ԻՆՉՈՒ ԵՆ ԱՆՀԵՏԱՑԵԼ ԱՌԱՋԻՆ ԵՎ ԵՐԿՐՈՐԴ ՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԸ
Արխիվ 12-16ԻՆՉՈՒ ԵՆ ԱՆՀԵՏԱՑԵԼ ԱՌԱՋԻՆ ԵՎ ԵՐԿՐՈՐԴ ՆԱԽԱԳԱՀՆԵՐԸ
Պաշտոնաթող նախագահի կարգավիճակը հատուկ կարգավիճակ է, որը միաժամանակ ե՛ւ գործելու լրացուցիչ հնարավորություններ է տալիս, ե՛ւ լրացուցիչ պարտավորություններ ու պատասխանատվություն է ենթադրում: Անշուշտ, յուրաքանչյուր պաշտոնաթող նախագահի գործն է` արդյո՞ք մասնակցել ակտուալ քաղաքականությանը, մասնակցության դեպքում` ի՞նչ չափով: Բայց կան դեպքեր, երբ կարգավիճակն ուղղակի պարտավորեցնում է: Օրինակ, ապրիլի 24-ին ե՛ւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը, ե՛ւ Ռոբերտ Քոչարյանը ուղղակի պարտավոր էին լինել Ծիծեռնակաբերդում` ի ցույց հանելու միասնականությունը` կարեւորագույն ազգային հարցերում:
ՆԱԽԱ՞ՆՁ,
ՀԻԱՍԹԱՓՈՒԹՅՈ՞ՒՆ, ԻՆՏՐԻԳՆԵ՞Ր
Սակայն ԼՏՊ-ն ընդամենն աննկատ գնաց-եկավ Ծիծեռնակաբերդ, իսկ Ռոբերտ Քոչարյանի մոտ շտապ անհրաժեշտություն առաջացավ "աննշան վիրահատությունը" իրականացնել այնպես, որ ապրիլի 24-ին դեռեւս գտնվի գերմանական կլինիկայում: Ու հատկապես հետաքրքիր է հենց Ռոբերտ Սեդրակիչի անհասկանալի կեցվածքը, քանզի հենց նա էր առաջինը Հայոց ցեղասպանության թեման հնչեցրել ՄԱԿ-ի ամբիոնից:
Բայց հիմա` լռություն: Եթե Լեւոն Ակոպիչը գոնե 100-ամյակին ընդառաջ հանդես էր եկել հրապարակային թեկուզեւ անընդունելի, բայց տեսակետով, ապա Ռոբերտ Սեդրակիչից ոչ մի ծպտուն չլսեցինք: Նույնիսկ մի ուղերձի տեքստ չհրապարակեց: Եվ հարց է առաջանում` ի՞նչ պատճառով: "Աննշան վիրահատության" պատրվակով չներկայանալը ինչ-որ տեղ նմանվում է դասի չեկած աշակերտի արդարացումներին, իբր հիվանդ էր: Բայց իրականում ինչո՞ւ չկամեցավ ոչ երեւալ, ոչ էլ հանդես գալ: Նախա՞նձն էր դրդապատճառը, որ Սերժ Սարգսյանի մոտ 100-ամյակի միջոցառումներն առավել քան հաջողված են: Բայց չէ՞ որ հենց 100-ամյա տարելիցի հանգամանքը թելադրում էր միջոցառումների մեծ մասշտաբ: Համ էլ, ապրիլի 24-ը նախանձի, հիասթափությունների, թշնամության դրսեւորումների օր չէ: Դա, մեղմ ասած, լավ կեցվածք չէ:
Անշուշտ, կարող են լինել ինչ-որ թաքնված, խորքային ինտրիգներ, որոնք պահանջում էին հենց այդպիսի ոչ գեղեցիկ ցուցադրություն: Սակայն այդպիսի բան եթե սպասելի էր Տեր-Պետրոսյանից, Քոչարյանից համազգային հարցերի հաշվին ցինիզմ դրսեւորելը առնվազն զարմանալի է:
Իսկ ԼՏՊ-ի պարագայում միգուցե այդպիսի ցուցադրությունը բացատրելի է, ասենք կեղծ թեզի տեսանկյունից, թե` գործող նախագահին համարում է ոչ լեգիտիմ, ու նրա հետ ոչ միայն մատաղ ուտելու չի գնա, այլ նույնիսկ Ծիծեռնակաբերդ չի բարձրանա:
Բայց, անշուշտ, ե՛ւ առաջին, ե՛ւ երկրորդ նախագահներն իրենց այդպիսի պահվածքով հենց սեփական վարկանիշներին ջախջախիչ հարված հասցրին: Միգուցե երկուսն էլ այնքան են հաշտվել քաղաքական թոշակառու դառնալու մտքի հետ, որ գնալուց առաջ դուռը շրխկացնում են հենց ապրիլի 24-ին:
ՎԵՐԱԴԱՍԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ՎԵՐԱԴԻՐՔԱՎՈՐՈՒՄՆԵՐ
100-ԱՄՅԱԿԻՑ ՀԵՏՈ
Այն, որ ընդդիմադիր դաշտի փաստացի ամայացման պարագայում բոլոր տեսակի հակասությունները այս կամ այն կերպով տեղափոխվում են իշխանության ներս, դա հասկանալի է եւ առանձին քննարկման առարկա: Իսկ տվյալ դեպքում կդիտարկենք զուտ ընդդիմադիրների վարքագիծ: Իսկ վարքագիծը վերաբերում է սահմանադրական բարեփոխումների թեմային:
Այսպես, ՀԱԿ-ը Լյովիկ Զուրաբյանի շուրթերով առաջ է քաշում այն թեզը, որ, եթե սահմանադրական հանրաքվեն տապալվի, ապա դրանով կտապալվի եւ "վարչախմբի վերարտադրությունը": Զուրաբյանը նույնիսկ վերաբերմունքը սահմանադրական բարեփոխումներին հռչակել է ընդդիմադիր լինելու լակմուսի թուղթ: Այսինքն` եթե դեմ ես բարեփոխումներին, ուրեմն ընդդիմադիր ես, եթե դեմ չես, ուրեմն ընդդիմադիր էլ չես: Պարզ ու պրիմիտիվ:
Բայց նման է, որ ՀԱԿ-ն այդ հարցում մնում է մենակ, մաքսիմում կարող է հույսը դնել ամիսներով բերանը ջուր հավաքած Ստեփան Դեմիրճյանի վրա, որը այս քառօրյայի հայտարարությունների ժամին կրկին քոքեց իր հին բայաթին` իշխանության զավթման վերաբերյալ, ու շտապեց հավաստիացնել, որ ՀԺԿ-ն սահմանադրական բարեփոխումների իմաստը չի տեսնում. "Եվ այս խնդիրների լուծման համար ամենեւին անհրաժեշտ չէ Սահմանադրությունը փոխել: Ընդամենը պետք է Սահմանադրությանը համաձայն` ազատ եւ արդար ընտրությունների միջոցով իշխանություն ձեւավորել: Դա է երկրի բնականոն զարգացման նախապայմանը: Առանց դրա թե՛ կիսանախագահական եւ թե՛ խորհրդարանական կառավարման մոդելների քողի տակ երկրում կարող է հաստատվել ֆեոդալական տիպի հասարակարգին բնորոշ ինչ-որ համակարգ":
Մյուս քաղաքական ուժերը իրենց դիրքորոշումը կարծես առանձնապես չեն փոխել: Սակայն ԲՀԿ-ի պարագայում արդեն զգացվում է որոշակի դրեյֆ դեպի սահմանադրական բարեփոխումները: Այսպես, կուսակցության մամլո խոսնակ Վահան Բաբայանը մասնավորապես ասաց. "Խորհրդարանական համակարգը չի կարող ապահովել մեր ներքին եւ արտաքին անվտանգության երաշխիքները, եւ խորհրդարանին առաջնային մանդատ տալով` կարող են մի շարք անհաղթահարելի խնդիրներ լինել: Իսկ կիսանախագահական տարբերակը բարելավել կամ փոփոխելը կարող է դառնալ մեր քննարկման առարկան": Այսինքն, եթե առաջ ԲՀԿ-ն ամենակոշտ ձեւով դեմ էր սահմանադրական բարեփոխումներին, ապա այժմ պատրաստ է քննարկումներ անել` առաջ քաշելով նախագահական կամ կիսանախագահական համակարգի ապահովման թեման: Այսինքն` իր խոսնակի շուրթերով ԲՀԿ-ն հնչեցրեց այն միտքը, որ պատրաստ է բանակցությունների ու սակարկությունների:
Իսկ թե ինչ են մտածում քաղաքական լուսանցքում հայտնված արտախորհրդարանական ուժերը, դա արդեն, մեղմ ասած, հետաքրքիր չէ:
ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԳԱԼԱՋՅԱՆ
