ՆՈՐԱ ԱՐՄԱՆԻ. «ՆԵՐԳԱՂԹՈՂ ԶԱՐՈՒՀՈՒ ԿԵՐՊԱՐՆ ԻՆՁ ՀՈԳԵՀԱՐԱԶԱՏ ԷՐ»
Արխիվ 12-16ՆՈՐԱ ԱՐՄԱՆԻ. «ՆԵՐԳԱՂԹՈՂ ԶԱՐՈՒՀՈՒ
ԿԵՐՊԱՐՆ ԻՆՁ ՀՈԳԵՀԱՐԱԶԱՏ ԷՐ»
Ամերիկահայ հայտնի դերասանուհի ՆՈՐԱ ԱՐՄԱՆԻՆ գրեթե ամեն տարի լինում է Հայաստանում, հատկապես ապրիլին, իր հարգանքի տուրքը մատուցելու Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին: Այս անգամ Ն. Արմանին հայրենիքում է` Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված դրամատուրգ Անուշ Ասլիբեկյան-Արծրունու «Մերսեդես» ներկայացման առաջնախաղի համար, քանի որ հանդես է գալիս ներկայացման գլխավոր հերոսի` Զարուհու դերում: ՀԹԳՄ նախագահ, բեմադրիչ Հակոբ Ղազանչյանի ռեժիսուրայով «Մերսեդես» ներկայացումը, 2 օր Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում երեւանյան հանդիսատեսին ներկայացնելուց հետո, վաղը` մայիսի 7-ին, հասանելի կլինի նաեւ Գյումրու հանդիսատեսին: Ներկայացման երեւանյան առաջնախաղից հետո «Իրավունքի» հետ զրույցում Նորա Արմանին տպավորված էր հայ հանդիսատեսի ջերմ ընդունելությունից:
«ԻՄ ԵԼՈՒՅԹԸ ՆՎԻՐՈՒՄ ԵՄ ՋԱՐԴԵՐԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾ ՄԵԾ ՄՈՐՍ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ»
- Հոտնկայս ծափերով ընդունեց հայաստանյան հանդիսատեսը, զգացված եմ, ուղղակի դա ինձ համար մեծ պատիվ էր: Զգացված եմ, որ Հակոբ Ղազանչյանը ինձ վստահեց ներգաղթող Զարուհու դերը: Ես իմ ելույթը նվիրում եմ ջարդերը վերապրած մեծ մորս հիշատակին եւ հայրենադարձ ազգականներին, ովքեր այսօր եւ միշտ կապրեն Հայաստանում:
Այս թատերախաղը մեր հայրենի իրողության շատ կարեւոր եւ ճակատագրական մի հանգրվանն է, 40-ական թվականների վերջերին սկսած ներգաղթի եւ հայրենադարձության մասին է: Այս նյութի մասին մեր գրականության մեջ շատ անդրադարձ չի եղել` հասկանալի պատճառներով: Այսօր, այս թատերախաղով մենք կպատվենք ամբողջ մի սերնդի, որ կոտորածներից փախավ եւ ապաստանեց օտար ափերում, եւ կամ այդ ափերին ծնվեց ու թողնելով ամեն ինչ` վերադարձավ Հայաստան եւ կյանքի գնով, իր ամենաբեղուն տարիները նվիրեց ի նպաստ հայրենիքը կերտելու սրբազան գործին: Առանց այդ սերնդի զոհաբերության, Հայաստանը, ստալինյան ծրագրի համաձայն, կարող էր լրջորեն վտանգված լինել:
«ՍՐՏՈՎ ԽԱՂԱՑԻ ԻՄ ԴԵՐԸ»

-Տիկին Նորա, հաճախ եք լինում Հայաստանում ու հայ հանդիսատեսին ներկայանում փառատոների շրջանակներում:
- Միայն փառատոների շրջանակներում չեմ եկել, մեկ անգամ էլ Արմեն Ջիգարխանյանի հետ ներկայացում խաղացինք Հայաստանում, բայց այդ ներկայացման մեջ էլ տեսագրված տարբերակով էի բեմում` ներկայացման մաս էի կազմում, բայց բեմում չէի, այլ էկրանին: Իսկ այս անգամ լիովին բեմում էի ու գլխավոր հերոսուհին: Պիտի ասեմ, որ ներգաղթող Զարուհու կերպարը եւ ընդհանրապես ներկայացման թեման ինձ հոգեհարազատ էր` ապրումները, ընտանիքի պատմությունը, հայրենադարձների խնդիրները, որոնց մոտիկից եմ ճանաչել` այդ հարցերի մասին լսել եմ իմ հարազատներից, մի խոսքով շատ հագեհարազատ նյութ էր: Դրա համար էր գուցե, որ սրտով խաղացի իմ դերը:
- Կարո՞ղ ենք ասել, որ այն դժբախտ կնոջ կյանքի պատմություն էր:
- Դժբախտ չէր, կին էր, որը, այսպես ասած, իդեալիստական պատկերացումներով գալիս է հայրենիք եւ գլխին փորձանքներ են գալիս:
- Այսինքն` հայրենասիրությունը գլխին փորձանքնե՞ր է բերում:
- Այո, կարող ենք այդպես ասել, բայց իրենց հանցանքը չէր դա, ոչ մեկի հանցանքը չէր, բոլորն էլ իրականում զոհեր էին: Ներկայացման ժամանակ դահլիճում էին իմ ներգաղթած հարազատներից ոմանք եւ հերթով հուզված ինձ էին մոտենում:
«ՆՈՒՅՆԻՍԿ ԱՅԴ ՑՈՒՐՏ ՏԱՐԻՆԵՐԻՆ ԵՄ ԵՂԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ»
-Տիկին Նորա, Ձեր կապը հայրենիքի հետ երբվանի՞ց սկսվեց:
- Իմ մանկության տարիներին սենյակի անկյունում մի սնդուկ կար դրված, մեջը հաստ գուլպաներ էին ու հաստ հագուստներ: Միշտ զարմացած էի, թե Եգիպտոսի մեջ այս այս տաք հագուստներն ինչի պետք կգան ու ինձ համար բացատրությունն այն էր, որ Հայաստանի համար էին գնված: Մենք երբեք չէինք եկել Հայաստան, եւ դրանք այդպես խնամքով մնացել էին սունդուկի մեջ, եւ տպավորված էի, թե ինչու այդքան ժամանակ Հայաստան չեմ եկել: Այդպես, առաջին անգամ Հայաստան եկա որպես պիոներ` 12 տարեկանում, ինձ համար խենթանալու տպավորիչ էր այն ժամանակ Սովետական Հայաստանը` անկարելի, անհասանելի ու անտեսանելի բան էր: Այդպիսով իմ կապը սկսվեց Հայաստանի հետ, դրանից հետո արդեն եկա 1975 թվականին, 1987-ին, հետո 1991, 1992, 1993 թվականներին... Ներկայացման մեջ այն, ինչ պատմում էի, ես այդ ամենը տեսել եմ, նույնիսկ այդ ցուրտ տարիներին եմ եղել Հայաստանում:
«ՄԻՇՏ ՈՒՐԱԽ ԵՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՑ ՄԻ ԼԱՎ ԼՈՒՐ ՍՏԱՆԱԼՈՒ»
-ԱՄՆ-ում ինչո՞վ եք զբաղվում եւ առաջիկայում ի՞նչ պլաններ ունեք Հայաստանի
հետ կապված:
- Հիմա ավելի շատ ֆիլմերում եմ նկարահանվում, քան թատրոնում, հակառակ նրան, որ վերջին տարիներին թատերական մեծ գործունեություն եմ ծավալել: Շատ դժվար է Ամերիկայում այդ պայմանները գտնել, այնտեղի թատերական կյանքն էլ տարբեր է: Թատրոնները խաղացանկային չեն, մի ներկայացման համար հրավիրում են դերասանների, խաղում են ներկայացումը մի քանի անգամ ու կրկին մեկնում իրենց տուն: Բացի դա` ամեն տարի կազմակերպում եմ ֆիլմերի փառատոն, որը կենտրոնանում է սոցիալական խնդիրներ արծարծող ֆիլմերի շուրջ, որոնք ուղղակի մարդկային պատմություններ են: Իսկ Հայաստանի հետ կապված մասնավոր ծրագիր դեռ չկա, միայն "Մերսեդես" ներկայացումն է, որը հուսամ, կխաղանք նաեւ Հայաստանից դուրս: Այնուամենայնիվ, անշուշտ ուրախ եմ միշտ Հայաստանից մի լուր ստանալու, որ ցանկանում են ինձ հրավիրել այս կամ այն գործն անելու:
«ՆՈՐԱՆ ԱՅԴ ԽՆԴԻՐԸ ԼԱՎ ԳԻՏԵՐ, ԻՐԵՆՔ ԵՎՍ ԳԱՂԹԱԾ ԵՆ»
Ներկայացման բեմադրիչ ՀԱԿՈԲ ՂԱԶԱՆՉՅԱՆԸ նույնպես փաստեց. «Ներգաղթյալների ճակատագիրը մեր գրականության մեջ պատշաճ ձեւով վերլուծված չէ, այնինչ դա եղեռնի խնդրի հաջորդ հարթությունն է: Այսինքն` դրանք եղեռնի երեխաներն էին, որոնք պայծառ երազներով եկան Հայաստան եւ պատրաստ էին ամեն տեսակի զրկանքի, միայն թե ապրեին իրենց հողում: Բայց այդ զրկանքները, պարզվեց, հազարապատիկ ավելի դաժան են, խորն են, քան կարելի էր պատկերացնել: Բնականաբար Սովետական երկրի կենսագրության տարբեր էտապներ նրանք յուրովի տարան իրենց մաշկի վրա",- "Իրավունքի" հետ զրույցում ասաց Հ. Ղազանչյանն ու պատմեց, որ առաջին անգամ խնդրի առաջ է կանգնել, թե ո՞վ պիտի խաղա ներգաղթյալ հերոսուհուն, որ կարողանա արեւմտահայերենով ազդեցիկ ներկայացնել. "Անընդհատ ինձ թվում էր, որ պետք է իրոք լինի արեւմտահայ դերասանուհի, որը կարողանա ավելի լավ մեզ փոխանցել կերպարի ապրումները: Իսկ Նորան այդ խնդիրը լավ գիտեր` իրենք եւս գաղթած մարդիկ են, Եգիպտոսում են ապրել, հետո ԱՄն-ում, իր շատ ազգականներ եկել են Հայաստան ու բնակություն հաստատել: Մի խոսքով, նա Հայաստանի հետ կապված է ու գիտի այդ խնդիրը, այդպես իմ մոտքով անցավ նրան առաջարկել, եւ նա մեծ սիրով ընդունեց այն»:
ԼԻԼԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆ
