ՀԱՅ ԴՐԱՄԱՏՈՒՐԳԻԱՆ ԱՆԻԾՎԱ՞Ծ Է, ԹԵ ԻՐԱԿԱՆՈՒՄ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԻ
Արխիվ 12-16ՀԱՅ ԴՐԱՄԱՏՈՒՐԳԻԱՆ
ԱՆԻԾՎԱ՞Ծ Է, ԹԵ ԻՐԱԿԱՆՈՒՄ ԳՈՅՈՒԹՅՈՒՆ ՉՈՒՆԻ
Մարտի 27-ին` Թատրոնի միջազգային օրը, կայացավ ավանդական դարձած "Արտավազդ" ամենամյա թատերական մրցանակաբաշխությունը: Ինչպես ամեն տարի, այս տարի էլ, մրցանակաբաշխության հաջորդող շաբաթը զերծ չմնաց ինտրիգներից, բայց դրան կանդրադառնանք մի ուրիշ անգամ:
Միայն արձանագրենք, որ այս տարի եւս բոլոր անվանակարգերում սահմանված մրցանակները գտան իրենց տերերին, բացի «Լավագույն պիես» անվանակարգից, քանի որ կրկին ծրարը դատարկ էր, ինչն էլ նշանակում է որ արժանի դրամատուրգ չունենք Հայաստանում: Չնայած այն հանգամանքին, որ տարբեր թատրոններում տարվա ընթացքում բեմադրվում են հայ ժամանակակից դրամատուրգների պիեսները, այնուամենայնիվ, այս անվանակարգը կարծես անիծված է: Ամեն դեպքում, «Իրավունքն» այս թեմայի շուրջ զրուցեց դրամատուրգի եւ թատերագետի հետ` պարզելու` Հայաստանում այսօր չկան դրամատուրգնե՞ր, թե՞...
«ԴՐԱՄԱՏՈՒՐԳԻԱՆ
ՃԱՄԱՐՏԱԿՈՒԹՅԱՆ ՏԵՂ ՉԷ»
Թատերագետ ԱՐԱ ԽԶՄԱԼՅԱՆԸ խոսելով հայ դրամատուրգիայի ներկայիս վիճակից` նշեց.
-Արդեն մի քանի տարի է, ինչ Հայաստանում կազմակերպում եմ դրամատուրգիական ընթերցումներ, բացի այդ, առաջին միջազգային դրամատուրգիական փառատոնը մենք ենք կազմակերպել: Պետք է ասեմ, որ մեր իրականության մեջ դրամատուրգիայի խնդիրը ծանոթ խնդիր է: Միշտ էլ լավ դրամատուրգիայի խնդիր ունեցել ենք: Ըստ երեւույթին, այս ամենը գալիս է մեր ժողովրդի մտածողությունից, մենք բանավիճային մտածողություն չունենք, իսկ դրամատուրգիան բանավիճային մտածողության ոլորտ է: Դրամատուրգը պետք է կարողանա մի կողմից մի տեսակետ ասել, մյուս կողմից` այդ տեսակետը մերժել: Իսկ մերոնք շատ միաբեւեռ են, սեփական ճշմարտությունից այն կողմ, ուրիշ ճշմարտություն չեն ընդունում: Այդ պատճառով էլ դրամատուրգիան կոնկրետ հարաբերությունների փոխարեն բերում է դատողությունների, գաղափարների վերացական պատեթիկ մի իրականության: Այսօր ով հինգ րոպե անգործ է մնում, զբաղվում է գրելով, զարմանալին էլ այն է, որ այդ մարդկանց հետ շփվում ես, պայծառ ու հաճելի մարդիկ են, բայց երբ գրիչ են վերցնում, զառանցում են, խելագարվում, եւ չես հասկանում այդ ամենն ինչով է պայմանավորված: Չեմ ցանկանում կասկածել այս մրցանկաբաշխության հանձնաժողովի անաչառության վրա, եթե նրանք չեն գտել ինչ-որ պիես, նշանակում է այս տարվա հայտերի մեջ չկա արժանի ստեղծագործություն: Սրան նորմալ եմ վերաբերվում, դրամատուրգիան ճամարտակության տեղ չէ: Պարտադիր չէ հանձնաժողով ու քվեարկություն լինի, որպեսզի հասկանանք որ դրամատուրգիայի վիճակը լավ չէ: Հնարավոր է, որ լավ դրամատուրգ է եղել, սակայն այդ տարի մրցանակաբաշխությանը չի մասնակցել: Մենք չպետք է դրամատուրգիայի վիճակը գնահատենք հանձնաժողովներով ու մրցանակներով: Ես վերաբերմունք չունեմ հայ դրամատուրգիայի հանդեպ:
«ԺՅՈՒՐԻԻ ԱՆԴԱՄՆԵՐՆ ԵՆ ՄԵՂԱՎՈՐ,
ՆՐԱՆՑԻՑ ՄԻ ՔԱՆԻՍԸ «ԱԲԻԺՆԻԿՆԵՐ» ԵՆ»
Արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ ԳՈՒՐԳԵՆ ԽԱՆՋՅԱՆ.
-Մրցանակաբաշխության շրջանակներում "Լավագույն պիես" անվանակարգում նախկինում իհարկե եղել են հաղթողներ, այդ թվում նաեւ ես: Բայց շատ ցավալի է, որ այս անգամ չեղավ: Նման մոտեցմամբ, կարծես թե, այդ մարդիկ իրենց մոտեցումն են ցուցաբերում մեր դրամատուրգիային: Այնտեղ ներկայացված էր նաեւ իմ պիեսը, որը համազգային մրցանկաբաշխության ժամանակ ստացել է գլխավոր մրցանակը: Իրականում այս մրցանակաբաշխության ժյուրիի անդամներն են մեղավոր, նրանցից մի քանիսը "աբիժնիկներ" են, զբաղվում են դրամատուրգիայով: Կան այսպիսի խնդիրներ, որոնք արվեստում միշտ եղել են` թատրոնում առավել եւս, սա շատ տգեղ է: Պիեսներ, որոնք բեմադրվել են տարվա ընթացքում, մի՞թե դրանցից մեկն ընտրել հնարավոր չէր: Սա այն դեպքում, երբ բազմազան մրցանակներ տվեցին այնպիսի մարդկանց, որոնք այդքան էլ մեծ երեւույթներ չէին: Այս պատկերին, այդ ամենը պարզապես վատություն էր`ուղղված հայ դրամատուրգիային, եթե չասեմ նախանձ` հանձնաժողովի որոշ անդամների կողմից դեպի դրամատուրգները: Կարեւորն այն է, որ այս հանգամանքը չի կարող խանգարել դրամատուրգներին, եթե նրանց ստեղծագործություններն արդեն բեմադրվել են տարբեր թատրոններում, ապա սուտի-մուտի մրցանակները նրանց չեն կարող խանգարել: Բնականաբար, վատությունն ու չարությունը մնալու է իրենց, առանց ժամանակակից դրամատուրգիայի, ազգային թատրոն լինել չի կարող:
Ներկայացրեց ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ
