ տարվա հավելյալ շահույթների գոնե կեսը:
Ու հետաքրքիր է, թե այս բոլոր փաստերն աչքի առաջ ունենալովª ՀԾԿՀ-ն այդ ի՞նչ հիմնավորում պետք է դնի նոր թանկացման տակ: ՀԷՑ-ը փողերը կերել ու մեծ պարտքե՞ր է կուտակել: Բայց սպառողին ի՞նչ, մասնավոր ձեռնարկություն է, կարող է ինքն իրենից ինչ ուզում էª գողանա, դա ի՞նչ կապ ունի սակագնային հաշվարկի հետ. թող սեփականատերըª "ՌԱՕ ԵԷՍ"-ը մտածի իր սեփական գողերի ձեռքը բռնելու մասին: Կամª ՀԷՑ-ը սնանկանա՞. դա էլ խնդիր չէ, նույնիսկ ավելի լավ, շատ ավելի պատշաճ այլ սեփականատեր կարող է ի հայտ գալ: Բայցª սպասենք հանձնաժողովի պաշտոնական կարծիքին:
ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ
