Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ Գերմանիան հրաժարվել է Լեհաստանով տանկային շարասյուներ տեղաշարժելուց Լավրովը կասկածի տակ դրեց Գերմանիայի և Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարների ադեկտվատությունը Զելենսկի. ԱՄՆ-ն Ուկրաինային չի փոխանցում նույնիսկ Եվրոպայի կողմից վճարված Patriot հրթիռները

"ՄԵՐ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒՄԸ ԵՏՄ-ԻՆ ՀԱՄԸՆԿԱՎ ԲԱՐԴ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ ՀԵՏ"

Արխիվ 12-16

"ՄԵՐ ԱՆԴԱՄԱԿՑՈՒՄԸ ԵՏՄ-ԻՆ ՀԱՄԸՆԿԱՎ
ԲԱՐԴ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑՆԵՐԻ ՀԵՏ"


Եվ այսպես, քիչ-քիչ ավարտին է մոտենում Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի անդամակցության կես տարին: Իհարկե, ժամանակահատվածը շատ քիչ է` գնահատականներ տալու համար, առավել եւս, որ հայաստանյան հանրությունը, ասենք` նաեւ գործարար դաշտը, դեռ հստակ պատկերացումներ չունի այն մեխանիզմների մասին, որոնցից լիարժեք օգտվելու դեպքում միայն հնարավոր կլինի օգտվել ԵՏՄ-ի տված հնարավորություններից: Օրինակ` փոքր ձեռներեցությամբ զբաղվողներից մեկն օրերս մեզ այսպես ներկայացրեց իր մտավախությունները. "Իհարկե` մեծ ուրախությամբ բիզնեսս կզարգացնեի նաեւ Ռուսաստանում: Բայց թե ինչից պետք է սկսել, ինչի եմ այնտեղ բախվելու, ինչ ռիսկեր կան, ինչքանով համոզված լինեմ, որ ԵՏՄ-ի օրենքների փոխարեն` իմ առաջ չեն դրվի գուցե նաեւ ապօրինի պահանջներ, նման իրավիճակում ում դիմեմ, ումից օգնություն սպասեմ: Չէ որ իմ բավականին համեստ բիզնեսը առաջին իսկ նման հարվածից կարող է պարզապես ոչնչանալ: Դե, ես էլ նախընտրում եմ դեռ ռիսկի չգնալ. սպասենք, տեսնենք ինչ կլինի":
Ժամանակի ընթացքում, թերեւս, մարդիկ կամաց-կամաց կսկսեն իրավիճակը պատկերացնել: Ու, հասկանալի է, այդ ժամանակահատվածն առավելագույնս կրճատելու համար մեր պատկան պետական կառույցները պետք է հնարավորինս ակտիվացնեն բացատրական աշխատանքները: Հենց այդ նպատակին էլ միտված էր ՀՀ միջազգային տնտեսական ինտեգրման եւ բարեփոխումների փոխնախարար ՍՈՒՐԵՆ ԿԱՐԱՅԱՆԻ հետ մեր այս զրույցը:
-Պարոն Կարայան, հատկապես փոքր եւ միջին ձեռնարկատերերը դեռ քիչ պատկերացում ունեն ԵՏՄ շուկա մուտք գործելու իրենց հնարավորությունների մասին. ո՞ւր գնան, ո՞ւմ դիմեն, ինչպե՞ս վարվեն եւ այլն:
- Առաջին քայլով, կարծում եմ, գործարարը ճիշտ կվարվի, եթե ուսումնասիրի ԵՏՄ օրենսդրությունը, թեկուզեւ այն մասով, որը վերաբերում է իր գործունեությանը: Այն առումով, որ հենց այդ օրենսդրությունն է ապահովում, որ ԵՏՄ անդամ երկրների միջեւ ապրանքների, ծառայությունների, աշխատանքի եւ կապիտալի ազատ տեղաշարժ իրականացվի: Այսինքն` Միությունն այդ բոլոր պայմանները ստեղծում է, եւ ԵՏՄ-ին Հայաստանի միանալուց հետո այդ ամենից կարող են օգտվել մեր քաղաքացիներն ու ձեռնարկատերերը:
- Այնուամենայնիվ, եթե հայաստանյան ընկերությունը ցանկանում է, ասենք, Ռուսաստանում որեւէ պատվեր շահել, պարզապես պետք է գնա ու համապատասխան մրցույթին մասնակցի՞:
- Այո: Ընդ որումª ԵՏՄ-ն իր անդամներին եւ, մասնավորապես, հայաստանյան բիզնեսին հնարավորություն է տվել մասնակցել մյուս անդամ երկրների` մինչեւ իսկ պետական գնումների համակարգին: Ցանկացողը կարող է հայտ ներկայացնել ու մասնակցել:
- Բայց մարդիկ համեմատաբար փոքր խնդիրներից են ավելի շատ վախենում: Ասենքª ինչ-որ ցածր օղակի ոստիկան մոտենում է, թեª գնացինք բաժանմունք. նման բողոքներ էլ են եղել:
- Նույնիսկ սպասելի էր, որ սկզբնական փուլում որոշակի խնդիրներ եւ խոչընդոտներ կլինեին: Ի վերջոª Հայաստանը մի քանի ամիս է, որ այդ համակարգում էª ի տարբերություն ԵՏՄ մյուս երկրների, որ ունեին Մաքսային միության շրջանակներում համագործակցության փորձը: Այդ բոլոր խնդիրներն աստիճանաբար կհարթվեն: Իսկ այս պահին գործարարը խնդիր ունենալու դեպքում առաջին հերթին կարող է դիմել մեր նախարարությանը: Դրանից հետո` կա եվրասիական մարմիններին եւ մինչեւ իսկ Եվրասիական դատարան դիմելու հնարավորությունը, այդ թվում` նաեւ մեր նախարարության միջոցով:
- Խոսքը նաեւ անհատ քաղաքացիների մասի՞ն է:
- Բոլորի: Հասկանալի է, եթե կոնկրետ խնդիրը կապված է ԵՏՄ-ի, դրա օրենսդրության հետ:
- ԵՏՄ-ին մեր անդամակցությունը հաշված ամիսների պատմություն ունի` չնչին ժամանակահատված նման հսկա ինտեգրացիոն համակարգի համար: Այնուամենայնիվ, գոնե նախնական գնահատականներ կփորձե՞ք տալ:
- Գնահատականներ տալը բարդ է ոչ միայն քիչ ժամանակահատվածի պատճառով, այլ նաեւ, որ դա բավականին դրամատիկ ժամանակաշրջան էր: Մեր անդամակցումը համընկավ հայտնի բարդ տնտեսական գործընթացների հետ, եւ դրանցից միայն մեկը` ռուբլու փոխարժեքի խնդիրը արդեն իսկ բավական էր մեր արտահանման ծավալների վրա էականորեն ազդելու համար: Բայց իրավիճակն աստիճանաբար սկսում է կարգավորվել, որից հետո միայն հստակ կդառնան ԵՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության էֆեկտները:
Չնայածª այս պահին եւս որոշակի էֆեկտ տեսանելի է: Այն, որ մենք ստացանք առաջնային անհրաժեշտության որոշ ապրանքատեսակներ` առանց ռուսական արտահանման մաքսատուրքերի ներմուծելու հնարավորություն, արդեն իսկ վկայում է ԵՏՄ-ին անդամակցության կոնկրետ առավելությունների մասին: Խոսքը հատկապես էներգակիրների, ցորենի մասին է: Օրինակ` ցորենի մասով այս տարվա հունվարից Ռուսաստանը, ինչպես հայտնի է, ցորենի արտահանման բավականին լուրջ սահմանափակումներ սահմանեց, որը, սակայն, Հայաստան ներմուծվող ցորենի վրա չազդեց:
Մի խոսքովª հիմնական խնդիրը, կրկնում եմ, ռուբլու դեվալվացիան էր, որի ազդեցությունը Հայաստանի վրա, հասկանալի է, կապված չէր ԵՏՄ-ին մեր անդամակցության հետ: Ավելին. եթե չլինեինք ԵՏՄ-ի կազմում, դրա բացասական ազդեցությունն ավելի մեծ չափով կզգայինք:
- Նույն ցորենի (ասենք` որոշ այլ ապրանքատեսակների եւս) հետ կապված տարեսկզբին որոշակի խնդիրներ, այնուամենայնիվ, եղան: Ռուսական ցորենը նավով հասնում էր Փոթի, բեռնաթափվում վագոններ, եւ արդեն փաստաթղթերով դա դառնում էր Վրաստանից իրականացված ներկրում` համապատասխան մաքսատուրքերով հանդերձ: Դրան լուծում եղա՞վ:
- Այդ խնդիրն իրոք կար, եւ այն հնարավորինս արագ կանոնակարգվեց: Այդ կարգի տեխնիկական խնդիրները, պայմանավորված ԵՏՄ-ի հետ մեր սահմանի բացակայությամբ, իհարկե այս նախնական փուլում հնարավոր էին: Սակայն այստեղ հիմնականում հստակեցման հարցեր են, եւ ինչպես ցորենի դեպքում, այդ հստակեցումն արագորեն արվեց:
Դրա հետ մեկտեղ, այդ կարգի ակտուալ հարցեր էլի կան: Օրինակ` ավելացած արժեքի հարկի վերադարձման խնդիրը: Օրերս Հայաստանում էր Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի կոլեգիայի անդամ, նախարար Թիմուր Սուլեյմենովը (ով պատասխանատու է հարկային քաղաքականության հարցերով): Նրա հետ եւս այդ հարցերը քննարկեցինք, եւ մոտ ժամանակներս Հայաստանը կներկայացնի հարցի լուծման իր տարբերակը` հաշվի առնելով ԵՏՄ-ի հետ ընդհանուր սահմանի բացակայության առանձնահատկությունը: Այսինքն` Հայաստանի համար մենք կփորձենք ավելի պարզեցված մոտեցումներ առաջարկել:
Բավականին ակտուալ խնդիր էր նաեւ Հայաստանի արտահանման խրախուսման հարցը, որի առնչությամբ վերջերս Ազգային ժողովն ընդունեց օրենքներ…
- Խոսքը նաեւ "խոպանչիների օրենքի" մասի՞ն է:
- Այո: Օրենքը սխալմամբ այդ անունով կնքվեց, թեեւ արդեն բոլորն էլ հասկացան, որ այն ոչ մի կապ չունի "խոպանչիների" հետ: Ընդ որումª քննարկումների ժամանակ հնչեց նաեւ այն հարցը, թե այդ օրենքը չի՞ հակասում ԵՏՄ-ի օրենքներին, ու եւս մեկ անգամ ասեմ, որ ոչ: Եվ Թիմուր Սուլեյմենովը եւս հայտարարեց, որ այդ օրենքը ոչ մի կերպ չի հակասում ԵՏՄ-ի մեխանիզմներին:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Սուրեն Կարայանի մեկնաբանությունը` կապված հարցի հետ, թե ի՞նչ ակնկալիքներ կարող է ունենալ Հայաստանը` Իրանի հետ ԵՏՄ-ի սպասվող համագործակցությունից, կներկայացնենք մեր վաղվա համարում:

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ