Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ Գերմանիան հրաժարվել է Լեհաստանով տանկային շարասյուներ տեղաշարժելուց Լավրովը կասկածի տակ դրեց Գերմանիայի և Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարների ադեկտվատությունը Զելենսկի. ԱՄՆ-ն Ուկրաինային չի փոխանցում նույնիսկ Եվրոպայի կողմից վճարված Patriot հրթիռները

«ՆՎԱԶԱԳՈՒՅՆ ԱՇԽԱՏԱՎԱՐՁԵՐՈՎ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՉԷ ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԵՎ ՈՉ ՄԻ ՃՅՈՒՂ…»

Արխիվ 12-16

«ՆՎԱԶԱԳՈՒՅՆ ԱՇԽԱՏԱՎԱՐՁԵՐՈՎ ՀՆԱՐԱՎՈՐ ՉԷ ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԵՎ ՈՉ ՄԻ ՃՅՈՒՂ…»


Բոլորովին գաղտնիք չէ, որ Հայաստան-Սփյուռք կապի արդյունավետ համագործակցությունից բավականաչափ օգտակար պտուղներ են ծնվում, շոշափելի առաջընթացներ արձանագրվում, բայց որ այդ կապի հիմքում բազմաթիվ խնդիրներ ու չիրագործված հենքեր կան, ևս գաղտնիք չէ: Իսկ թե ի՞նչ խնդիրներ կան իրականում  այսօր սփյուռքահայ մշակույթում, հայոց սփյուռքն արդյոք աչքի ընկնու՞մ է միջհամայնական մշակութային կապերով, կներկայացնի լոնդոնաբնակ գրող, սփյուռքահայ նշանավոր գործիչ ԱՍԱՏՈՒՐ ԳՅՈՒԶԵԼՅԱՆԸ:

«Սփյուռքահայ մշակույթի  խնդիրները բազմաթիվ են, բայց առանձնահատուկ ուզում եմ շեշտադրել արևմտահայ և արևելահայ մշակույթների կապի հիմնախնդիրը: Օրինակ, երբ իմ հեղինակած գիրքը նվիրում եմ հայաստանաբնակ հայերին, նրանց մեծամասնությունը անկեղծորեն խոստովանում է, որ արևմտահայերեն չի կարող կարդալ և հասկանալ, ես էլ նույն անկեղծությամբ զարմանում եմ, թե ինչպես է ստացվում, որ ես արևելահայերեն կարդում և հասկանում եմ, իսկ իրենք արևմտահայերեն՝ ոչ:  Արևմտահայերենը մեր դասական լեզուն է: Ես կողմնակից չեմ, որ ուղղագրությունը Հայաստանում և Սփյուռքում լինի արևմտահայերեն, կամ արևելահայերեն: Քանզի արևմտահայերենի և արևելահայերենի մեջ կան հնչյունաբանական լուրջ տարբերություններ, որոնք հաղթահարումը մեծ բարդությունների հետ է կապված: Ի վերջո, լուծման կարոտ ավելի կարևոր խնդիրներ կան, սակայն ՀՀ և Սփյուռքի կապերի ամրապնդման կարևոր նախադրյալներից մեկը հենց այս անջրպետի հաղթահարումն է»,- «ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ» հետ զրույցում նշում պարոն ԳՅՈՒԶԵԼՅԱՆԸ, ապա շարունակելով նկատում է. «Ցավոք հայոց Սփյուռքը աչքի չի ընկնում նաև միջհամայնական մշակութային կապերով, ինչը շատ մտահոգիչ հարց է: Միջհամայնքային կապը որոշակիորեն ապահովվում է Հայ Բարեգործական ընդհանուր միության գրասենյակների միջոցով, բայց այդ կապը շատ թույլ է: Միջհամայնական մշակութային կապը նույնքան կարևոր է, ինչքան Հայրենիք-Սփյուռք մշակութային կապը: Ես բազմիցս առաջարկել եմ ստեղծել համաեվրոպական կոմիտե, որին իրենց մասնակցությունը կբերեն Փարիզը, Բրյուսելը, Աթենքը և այլ հայաշատ քաղաքները: Մեծ հաշվով, դա դժվար գործ չէ: Հուսով եմ, որ մի օր կիրականանա մեր փափագը…»:

Իսկ իբրև գրականագիտական գործիչ` այն հարցին, թե արդյո՞ք սփյուռքահայ գրական կյանքը հարատևում է և ինչքանո՞վ է անցյալի ժառանգությունը նպաստում գրական կյանքի աշխուժացմանը, պարոն ԳՅՈՒԶԵԼՅԱՆԸ նկատում է.

«Ցեղասպանությունից հետո յուրաքանչյուր ոք ցանկանում էր  իր նպաստը բերել «կորած» գրականության կենդանացման գործին: Նորաթուխ սփյուռքահայ գրողները դարձան Վարուժանի, Սիամանթոյի շարունակողները: Սփյուռքի գրական կյանքը թրծվում էր Մելքոնյան կրթական հաստատության, Անթիլիասի դպրեվանքի, Հալեպի Քարեն Եփփե վարժարանի, Բեյրութի Նշան Փալանչյան ճեմարանի և մյուս ազգային կառույցների շրջափակում: Ցավոք, ներկայումս այդ գրողների սերունդը չկա: Օրինակ, ֆրանսահայ կամ ամերիկահայ համայնքները ներկայացնող գրողները մեծամասամբ եկել են այլ երկրներից, մասնավորապես Լիբանանից և Սիրիայից: Սփյուռքահայ գրականությանը մեծ հարված հասցրեց Մելքոնյան կրթական հաստատության փակումը: Աշխարհական վարժարանները նույնպես բարվոք վիճակում չեն. Սիրիայում պատերազմի հետևանքով հայկական վարժարանները մեծամասամբ հավասարվել են հողին, Լիբանանի Հայկազյան վարժարանում գրականության ուղղությամբ մասնագիտանում են հազիվ 5-10 ուսանողներ: Բացառություն է կազմում հնդկահայ համայնքը՝ մասնավորապես Կալկաթայի հայոց մարդասիրական ճեմարանը: Ես չեմ բնակվում Հայաստանի Հանրապետությունում և ինձ իրավունք չեմ վերապահում քննադատել հայաստանյան իրականության տարբեր դրսևորումները, բայց իմ կարծիքով ո´չ Հայաստանում, ո´չ Սփյուռքում ներկայումս չկան շիրազյան, ծառուկյանական սերունդների շառավիղներ: Այս իրավիճակի գլխավոր պատճառը նյութական սուղ պայմաններն են: Նորություն չէ, որ մշակույթի զարգացում ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ են հիմնադրամներ, անհատ բարերարներ, այլապես նվազագույն աշխատավարձերով հնարավոր չէ զարգացնել մշակույթի և ոչ մի ճյուղ»:

 

 

ԷԹԵՐԻ ՄԱՄՈՒԼՅԱՆ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ