"ՀԱՊԿ-Ի ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ "ՉԱՐԱԲԱՍՏԻԿ" ՈՐԵՎԷ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐ ԿԱՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ՉԵՆՔ ՈՒՆԵՑԵԼ"
Արխիվ 12-16"ՉԱՐԱԲԱՍՏԻԿ" ՈՐԵՎԷ ՊԱՅՄԱՆԱԳԻՐ ԿԱՄ ԼՐԱՑՈՒՄ ՉԵՆՔ ՈՒՆԵՑԵԼ"
Ինչպես հայտնի է, ՀՀ առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հրապարակել է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առթիվ Հայաստանի կողմից միջազգային հանրությանը հասցեագրված ուղերձի նախագիծը: "Իրավունքն" այս եւ այլ հարցերի առնչությամբ զրուցեց ՀՀ ԱԺ արտաքին հարցերի հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ ԱՐՏԱԿ ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ հետ:
"ԵՄ-Ի ՀԵՏ ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ
ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԵՐԲԵՔ ՉԻ ՊՆԴԵԼ ՀԱՅՈՑ
ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՊԱՅՄԱՆԸ"
-Պրն Զաքարյան, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը նախագծում, ի թիվս այլ կետերի, առաջ է քաշել նաեւ հետեւյալը. "Դիմելով եվրոպական երկրների կառավարություններին` Հայաստանի Հանրապետությունը խնդրում է. Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը նախապայման չդիտել Եվրամիությանը Թուրքիայի անդամակցության հարցի շուրջ ընթացող բանակցություններում": Արդյո՞ք ՀՀ-ն երբեւէ առաջ քաշել է նման նախապայման եվրոպական երկրների առաջ:
– ՀՀ-ն իր արտաքին քաղաքականության մեջ զերծ է մնում նախապայմաններ առաջ քաշելուց եւ իր համար կենսական խնդիրներն առաջ է տանում` միջազգային իրավունքի տեսակետից հիմնավորելով, ինչպես նաեւ շահերի համադրությամբ: Թուրքիայի ԵՄ-ի հետ հարաբերություններում Հայաստանը երբեք չի պնդել կամ չի առաջադրել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման նախապայմանը: Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում անգամ Ցեղասպանության ճանաչման նախապայման, որպես այդպիսին, Հայաստանը չի ունեցել: Հայաստանն առանձին է դիտում, դիտել, դիտելու եւ վարելու Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացը` անկախ մնացած բոլոր խնդիրներից: Սա ՀՀ-ի դիրքորոշումն է, որը բազմիցս ասվել է:
– ՀՀ առաջին նախագահը նաեւ կոչ է անում հայ-թուրքական արձանագրությունների հիման վրա հաստատել հայ-թուրքական դիվանագիտական հարաբերություններ:
– Գիտեք, հայ-թուրքական արձանագրությունները բանակցության արդյունք են: Դրանք հենց այնպես չեն ծնվում: Որպես բանակցությունների հետեւանք` դրանք արտացոլում են կողմերի համաձայնությունը, դիրքորոշումը: Հետագայում Թուրքիան առաջ քաշեց իր նախապայմանները, որոնք մեզ համար եղել են եւ կան անընդունելի մոտեցումներ, ձախողեց վավերացման գործընթացը եւ չվավերացրեց դրանք իր խորհրդարանում: Տեղի ունեցան արձանագրությունների վերաբերյալ հայտնի մոտեցումները: Հայաստանը երբեք արձանագրությունների ոգուն հակառակ գործողություններ չի իրականացրել: Հավատարիմ լինելով արձանագրությունների ոգուն` արձանագրություններում ամրագրված խնդիրների շուրջ սկսել հարաբերությունների կարգավորում` հայ-թուրքական սահմանի բացում, հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորում, բնականաբար, առաջին քայլերն են, որոնք կարող են հայ-թուրքական հարաբերություններում որոշակի սկիզբ հանդիսանալ: Բայց Թուրքիան գնաց ձախողումների ճանապարհով` փորձելով հարցը պայմանավորել այլ` երրորդ խնդիրներով, որը մեզ համար անընդունելի է:
ՀՀ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴԵՄ Է ՔՎԵԱՐԿԵԼ
"ԵՎՐԱՆԵՍԹ"-Ի ՀԱԿԱՌՈՒՍԱԿԱՆ
ԲԱՆԱՁԵՎԻՆ
-Ինչո՞ւ է Տեր-Պետրոսյանը, այնուամենայնիվ, հայ-թուրքական հարաբերությունները ցանկանում հաստատել "գրողի ծոցն" ուղարկված արձանագրությունների հիման վրա:
– Չգիտեմ` Տեր-Պետրոսյանն ինչու է ցանկանում հարաբերություններ հաստատելու այլ ձեւ փնտրել: Բայց կարծում եմ` հարաբերություններ հաստատելու համար պետք է լինեն հասկանալի եւ ընդունելի հիմքեր: Առաջին հերթին նախապայմանների լեզվի բացակայությունն է:
– Ընդհանուր առմամբ, ինչպե՞ս եք գնահատում ՀՀ առաջին նախագահի ուղերձը:
– Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի տարելիցի հռչակագրում հստակ նշված են բոլոր խնդիրները, որոնք արտացոլում են հայ ժողովրդի ու ՀՀ-ի հավաքական մոտեցումը: Ճիշտ չեմ համարում Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը պայմանավորել հայ-թուրքական գործընթացով: Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացը միջազգային հանրության եւ համայն մարդկության խնդիրն է: Ցեղասպանությունների դեմ պայքարը, կանխարգելումն ու ժխտողականության դեմ պայքարը համայն մարդկության խնդիրն է: Հայ ժողովուրդը, որպես ցեղասպանություն ապրած ժողովուրդ, այդ պայքարի ջատագովներից է: Հայ-թուրքական հարաբերությունները չի կարելի պայմանավորել Ցեղասպանության ճանաչման գործընթացով:
– "Եվրանեսթ" խորհրդարանական վեհաժողովում ՌԴ-ի դեմ բանաձեւ է ընդունվել: Մեր պատվիրակությունն ինչպե՞ս է քվեարկել:
– Որպես պատվիրակության ղեկավար` հայտարարել եմ եւ ասել` մեր պատվիրակությունը դեմ է հանդես եկել նման բանաձեւին, որովհետեւ բանաձեւում ամրագրված բազմաթիվ դրույթներ չի կիսում մեր պատվիրակությունը: Չեմ կարծում, որ նման բանաձեւերը կարող են օգտակար լինել Ուկրաինայում ստեղծված իրավիճակի կարգավորմանը:
– Չե՞ք ասի, թե վեհաժողովին մասնակցած մեր պատգամավորներն ինչպես են քվեարկել այդ բանաձեւին:
– Ես կասեմ, որ ես դեմ եմ քվեարկել: Պատվիրակությունն էլ դեմ է քվեարկել:
– Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ Ալեքսանդր Արզումանյանն ԱԺ-ում ՀԱՊԿ-ի պայմանագրի վերջին լրացումը համարեց չարաբաստիկ: Դա հանձնաժողովի՞, թե նրա տեսակետն է:
– Դա պրն Արզումանյանի կարծիքն է:
– Դուք համամի՞տ եք այդ տեսակետին:
– Ես համամիտ չեմ, որովհետեւ ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում "չարաբաստիկ" որեւէ պայմանագիր կամ լրացում չենք ունեցել:
ՍՈՆԱ ԴԱՎԹՅԱՆ
Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ
