Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ Գերմանիան հրաժարվել է Լեհաստանով տանկային շարասյուներ տեղաշարժելուց Լավրովը կասկածի տակ դրեց Գերմանիայի և Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարների ադեկտվատությունը Զելենսկի. ԱՄՆ-ն Ուկրաինային չի փոխանցում նույնիսկ Եվրոպայի կողմից վճարված Patriot հրթիռները

«ԳՐԱԿԱՆ ՏԱՊԱՆԸ» ԱՇԽԱՐՀԻՆ ՄԻ ՔԱՆԻ ԺԱՄՈՎ ԴԱՐՁՆՈՒՄ Է ՀԱՅ

Արխիվ 12-16

«ԳՐԱԿԱՆ ՏԱՊԱՆԸ» ԱՇԽԱՐՀԻՆ ՄԻ ՔԱՆԻ ԺԱՄՈՎ

ԴԱՐՁՆՈՒՄ Է ՀԱՅ

 

Հայ գրականությունն աշխարհի ժողովուրդներին ներկայացնելու, համաշխարհային մշակույթի երակի համազարկին համընթաց քայլելու, նաև այլոց Հայաստանը հենց իրենց` գրողների աչքերով գեղարվեստորեն մատուցելու առաքելությունն ունի <<Գրական տապան>> փառատոնը: Այն սովորաբար աշնանն է կազմակերպվում՝ միավորելով հայ մշակույթով հետաքրքրված գրողներին, թարգմանիչներին: Այն նաև հայ և այլազգի մտավորականների միջև անմիջապես երկխոսելու, հայ մշակութային ժառանգությունը ներկայացնելու, հայ ժամանակակից գրողների գործերը տարբեր ժողովուրդներին թարգմանության միջոցով ճանաչելի դարձնելու ուղի է:


2015-ին, սակայն, նկատի առնելով մեզ համար նշանակալի այս տարեթիվը, <<Գրական տապանը>> հայոց գրական ալիքների մեջ իր <<նավարկությունն>> սկսեց ապրիլին: Նրան մասնակցելու են հրավիրվել գրչի մշակներ աշխարհի տարբեր ծայրերից, բոլորն էլ՝ հայ մշակույթի գիտակներ, որոնք արդեն իսկ նշանակալից ներդրում ունեն հայ գրականության գանձերն իրենց ժողովուրդներին թարգմանաբար ներկայացնելու գործում: Եվ ոչ միայն: Նրանք իրենց հրապարակումներով, հուշագրություններով, Հայաստանից տարած տպավորությունների հիման վրա գրած ստեղծագործություններով ներկայացնում են հայի տեսակը, մեր աշխարհն ու մշակույթը, պատմությունը, նաև հայոց հարցը՝ այսպիսով դառնալով մեր մշակութային դեսպանները ողջ աշխարհում: Նրանք լսում, տեսնում, իրենցն են դարձնում հայերի ճշմարտությունը և այն լսելի դարձնում ուրիշերի համար: Ահա այդպիսի երեք տասնյակ գրողներ էին իրենց հայ գրչընկերների հետ մասնակցում փառատոնի բացմանը, որ բնավ պաշտոնական չէր: Միակ պաշտոնական ողջույնը հնչեցրեց ՀՀ Մշակույթի փոխնախարար Ներսես Տեր-Վարդանյանը՝ համառոտակի թվելով այն միջոցառումները, որ իրականացվել են Հայոց նախճիրի հարյուրամյա հիշատակության կապակցությամբ: Դրանք մեզանում և արտերկրում համերգներ են, ցուցահանդեսներ, թատերական ներկայացումներ, ֆիլմերի ցուցադրություններ և այլն: Դրանց շարքում առանձնակի տեղ ունի <<Գրական տապանը>>, ինչի նպատակը ևս մեկ դար առաջ տեղի ունեցած իրողությունը համաշխարհային հանրությանը հասանելի դարձնելն է: Գրականագետ Ա. Նիկողոսյանը խոսեց եղեռնազոհ մեր բանաստեղծների մասին՝ նկատելով, որ հայ լայն ընթերցողական շրջաններում նրանցից շատերի անունները մինչ օրս հայտնի չեն: Յաթաղանին զոհ դարձած մի քանի բանաստեղծից բացի բազում այլ գրողներ են նահատակվել, և նրանց անունները մոռացությունից փրկելու, նրանց ստեղծագործություններն ընթերցողին հասցնելու նպատակով առանձին գիրք է հրատարակվել: Հենց այդ հեղինակներից ընտրված 10 բանաստեղծների գործեր՝ հայերենով և թարգմանաբար <<Գրական տապանի>> մասնակից հայ և օտարազգի գրողներ կարդացին՝ այսպիսով միանալով ներկայումս սկիզբ առած՝ հայ գրականության գանձերի համաշխարհային ընթերցումներին: Բանաստեղծները մի առանձին ոգեղենությամբ կարդացին նահատակ հայ գրողներ Արտաշես Հարությունյանի, Տիրան Չրաքյանի, Սիամանթոյի, Մարի Պեյլերյանի, Գրիգոր Եսայանի, Դանիել Վարուժանի, Ռուբեն Սևակի, Տխրունու, Արմեն Դորյանի, Տոնապետ Այուլեճյանի բանաստեղծությունները: Վերջինիս տողերը՝ գրված աքսորում՝ մահվան սպասելիս, այն հազվագյուտ պատառներն են, որ հասել են նրանից մեր օրերը: <<Հայը թող բրածո նախատինքը լինի քաղաքակրթության>>,- նրա պարգամը հնչեցրին հայ և օտարազգի բանաստեղծները:

20-րդ դարասկզբի արևմտահայ բանաստեղծության նման բազմաձայնումը մի անգամ ևս ցույց տվեց, թե ինչպիսի գեղարվեստական մեծ շարժում է ընդհատվել մեր բանաստեղծների եղերական մահով: Սերբ բանաստեղծուհի Լյուբիցա Միլետիչը, որ թարգմանել ու Սերբիայում հրատարակել է հայ ժամանակակից գրողների ստեղծագործությունները, կարդաց Մեծ եղեռնի զոհերին նվիրված իր՝ <<Անձրևը Դեր-Զորում>> բանաստեղծությունը, իսկ նույնի՝ իր արած վարպետ թարգմանությունը ներկայացրեց բանաստեղծ Գագիկ Դավթյանը: Փառատոնի հիմնադիրներից մեկը լինելով՝ Դավիթ Մուրադյանն առանձին խոսքով ներկայացրեց Սերժ Վենտուրինիին, որը երկար տարիներ իրեն նվիրել է հայ գրականության թարգմանությանը (ֆրանսերեն թարգմանել է Սայաթ-Նովա, Չարենց, պատրաստել է հայ գրողների անթոլոգիա և այլն ): Ներկայումս էլ պատրաստում է հրատարակության միջնադարյան մեծ քնարերգու, վերածննդի գրականության ամենափայլուն գանձերի հեղինակ Նահապետ Քուչակի, նաև Չարենցի <<Երկիր Նաիրի>> վեպի թարգմանությունները: Վենտուրինիին Դ. Մուրադյանի ձեռամբ հանձնվեց <<Գրիգոր Նարեկացու>> անվան մեդալ: Խոսելով հայ գրականությունը թարգմանաբար ներկայացնելու՝ իր ստեղծագործական խոշոր ծրագրերի մասին՝ Վենտուրինին խոսեց ցեղասպանված ժողովրդի՝ իր ճշմարտությունը հաստատելու անժխտելի իրավունքի մասին. <<Պետք չէ՛ այլ բառեր, եզրույթներ փնտրել՝ 20-րդ դարասկզբին կատարվածին բնորոշումներ տալու համար: Դա լոկ դժբախտություն չէր, դա ցեղասպանությու՛ն էր>>: Դ. Մուրադյանը հիշեց Սպիրիդոն Լանգելիի խոսքերը, թե երբ կարդում է Վ. Սարոյանի <<Իմ անունը Արամ է>> ստեղծագործությունը, մի քանի ժամով հայ է դառնում: <<Նույնկերպ,- շարունակեց նա,- Մարկես կարդալիս՝ մի քանի ժամով իսպանացի ես դառնում, Եսենին կարդալիս՝ ռուս: Ամեն գրող ընթերցողին տանում է դեպի իր ժողովուրդը, իսկ մեծ գրողները՝ դեպի մարդը: Այն պոետների ձայները, որ հնչում էին այսօր, աշխարհին բերում են դեպի Հայաստան և Հայաստանը տանում դեպի աշխարհ>>: Հասմիկ Սարգսյան <<Գրական տապանը>> աշխարհին մի քանի ժամով դարձնում է հայ



Հասմիկ Սարգսյան

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ