Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ Գերմանիան հրաժարվել է Լեհաստանով տանկային շարասյուներ տեղաշարժելուց Լավրովը կասկածի տակ դրեց Գերմանիայի և Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարների ադեկտվատությունը Զելենսկի. ԱՄՆ-ն Ուկրաինային չի փոխանցում նույնիսկ Եվրոպայի կողմից վճարված Patriot հրթիռները

ԻՆՉ Է ԿԱՏԱՐՎՈՒՄ ԱՏՈՄԱԿԱՅԱՆՈՒՄ

Արխիվ 12-16

ԻՆՉ Է ԿԱՏԱՐՎՈՒՄ ԱՏՈՄԱԿԱՅԱՆՈՒՄ


ՀՀ ֆինանսների նախարարության կողմից օրերս հրապարակված 2015 թվականի առաջին եռամսյակի հայաստանյան առաջին 1000 խոշոր հարկատուների ցանկից միանգամից աչք է ծագում մեկ էական դրվագ: "Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր" ընկերությունը, որն անցած տարվա առաջին եռամսյակում գտնվում էր 8-րդ հորիզոնականում, չգիտես ինչ հրաշքով` այս անգամ 2-րդն է: Իրավիճակն էլ ավելի "անհասկանալի" է դառնում, երբ հաշվի ենք առնում, որ ՀԷՑ-ն իր դիրքերն այդքան բարելավել է ոչ թե մյուս ընկերությունների վճարած հարկերի նվազման, այլª իր հարկերը ավելի քան 2,5 անգամ 1,8 մլրդ դրամի փոխարեն մոտ 4,6 մլրդ ավելացնելու հաշվին:



ԲԱ ԻՆՉՊԵ՞Ս Է ՍՆԱՆԿԱՑՈՂ ՀԷՑ-Ը 2,5 ԱՆԳԱՄ
ՇԱՏ ՀԱՐԿԵՐ ՎՃԱՐԵԼ

Իհարկեª ամեն մի ընկերություն էլ կարող է շեշտակիորեն բարելավել իր գործունեությունը, այսինքնª նաեւ հարկային մուծումները: Բայց ՀԷՑ-ի դեպքում առնվազն երկու տարօրինակ դրվագ պետք է հաշվի առնել: Բայց նախ ֆիքսենք հետեւյալ պարզ հանգամանքը. ՀԷՑ-ի, այսինքնª արտադրողներից էլեկտրաէներգիա գնող եւ սպառողներին բաշխող ընկերության շրջանառությունը չի կարող կտրուկ փոփոխություններ ունենալ. ամեն մի սպառող տարվա նույն ժամանակահատվածում օգտագործում է մոտավորապես նույն քանակի էներգիա եւ հանրագումարը չի կարող մեկ տարվա ընթացքում լավագույն դեպքում անգամ 5-10 տոկոսից ավելի լինել: Այսինքնª հարկերը 2,5 անգամ ավելացնելը չի կարող վաճառված էլեկտրաէներգիայի ավելացման հաշվին լինել: Դրանից զատ` ՀԷՑ-ի հարկերը կարող են ավելանալ նաեւ վաճառվող ապրանքի գնի աճի հաշվին: Սակայն փաստ է, որ անցած տարվա համեմատ էլեկտրաէներգիայի գինն այն չափով չի աճել, որ դա բերեր հարկերի նման ավելացման, ինչը դժվար չէ նաեւ կոնկրետ թվերով հաշվարկել, բայց չծանրաբեռնենք ընթերցողին:
Բայց փաստ է, որ ընկերության հարկերն աճել են եւ պետք է դրան ինչ-որ բացատրություն լինի: Ամենապարզը, իհարկե, ստվերից հարկային դաշտ բերված հսկայական գումարների մասին վարկածն է: Բայց այս դեպքում էլ մեկ այլ խնդիր է առաջ գալիս: Ինչպես հայտնի էª տեւական ժամանակ է, որ մի գլուխ խոսվում է ՀԷՑ-ի հսկայական պարտքերի մասին, եւ անցած տարի նույնիսկ բարձրացվեց էլեկտրաէներգիայի սակագինն այն հիմնավորմամբ, թե պարտքերի մեջ խրված ընկերությունը չի կարողանում ծայրը ծայրին հասցնել: Բայց երբ կարողանում է հարկերը 2,5 անգամ ավելացնել, դա արդեն չի խոսում ֆինանսական վատ վիճակի վարկածի օգտին: Իսկ այդ դեպքում էլ ինչպե՞ս հասկանանք այն խոսակցությունները, թե ՀԷՑ-ը հիմա էլ փորձում է էլեկտրաէներգիայի սակագինը գործող 42 դրամից դարձնել 48 դրամ:

"ՄԻՋՈՒԿԱՅԻՆ" ԽՆԴԻՐՆԵՐ

Էլեկտրաէներգիայի սակագնի այս հերթական խայտառակ պատմությանը առաջիկայում անդրադառնալու առիթներ դեռ կունենանք: Առավելեւս, որ այս պահին սկսել է նշմարվել մեկ հանգամանք, որը, կարծում ենք, ոչ հեռու ապագայում սակագնի բարձրացման լավ "հիմնավորում" կարող է դառնալ:
Այս առումով նախ հիշեցնենք, որ ինչպես վերջին սակագնային աճը, այնպես էլª ՀԷՑ-ի ֆինանսական վիճակը ժամանակին Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովն ու դրա նախագահ Ռոբերտ Նազարյանը ուղղակիորեն կապում էին Հայկական ատոմակայանի հետ, թեª ՀԱԷԿ-ը նախանցած տարի նախատեսվածից երկար է կանգնել պլանային նորոգման եւ լիցքավորման համար, այդ ընթացքումª ցանցերին մատակարարվել է ՋԷԿ-երի արտադրած թանկ էլեկտրաեներգիան, որից էլ առաջացել են ՀԷՑ-ի պարտքերը:
Նկատի ունենալով այս փաստըª հիշեցնենք մեր վերջին համարներում ¥"Իրավունք", 24.04 եւ 28.04¤ ներկայացված ՀԱԷԿ-ի շուրջ ծավալվող տարօրինակ զարգացումների մասին: Այսինքնª դեռ անցած տարվա կեսերից սկսած ատոմակայանի գրեթե բոլոր բարձրաստիճան պաշտոնյաները սկսեցին լքել պաշտոնները, իսկ տարեվերջին հայտնի դարձավ, որ ԱԱԾ-ում կա քրեական գործ` կայանում տեղի ունեցած խոշոր չարաշահումների հետ կապված: Ապաª կայանում սկսեցին հայտնվել նոր ղեկավարներ, այդ թվում անձինք, ովքեր մինչ այդ որեւէ առնչություն այս ոլորտի հետ չեն ունեցել: Եվ միաժամանակ էլ նոր ղեկավարության օրոք սկսվեցին կադրային ջարդի նմանվող փոփոխություններ:
Այս ամենի հետ կապված ՀԱԷԿ-ից որեւէ արձագանք այդպես էլ չստացանք: Մինչդեռ խնդիրը մեծ կարեւորություն ունի ոչ թե այն, որ մի անձնավորության փոխարեն մեկ ուրիշն է նշանակվում, այլ, թե այդ մեկ ուրիշը որքանով է կոմպետենտ ատոմակայանի նման կարեւորագույն եւ վտանգավոր օբյեկտում աշխատելու համար: Պատկերավոր ասածª նախկին տաքսիստին ատոմակայանում տեղավորելը հաստատ լավ բան չի խոստանում: Թե ուր ենք միտքը տանում, փորձենք ներկայացնել այս կերպ:
ԱԱԾ-ի հարուցած գործի շրջանակներում կալանավորվեց, այսինքնª պաշտոնից ազատվեց նաեւ ՀԱԷԿ-ի ընդհանուր հարցերով փոխտնօրենը, որի պատասխանատվության տակ է կայանի մատակարարումների հարցը, որը ժամանակին իրականացվում էր նյութատեխնիկական մատակարարումների բաժնի միջոցով: Կայանի կառավարման այս ճյուղի կարեւորությունը կայանում է նրանում, որ նյութատեխնիկական մատակարարումներ ասվածի տակ հասկացվում է ոչ թե թուղթ ու գրիչ կամ սեղան-աթոռը, այլ այն հատուկ նշանակության սարքավորումները, տեխնիկական միջոցներն ու դետալները, որոնք օգտագործվում են ատոմակայանում, այդ թվումª պլանային նորոգումների ժամանակ, եւ որոնք, հասկանալի է, ամենեւին էլ Հայաստանում չեն արտադրվում: Այդ հատուկ տեխնիկական միջոցներն ու սարքավորումները պետք է բերել դրսից, կոնկրետ օբյեկտներից, հատուկ պայմաններով, հաճախ նաեւ կոնկրետ ծանոթություններով եւ այլ ստվերային մեխանիզմներով: Գումարած դրանª այդ ամենը պետք է անել ճիշտ ժամկետներում եւ պատշաճ որակով: Հակառակ դեպքումª կա առնվազն կայանի պլանային վերանորոգման ձգձգման վտանգª ՀԷՑ-ի ֆինասնական հիշատակված խնդիրներն ու սակագնի թանկացումն աչքի առաջ ունենալով: Իսկ թե ինչ խնդիր կարող է առաջացնել ոչ պատշաճ որակը, ավելի լավ է նույնիսկ չմտածենք:
Մինչդեռ մեր ունեցած տվյալներովª մատակարարումների հետ կապված խնդիրներ նկատվել են, եւ նույնիսկ, որ կայանի ներկայիս ղեկավարությունն էլ է վերջերս լրջորեն մտահոգվել դրանով: Այսինքն, որ այդ ամենը կարող է անդրադառնալ նաեւ սեպտեմբերի կեսերից սպասվող հերթական պլանային վերանորոգման առնվազն ժամկետների վրա:
Եվ այսպեսª հայկական ատոմակայանում տեղի ունեցած կադրային "բուռն" փոփոխություններից հետո, ըստ մեր ունեցած տեղեկությունների, կայանում առաջացել են մատակարարումների հետ կապված խնդիրներ: Այնքան մտահոգիչ, որ դա նաեւ կայանի ներկայիս ղեկավարությունն էլ լրջորեն մտահոգվել դրանով: Այն առումով, որ այդ ամենը կարող է անդրադառնալ նաեւ սեպտեմբերի կեսերից սպասվող հերթական պլանային վերանորոգման առնվազն ժամկետների վրա:
Ստուգելու համար այդ, ասենքª նաեւ ՀԱԷԿ-ի հետ կապված տարբեր լուրերի իսկությունը, տեւական ժամանակ է, որ փորձում ենք պատասխանատուներից գոնե մակերեսային բացատրություններ ստանալ: Բայց չէª միայն ասում են, թե պարզաբանումներ տվող միակ կոմպետենտ պաշտոնյան տնօրենի ժամանակավոր պատասխանատու Մ. Վարդանյանն է: Դե նա էլ, "բնականաբար", օրեր շարունակ ազատ վայրկյան անգամ չունի: Պատկերացրեքª փորձում ենք գոնե գրավոր հարցեր ուղարկել, որը նույնպես մի իսկական պատմություն դարձավ: Մեզ էլ մնում է հենվել մեր ունեցած տվյալների վրաª հուսալով, որ ՀԱԷԿ-ի պատասխանատուները կհերքեն, որ վիճակն այդպես է, քանի որ հակառակ դեպքում կայանի նման վիճակը կարող է անդրադառնալ էլեկտրաէներգիայի ամեն մի սպառողի գրպանի վրա:
Այսպիսովª այն, որ կայանում մատակարարումների հետ կապված լուրջ խնդիրներ կան, մեր ունեցած տվյալներով ֆիքսվել է նաեւ ղեկավար կազմի մի շարք խորհրդակցությունների ժամանակ: Բայց մինչ դրան հասնելը, նախ ներկայացնենք, թե ինչու է այդքան կարեւոր կայանին, այդ թվումª պլանային վերանորոգման համար անհրաժեշտ գնումներն այդ վերանորոգումից ամիսներ առաջ անցկացնելը: Բանն այն է, որ ՀԱԷԿ-ի ղեկավար կազմն էլ է քաջ գիտակցում եւ ֆիքսում է, որª կայանի կարիքների համար նախատեսված սարքավորումներն ունեն իրենց առանձնահատկություններն ու արտադրվում են արտերկրում: Ապաª այդ սարքավորումների եւ պահեստամասերի ձեռքբերման ժամկետները սուղ են, քանի որ պետք է ապահովել էներգաբլոկի ընթացիկ անխափան եւ անվտանգ աշխատանքը, ապաª պատրաստվել սեպտեմբերի 18-ից նախատեսված պլանային վերանորոգման եւ միջուկային վառելիքի ներբեռնման համար կանգառին, եւ այդ սարքավորումների ու պահեստամասերի մեծ մասն անհրաժեշտ է հենց այդ նպատակով: Եվ, վերջապեսª այդ սարքավորումների ու պահեստամասերի պատրաստման համար անհրաժեշտ է 2-5 ամիս ժամանակ:
Այսինքնª այդ ապրանքների ձեռքբերման աշխատանքները պետք է սկսել դեռ հունվար-փետրվար ամիսներին, որ մինչեւ 2-5 ամսում արտադրվեն, դրանից հետոª լուծվեն դրանց հետ կապված թղթաբանական, տեղափոխման, մաքսային եւ տրանզիտային աշխատանքները, հնարավոր լինի կայանի կանգառից մի երկու շաբաթ առաջ դրանք հասցնել պահեստներ: Բայց ահա, ըստ մեր ունեցած տվյալներիª ապրիլի կեսերին անցկացված հիշատակված խորհրդակցության ժամանակ նման տխուր իրավիճակ է արձանագրվել. "ՀԱԷԿ ՓԲԸ-ի կարիքների համար "Գնումների պլանով" նախատեսված ապրանքների, սարքավորումների եւ պահեստամասերի ձեռք բերման համար հայտարարված գնումները հիմնականում չեն կայանում: Չեն կայանում նաեւ կրկնակի հայտարարված գնումները":
Ապրիլի կեսերին չկայացած գնումներն արդեն իսկ խախտում են բոլոր ծրագրերը: բայց լավ, գոնե դրանից հետո բան արվե՞լ է, լուծվե՞լ է այդ խնդիր. նաեւ հենց այս հարցի պատասխանն է, որ ոչ մի կերպ ՀԱԷԿ-ից պարզել չենք կարողանում: Սակայն ճիշտն ասածª լավատես չենք, որ լուծվել է, հաշվի առնելով, որ դեռ այդ խորհրդակցության ժամանակ է հանձնարարվել համապատասխան պատասխանատուներինª մինչեւ ապրիլի վերջերը կազմել գոնե այն ամենաանհրաժեշտ ապրանքների ցանկը, առանց որոնց չի երաշխավորվի կայանի անվտանգությունը, ապաª կասկածի տակ կառնվի սեպտեմբերյան վերանորոգումը: Հանձնարարվել է նաեւ այդ ցանկն ունենալուց հետո անհապաղ կազմակերպել գնման գործընթացը: Սակայն այդ գնումներն էլի այն նույն պաշտոնյաների վրա են, որոնց թվում են նորեկները: Եվ, պատկերացրեք, այն տրագիկոմեդիկ լուրն է պտտվում, թե դա պետք է անենª "համացանցում առկա տեղեկատվության հիման վրա":
Այսինքն, եթե անգամ մայիսի սկզբներին այդ ամենաանհրաժեշտ ապրանքների հարցը, այն էլª համացանցային "հոր գներով" լուծած լինեն, էլի կայանի վերանորոգումը անհրաժեշտ այն 5-6 ամսյա ժամկետը բաց է թողնվել:
Թե ինչու հանկարծ նման իրավիճակ առաջ եկավ, դժվար չէ կռահել: Չգիտես որտեղից, բայց, անկասկած, համապատասխան հովանավորությամբ, կայան են եկել ու չաղլիկ աշխատավարձեր ապահովող վերին պաշտոններում տեղավորվել են անձինք, ովքեր թեեւ ժամանակին բավականին մասնագիտացել են, ասենք, Փարաքար աթոռ-սեղա ներկրելու գործում, սակայն մեկ էª ատոմակայանի խիստ նեղ մասնագիտական առանձնահատկություններից շատ հեռու են: Միգուցեեւ շատ խելոք ու հանճարեղ, բայց եթե մեկը պատկերացում չունի, թե ատոմակայանին ինչ է պետք, որտեղից է բերելու, ինչ մեխանիզմներով, ապա նրանից ի՞նչ պահանջես:
Այլ հարց, որ նախարար Երվանդ Զախարյանն այդպես էլ ՀԱԷԿ-ի հետ կապված այս կադրային խնդիրները չտեսնելու է տալիսª սուտ համարելով լուրերը, թե հենց իր մերձավորներից մեկն է գնումների պատասխանատուն: Պակաս տարօրինակ չէ, որ այդ կադրային ջարդը ՀԱԷԿ-ի գործող տնօրենն էլ համարում է "հաստիքների" կամ "կադրային օպտիմալացում", թեեւ մինչ այս եղած բաժինների թիվը մի բան էլ ավելացել է:
Ամեն դեպքում, դեռ կշարունակենք ՀԱԷԿ-ից պարզաբանումներ ստանալու մեր փորձերը, այսինքնª թեման փակված չենք համարում:

ՔԵՐՈԲ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

 

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ