Լսե՛ք մարդկանց, լրջորեն վերաբերվե՛ք նրանց հոգսերին․ կատարվեց քահանայական ձեռնադրություն Ինչ է կատարվում Արցախ կամերային նվագախմբում Ջիվան Գասպարյան կրտսերը նոր տեսահոլովակ է ներկայացրել Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ

"ՍԻՐՏՍ ԼՑՎՈՒՄ Է ԳՈՀՈՒՆԱԿՈՒԹՅԱՄԲ, ՈՐ ՎԵՐՋԱՊԵՍ 2 ՄԻԼԻՈՆ ԱՆՄԵՂ ԶՈՀԵՐԻ ՎՐԵԺԸ ԼՈՒԾՎԱԾ Է"

Արխիվ 12-16

"ՍԻՐՏՍ ԼՑՎՈՒՄ Է ԳՈՀՈՒՆԱԿՈՒԹՅԱՄԲ, ՈՐ ՎԵՐՋԱՊԵՍ 2 ՄԻԼԻՈՆ ԱՆՄԵՂ ԶՈՀԵՐԻ ՎՐԵԺԸ ԼՈՒԾՎԱԾ Է"


118 տարի առաջ ծնվել է մեծն վրիժառու ՍՈՂՈՄՈՆ ԹԵՀԼԵՐՅԱՆԸ` մարդ, ով Հայոց ցեղասպանությունից հետո մեր ժողովրդին վերադարձրեց հայ լինելու հպարտությունը:
Ստորեւ ներկայացնում ենք նրա ցուցմունքը, տրված 1921թ. մարտի 16-ին` Թալեաթին մահապատժի ենթարկելուց մեկ օր անց.
– Ուրեմն Պարսկաստանի՞ց եք:
– Ոչ, պարսկահպատակ չեմ:
– Երեկ այդպես եք հայտարարել:
– Այո, եկել եմ Բեռլին պարսկական անցագրով, բայց թուրքահպատակ եմ, Երզնկայի Բագառիճ գյուղից:
– Ինչո՞ւ այդ կեղծիքին դիմեցիք:
– Կեղծիք չէ, այլ` անհրաժեշտություն: Ջարդերից հետո ոչ մի հայ չի կարող թուրքական անցագիր ստանալ:
– Որտե՞ղ եք սովորել:
– Երզնկայի ազգային վարժարանում:
– Այդ դպրոցի վկայականը բավակա՞ն էր արդյոք, այստեղ համալսարան ընդունվելու համար:
– Ոչ, ուզում էի ազատ ունկնդիր լինել:
– Գերմաներեն գիտե՞ք:
– Այո, որքան հնարավոր էր սովորել 3 ամսվա ընթացքում:
– Գիտե՞ք, թե ով է Ալի Ասլիհ բեյը, որին սպանել եք երեկ` Հարդենբերգ փողոցի N-17 տան մայթին:
– Այո, Թալեաթ փաշան:
– Ի՞նչը Ձեզ հարկադրեց այդ ոճիրը գործել:
– Ոճրագործը ես չեմ, այլ` Թալեաթը: Նա բնաջնջեց մեր ժողովուրդը, ես կարող եմ ձեզ պարզել նրա գործած սարսափները` Պոլսից մինչեւ Դեր Զոր:
– Ովքե՞ր օգնեցին Ձեզ սպանելու Թալեաթ փաշային:
– Ոչ ոք:
– Ո՞ր կազմակերպության հրահանգով կատարեցիք այդ գործը:
– Անձնապես:
– Անձնական ի՞նչ հաշիվ ունեիք Թալեաթ փաշայի հետ:
– Շատ մեծ: Նրա հրամանով էր, որ բոլոր հայերի հետ միասին սպանվեցին մայրս, եղբայրս եւ բոլոր ազգականներս: Այդ օրերից ի վեր ես ապրել եմ միայն Թալեաթից վրեժ լուծելու հույսով:
– Երբվանի՞ց ի վեր էիք հետապնդում այդ գաղափարը:
– 1915-ից սկսած, բայց Թալեաթի հետքը գտնելու աշխատանքը ձեռնարկել եմ 3 տարի առաջ…
– Ինչպե՞ս իմացաք, որ Թալեաթ փաշան Բեռլինում է:
– Պատահաբար, մի թերթի մեջ կարդացի:
– Ինչպե՞ս գտաք Թալեաթ փաշային Բեռլինում:
– Փետրվարի վերջին կենսաբանական այգու մոտ մի օր հանկարծ թուրքերեն խոսակցություն լսեցի: 3 երիտասարդ թուրքերից մեկը փաշա անվանեց հաղթանդամ մի մարդու, որ զրուցում էր նրանց հետ: Բաժանվելու պահին երիտասարդ թուրքերը համբուրեցին նրա ձեռքը: Վերջինը շատ նման էր Թալեաթին, որին ճանաչում էի թերթերում տպագրված նկարներից: Հետապնդեցի նրան մինչեւ Հարդենբերգ փողոցի N4 տունը: Մի քանի օր հետո սենյակ վարձեցի նրա տան դիմաց: Վերջին 10 օրում առիթներ ունեցա ստուգել, որ փաշա կոչվածը Թալեաթն է: Մարտի 15-ին, երբ տնից դուրս եկավ, խփեցի:
– Ուրեմն, Դուք ընդունո՞ւմ եք, որ սպանությունը կատարել եք կանխամտածված:
– Իհարկե:
– Ես հասկանում եմ, որ վրեժի գաղափարը կարող է ձեզ մղած լինել այդ գործին, բայց մի՞թե ձեր խիղճը չի տանջում սպանությունը կատարելուց հետո:
– Ընդհակառակը, սիրտս լցվում է գոհունակությամբ, որ վերջապես 2 միլիոն անմեղ զոհերի վրեժը լուծված է:
– Ուրեմն` դուք եկել եք Բեռլին` ոչ թե ուսանելու, այլ Թալեաթ փաշային սպանելո՞ւ:
– Բեռլինում մեքենագիտություն սովորելու մասին ես երազում էի դեռ պատերազմի նախօրյակին, բայց ամեն բան տակնուվրա եղավ…
– Գիտե՞ք, որ օրենքով ձեզ սպառնում է մահապատիժ:
– Այո, բայց գործս հաջողությամբ կատարելուց հետո ինչ ուզում է, թող լինի:
– Ե՞րբ որոշեցիք ձեռնարկել սպանությունը:
– Մորս անհայտ գերեզմանով երդվել էի Թալեաթին սպանել: Երբ ձեռքս ընկներ, անպայման պիտի սպանեի:
– Պատմեցեք, թե ինչպե՞ս սպանեցիք Թալեաթ փաշային:
– Մարտի 15-ի առավոտյան պատուհանից հանկարծ տեսա, որ Թալեաթը դուրս եկավ փողոց ու գնաց դեպի վար: Ատրճանակս առա, վրա հասա: Զուգահեռ մայթով արագ գնացի առաջ, երբ բավականին ետ մնաց, անցա մյուս մայթը, հետ դարձա նրան դիմացից խփելու համար: Բայց 1-2 քայլ մնացած, հանկարծ նա զգաց, սարսափահար նայեց, ուզեց թեքվել, խուսափել, երբ գամեցի գլխին:

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ