Ջիվան Գասպարյան կրտսերը նոր տեսահոլովակ է ներկայացրել Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ Գերմանիան հրաժարվել է Լեհաստանով տանկային շարասյուներ տեղաշարժելուց Լավրովը կասկածի տակ դրեց Գերմանիայի և Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարների ադեկտվատությունը

ԵՄ ԱՆԴԱՄ ԼԱՏՎԻԱՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՋԱՆՔԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՈՎ ԼՌՈՒՄ Է ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Արխիվ 12-16

ԵՄ ԱՆԴԱՄ ԼԱՏՎԻԱՆ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՋԱՆՔԵՐԻ
ՊԱՏՃԱՌՈՎ ԼՌՈՒՄ Է ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ


Օրերս «Նորավանք» գիտակրթական հիմնադրամում կայացավ ռուս մեկնաբան, վերլուծաբան Ալեքսանդր Նոսովիչի «Եվրոպայի ետնախորշերը. ինչո՞ւ է մահանում Մերձբալթիկան» վերնագրով գրքի շնորհանդեսը: Գիրքը, որը մերկացնում է մերձբալթյան երկրների եվրոպական կողմնորոշման իրական պատկերը, փաստեց նաեւ շնորհանդեսին ներկա լատվիացի քաղաքագետ եւ հրապարակախոս ԷՅՆԱՐՍ ԳՐԱՈՒԴԻՆՇԸ, ում հետ հնարավորություն ունեցանք խոսել 10 տարուց ավել Եվրամիությանն անդամակցող իր երկրի` Լատվիայի Հանրապետության անհաջողությունների մասին` նախեւառաջ անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին:


«ԱՅԴՊԻՍԻ ԱՐԱՐՔՆԵՐԸ ՉՊԵՏՔ Է ՄՈՌԱՑՎԵՆ ԵՐԲԵՔ ԵՎ ՈՉ ՄԵԿԻ ԿՈՂՄԻՑ»

–Պարոն Գրաուդինշ, Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ` Եվրախորհրդարանն անգամ բանաձեւ ընդունեց Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ, ի՞նչ կասեք, որ պատմական այս իրողության մասին Լատվիան շարունակում է լռել:
– 2012 թվականին, երբ ես «Ինտեգրացիա եւ զարգացում» ՀԿ նախագահ, քաղաքական վերլուծաբան Արամ Սաֆարյանի հրավերով Ձեր հրաշալի երկրում էի, այստեղից հեռանալով` խոստացա Լատվիայի մամուլում բարձրաձայնել, թե ինչու լատվիական պառլամենտը չի ընդունել 1915 թվականին հայերի ցեղասպանությունը դատապարտող դեկլարացիա եւ տալ օբյեկտիվ տեղեկատվություն Արցախյան հիմնախնդրի վերաբերյալ: Եվ ես դա արեցի, որից հետո Լատվիայում Ադրբեջանի ջանքերի շնորհիվ անում էին ամեն ինչ, որպեսզի ինձ ձերբակալեն, բայց չստացվեց: Այնուհետեւ սկսվեցին լատվիական մամուլում հոդվածներ տպագրվել իմ դեմ, թե ես Հայաստանի գործակալ եմ եւ այլն, մի խոսքով` ծիծաղելի մեղադրանքներ: Բայց քանի որ այս տարի Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցն է, հիմա էլ եմ խոստանում, որ վերադառնալով Լատվիա` եւս մեկ անգամ այս խնդիրը բարձրացնելու եմ, որովհետեւ, կարծում եմ, որ այդպիսի արարքները չպետք է մոռացվեն երբեք եւ ոչ մեկի կողմից:

ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅԱՆ ՈՂՋ ԻՍԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

–Այսինքն` Եվրամիությունը թեպետ ամեն օր աղաղակում է խոսքի ազատության մասին, բայց իրականում պատկերը բոլորովին ա՞յլ է:
– Կոնկրետ օրինակներով կպատասխանեմ, որը հենց ինձ է վերաբերում: Լատվիական պետական հեռուստաընկերություն հրավիրվել եմ կյանքում առաջին ու վերջին անգամ, որտեղ մասնակցում էր նաեւ Լատվիայի նախկին նախագահը եւ այլ բարձրաստիճան քաղաքական գործիչներ: Ես` որպես քաղաքագետ, բնականաբար, մի քանի հարց ուղղեցի նրանց, դրանից հետո իմ դեմքը հեռուստատեսությամբ երբեք չեն տեսել: Մինչդեռ, ինձ հաճախ կարելի է տեսնել ՌԴ հեռուստատեսություններում: Մի անգամ էլ ինձ հրավիրեցին Լատվիայի պետական ռադիոալիք, որտեղ ընդամենը խոսեցի օկուպացիայի մասին` ընդ որում, միայն հիմնվելով կոնվենցիաների եւ պետական փաստաթղթերի վրա, եւ դեռ հաղորդումը չավարտված` ռադիոհաղորդավարը, որն ինձնից հարցազրույց էր վերցնում, զրկվեց իր աշխատանքից: Ի դեպ, այսօր լատվիական լրատվամիջոցներում պրոպագանդան կատարում են ամերիկյան մասնագետները: Ավելին` երկու շաբաթ առաջ իմ մասին հեռուստառեպորտաժ եղավ, որտեղ ինձ անվանեցին ազգի դավաճան: Սա է Եվրոպայի համար խոսքի ազատությունը, եւ սա է արեւմտյան մտածողության ողջ իսկությունը: Այսինքն` դուք կարող եք ասել ինչ ուզում եք, բայց եթե մեկ միլիմետրով անգամ այն չհամապատասխանի ընդհանուր քաղաքական գաղափարախոսությանը, վստահ եղեք, որ ձեզ կձերբակալեն հենց նույն վայրկյանին:

ԵՄ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆ ԸՆՏՐԱԾ
ԼԱՏՎԻԱՅԻ ՍԱՐՍԱՓԵԼԻ ՆԵՐԿԱՆ ՈՒ ՈՂԲԵՐԳԱԿԱՆ ԱՊԱԳԱՆ


–Փաստորեն, համամի՞տ եք Ա. Նոսովիչի «Եվրոպայի ետնախորշերը. ինչո՞ւ է մահանում Մերձբալթիկան» գրքի շեշտադրումներին:
– Այնտեղ լրիվ օբյեկտիվ հայացք է ներկայացված, որոշ փաստեր իրականում ավելի վատ են ու սարսափելի: Սա Ձեզ ասում է մի մարդ, ով ապրում է Լատվիայում եւ այդ ամենը տեսնում է ներսից: Այսօր Լատվիայում սարսափելի մեծ թիվ է կազմում արտագաղթը: Հիմա Մեծ Բրիտանիայում ապրում են պաշտոնապես գրանցված 62 հազար լատվիացի էմիգրանտներ: Բժշկական համալսարանում սովորող ուսանողների կեսից ավելին ուսումն ավարտելուն պես` անմիջապես լքում են երկիրը: Մեկ տարում երկիրը լքում են 6 հազար ուսանող, եւ սա նույն թիվն է կազմում, որքան ուկրաինացիները կորցնում են մեկ տարվա ընթացքում` իրենց զինված ուժերում մարտական գործողությունների ժամանակ: 2013-2014 թվականներին 14 173 աշակերտ չեն սովորել ոչ մի դպրոցում եւ ընդհանրապես ոչ մի տեղ, եւ սա է կոչվում Եվրամիության անդամ-երկրի «հաջողությունները»: Այս ամենը ո՛չ Կրեմլի պրոպագանդան է, ո՛չ էլ ես եմ հորինել, այլ պետական հաշվետվությունում է ասված: Նշեմ նաեւ, որ բնակչության 10 տոկոսն ընդհանրապես ի վիճակի չէ բժշկական ծառայություններից օգտվել: Մեկ տարվա ընթացքում փակվել է 100 դպրոց, 15-29 տարեկան 50 հազար երիտասարդ չի աշխատում ոչ մի տեղ ու չի յուրացնում ոչ մի մասնագիտություն: Վիճակագրական տվյալներով` այսօր տնտեսությունը Լատվիայում որպես լավ գնահատում է բնակչության 4 տոկոսը, իսկ 53 տոկոսը գտնում է, որ այն ծայրահեղ վատ է: Մեր նախկին քաղաքական գործիչներն ասում են, որ եթե մենք լինեինք խելացի, դեռեւս 1990-ական թվականներին, երբ Խորհրդային Միությունը փլուզվեց, կգնայինք այն ուղղությամբ, որով այսօր գնում է Բելառուսը, բայց, ցավոք, կորցրեցինք այդ ժամանակը: Լինելով Հայաստանում` տեսնում ենք մարդկանց շարժը, վազվզող երեխաների, շների ու կատուների փողոցում, մինչդեռ մեզ մոտ` Լատվիայում, նման բան չեք տեսնի ոչ մի տեղ, որովհետեւ եթե առաջ հեռանում էին ընտանիքներով, ապա այսօր արտագաղթում են գյուղերով:

«ՍԱ ԿԱՐՈՂ Է ԾԻԾԱՂԵԼԻ ԹՎԱԼ, ԲԱՅՑ ՈՂԲԵՐԳԱԿԱՆ Է»


–Ի դեպ, հետաքրքիր է` Լատվիան է՞լ է զոհ գնացել ԵՄ-ի կողմից պարտադրվող յուվենալ արդարադատություն, գենդերային հավասարություն ասվածին:
– Լատվիայում ինքս մասնակցել եմ ստորագրահավաքների, որպեսզի արգելենք գենդերային գաղափարախոսությունը ուսումնական հաստատություններում: Սակայն մենք չկարողացանք հավաքել համապատասխան ստորագրություններ, եւ հիմա Լատվիան գնում է ընտանեկան արժեքների կործանման, որը խրախուսվում է Արեւմուտքի կողմից: Պետական կառավարության մակարդակով Լատվիայի Հանրապետության դպրոցներում եւ բուհերում տարածվում են մեթոդական պարապմունքներ, թե ինչպես տղան պետք է ներկայացնի իրեն որպես աղջիկ, իսկ աղջիկը` որպես տղա: Բացի դա, դպրոցում կազմակերպվում են մրցույթներ, երեկոներ, երբ տղաները գալիս են աղջկա շորեր հագած, աղջիկները` տղաների հագուստով: Սա կարող է ծիծաղելի թվալ, բայց ողբերգական է: Գաղափարախոսությունը տանում է նրան, որ վերացվի հայր եւ մայր հասկացողությունը եւ լինեն միայն ծնողներ, այսինքն` ծնող-1, ծնող-2: Կարող եմ ասել, որ մեծ թվով մարդիկ դեմ են այս ամենին, բայց ճնշումները շատ մեծ են, որովհետեւ այն արեւմտյան մեծ ֆինանսավորում է ստանում, իսկ դրա հետեւում կանգնած է կառավարությունը` կրթության նախարարության գլխավորությամբ, որոնց չենք կարող դիմակայել:

«ԴԵՌ ՉԵՄ ԳՏԵԼ ՄԵԿԻՆ, ՈՎ «ԿՈՂՄ» Է ՔՎԵԱՐԿԵԼ ԵՄ
ԱՆԴԱՄԱԿՑՄԱՆԸ»


–Ստացվում է, որ արեւմտյան փողերով կարելի է միայն ապահով ծերությո՞ւն վաստակել:
– Ցավոք, դա էլ հնարավոր չէ: Շուտով 50 տարեկան կդառնամ եւ պարզապես ինձ համար հետաքրքրվեցի, թե որքան գումար կկազմի իմ կենսաթոշակը: Պարզվեց, որ ոչինչ էլ չի կազմի, այսինքն` արդեն իմ սերունդը կենսաթոշակ, որպես այդպիսին, չի ունենա ընդհանրապես: Ուղղակի, չկա տեղ, որտեղից կարելի է վերցնել այդ գումարը: Մենք այլեւս արտաքին պարտք վերցնել չենք կարող, որովհետեւ 2004 թվականից, ինչ մենք մտանք Եվրամիություն, արտաքին պարտքի մեծ աճ է գրանցվել: Սա այն պարտքն է, որը պիտի հաջորդ սերունդը տա, իսկ կենսաթոշակ արդեն մեր սերունդը չի ստանա: Այսպիսին է Եվրամիությանն անդամակցող պետության տնտեսության կառուցվածքը, որովհետեւ մենք երբեք չենք լինի ԵՄ-ում նույն կարգավիճակով, ինչպես Գերմանիան, Իտալիան, Ֆրանսիան, այսպես ասած, Եվրամիության մյուս հին երկրները:
– Իսկ ո՞վ էր ստիպում Լատվիային ընտրել Եվրամիության անդամակցման ճանապարհը:
– Լատվիացիները, իհարկե, այդքան էլ հիմար չէին, եթե Ձեզ թվում է, որ բոլորը միաձայն «կողմ» են քվեարկել ԵՄ անդամակցմանը: Միշտ էլ հրապարակավ ասել եմ, որ այդ հանրաքվեն սարքած էր, որովհետեւ դեռ չեմ գտել մեկին, ով «կողմ» է քվեարկել Եվրամիության անդամակցմանը: Բայց, չգիտես ինչու, արդյունքը եղավ այնպես, որ թվում է` մենք երկու ձեռքով ենք «կողմ» եղել: Սա է իրական պատկերը, ու ոչ մեկին խորհուրդ չեմ տալիս հավատալ Եվրամիության խոստումներին: Այն հեռվից շատ համեղ է բուրում, բայց իրականում պարզվում է, որ նամշած շոկոլադ է:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ