Լսե՛ք մարդկանց, լրջորեն վերաբերվե՛ք նրանց հոգսերին․ կատարվեց քահանայական ձեռնադրություն Ինչ է կատարվում Արցախ կամերային նվագախմբում Ջիվան Գասպարյան կրտսերը նոր տեսահոլովակ է ներկայացրել Հանդիպման յուրահատկությունն այն էր, որ այն ունեցավ հրապարակային մաս. Երեք նախագահների հանդիպման հետքերով Լինում են պահեր, երբ ուզում եմ քեզ մի բան պատմել ու լսել՝ ինչ կասես Իրականացված կապիկ-շոուն ցույց է տալիս, որ այսօրվա ընդդիմությունը չի գործում. Արթուր Ֆարմանյան Մեր թանգարանն անվանում են փոքրիկ Տրետյակովյան պատկերասրահ, Աբրահամյանին՝ մեր օրերի Տրետյակով. Մկրտչյան Զանզիբարում վեցից ավելի հյուրանոցներ ամբողջությամբ այրվել են Տասը տարի՝ ռուսական արվեստի թանգարանի վերափոխման ճանապարհին Թուրքիան և ԵՄ-ն բանակցություններ են վարում անվիզա ռեժիմի ներդրման վերաբերյալ

«ՍԱՀՄԱՆԻՆ ԱՆԴՈՐՐ ՉԻ ԼԻՆԵԼՈՒ` ԴԵՌ ՇԱՏ ԵՐԿԱՐ»

Արխիվ 12-16

«ՍԱՀՄԱՆԻՆ ԱՆԴՈՐՐ ՉԻ ԼԻՆԵԼՈՒ`
ԴԵՌ ՇԱՏ ԵՐԿԱՐ»


Վերջին շրջանում հայ-ադրբեջանական սահմանի լարվածությունը, մասնավորապես զոհերի ու գերի ընկած զինվորի մասին տեղեկությունները, չէին կարող չդառնալ հանրության լայն քննարկման, անհանգստության ու հնարավոր բոլոր ուժերը համախմբելու կարեւորության գիտակցման պատճառ: Ստեղծված իրավիճակի մասին «Իրավունքը» զրուցեց ոլորտից քաջատեղյակ մասնագետների հետ` այն ներկայացնելով «Կլոր սեղան» ձեւաչափով:

«ԲԱՐԴԱԳՈՒՅՆ ԽՆԴԻՐ Է ԾԱՌԱՑԱԾ ՄԵՐ ԱՌՋԵՎ»

Վերոնշյալի հետ կապված թիվ մեկ շահարկումը, որը շրջանառվում է համացանցում, հետեւյալն է` մի՞թե հնարավոր չէ առաջին գծում տեղակայել պայմանագրային զինծառայողների` այնտեղից ետ քաշելով ժամկետային զինծառայողներին:

Այս մասին ՀՀ պաշտպանության նախարարի խորհրդական, ռազմական փորձագետ ԴԱՎԻԹ ՋԱՄԱԼՅԱՆԸ նշեց. «Պայմանագրային զինծառայության համակարգը մեր զինված ուժերում վաղուց ներդրված է: Ստորաբաժանումները պայմանագրային զինծառայողներով համալրելու գործընթացն այժմ էլ ընթացքի մեջ է: Մեր երկրի յուրաքանչյուր քաղաքացի ցանկության դեպքում կարող է անցնել պայմանագրային զինծառայության: Ավելին` մեր պետական սահմանի զգալի հատվածը պայմանագրայիններն են պահպանում: Այդուհանդերձ` պետք է իրատես լինել` մարտական հերթապահությունն առանց ժամկետային զինծառայողների ընդգրկման` լիարժեք լինել չի կարող»:
ՊՆ խորհրդականի տեսակետին է հակված նաեւ Հատուկ նշանակության ջոկատի հիմնադիր հրամանատար, ազատամարտիկ, ՎՈՎԱ ՎԱՐԴԱՆՈՎԸ. «Չեմ կարծում, որ հայրենիքը պետք է պաշտպանեն միայն պայմանագրային զինծառայողները եւ համոզված եմ, որ ժամկետայիններն էլ պետք է մասնակցեն գործընթացին: Այլ կերպ արդյունավետությունն այդքան բարձր չի կարող լինել, որովհետեւ պայմանագրայինները պետք է հերթափոխ ունենան, իսկ ո՞վ պիտի ապահովի այդ հերթափոխը: Այնպես որ, այդ մոտեցումն այդքան էլ ճիշտ չէ»: Դ. Ջամալյանն էլ հավելեց. «Պետք է հաշվի առնել, որ բարդագույն խնդիր է ծառացած մեր առջեւ` եղած ռեսուրսներով սահմանն անառիկ պահել, թույլ չտալ, որ թշնամին տիրապետող դիրքեր ձեռք բերի: Եվ այդ խնդիրը մենք պետք է լուծենք, այլ ելք պարզապես չունենք: Այլընտրանքը թուլանալն է, իսկ թուլանալու հետեւանքը` մեծ պատերազմը»:

«ԹՇՆԱՄՈՒՆ ԶՍՊԵԼՈՒ ՄԻԱԿ, ԱՆԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔԱՅԻՆ ԵԼՔԸ
ՀՈՒԺԿՈՒ ՀԱՐՎԱԾՆԵՐՆ ԵՆ»


Իսկ թե ո՞րը պետք է լինի թշնամուն զսպելու ծանրակշիռ քայլը մեր կողմից, հատկապես, որ այսօր բազմաթիվ աշխարհազորային ուժեր պատրաստ են մասնակցելու լայնամասշտաբ գործողությունների: Ըստ լեգենդար հետախույզի, խնդրին պետք է համակարգված մոտեցում ցուցաբերել. «Պետք է ծրագիր մշակվի, որը կսանձի ոչ միայն հակառակորդի զինված ուժերը, որ իրենք ակտիվ գործողությունների չգնան, այլ նաեւ թուրք խաղաղ բնակչությունը պետք է ազդեցություն թողի իրենց զինվորների վրա: Հիշո՞ւմ եք` մոտավորապես մեկ տարի առաջ թուրքական գյուղի բնակչությունը սպիտակ դրոշ էր բարձրացրել իրենց կտուրների վրա: Ես մի քանի նման դեպք 90-ականներից եմ դեռեւս հիշում, երբ  թուրքերը դիրքերից կրակում էին մեր վրա, թուրք խաղաղ բնակչությունը փայտերով իրենց զինվորներին ծեծում էր: Դա տեղի էր ունենում այն ժամանակ, երբ թուրք խաղաղ բնակչության վրա մենք որոշակի ազդեցություն էինք թողնում: Ինչ-որ մենք արել ենք 90-ական թվականներին, հիմա իրենք օգտագործում են մեր դեմ Շամշադինում, Նոյեմբերյանի տարածքում: Հետեւաբար պետք է վերսկսվի մեր նախորդ գործողությունների գործելաձեւը: Բացի դրանից, համոզված եմ, որ ոչ պակաս կարեւորություն է պետք է տալ այն նոր համակարգերին, որ հայկական միտքը ստեղծել է, եւ ինժեներները կարողանում են սարքել: Գումար պետք չէ խնայել դրա վրա: Համոզված եմ, որ բանակն ու մեր զինված ուժերը ամեն ինչ անում են իրենց հնարավորությունների սահմաններում: Բայց այդ հնարավորությունները շատացնել է պետք, հետն էլ մեծացնելով վերահսկողությունը հասարակության կողմից` իրենց գործունեությամբ սահմանամերձ տարածքները պաշտպանելու գործում»:
Ռազմական փորձագետ Դ. Ջամալյանն էլ այսպես պատասխանեց. «Թշնամուն զսպելու միակ, անայլընտրանքային ելքը` հուժկու հակահարվածներն են`  կանխարգելիչ հարվածները: Թշնամին պետք է վախենա մեզանից, եւ այդ առումով օրեր առաջ կատարվածը հատկանշական է. մեր դիրքապահները ջարդել են թշնամու հատուկ ստորաբաժանումը: Պատկերացնում եք, թե ինչ մթնոլորտ է ստեղծվում թշնամու անձնակազմի շրջանում, երբ մարտական խնդիր կատարելու ուղարկված էլիտար ստորաբաժանման մնացորդներն են միայն վերադառնում, այն էլ` առանց այդ խնդիրը կատարելու, եւ տասնյակ դիակներ են բերում մարտի դաշտից: Ձախողման լուրը զորքերի եւ առավել եւս տվյալ ստորաբաժանման անձնակազմից թաքցնել անհնարին է: Ակնհայտ է, որ այդ դեպքում տրամաբանական հարց է ծագում. եթե էլիտար ստորաբաժանումն է ձախողվում, ի՞նչ կլինի մյուս` «սովորական» ստորաբաժանումների հետ: Իսկ ինչ վերաբերում է սահման մեկնելու աշխարհազորայինների պատրաստակամությանը, ապա դա մեր ուժն է, մեր հպարտությունը, մեր` իբրեւ ազգ` կենսունակ լինելու գրավականն ու ապացույցը»:

«ՄԵՆՔ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՉՈՒՆԵՆՔ ՀԱՆԻՐԱՎԻ ՀԱՆԳՍՏԱՑՆԵԼ
ՄԵՐ ԺՈՂՈՎՐԴԻՆ»


Ուղիղ մեկ ամիս անց կնշենք Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը: Կարելի՞ է ենթադրել, որ սահմանում իրավիճակը լարված կմնա մինչեւ ապրիլի վերջ հարցին ի պատասխան, պարոն Ջամալյանը հորդորեց իրատես լինել. «Սահմանին անդորր չի լինելու դեռ շատ երկար: Մենք իրավունք չունենք հանիրավի հանգստացնել մեր ժողովրդին: Ընդհակառակը` պատասխանատու պետական գործչի պարտքն է` հստակ ներկայացնել իրականությունը մեր հանրությանն այնպիսին, ինչպիսին այն կա: Սահմանին լարվածությունն անընդհատ պահպանելը թուրք-ադրբեջանական ռազմավարությունն է, որի նպատակը մեր երկրում անառողջ հոգեբանական մթնոլորտ ստեղծելն է, Հայաստան հայրենիքի տարածքները հանձնելու դիրքորոշումներ հասունացնելը, արտագաղթը խթանելը: Հետեւաբար մենք էլ պետք է անենք այնպես, որ թշնամին իր այդ ռազմավարության հետեւանքով բազմապատիկ անգամ ավելի մեծ վնաս կրի եւ ստիպված հրաժարվի դրանից: Ահա այս հակընդդեմ ռազմավարությունը մենք պետք է կենսագործենք հետեւողականորեն: Սա երկարատեւ հակամարտություն է, որտեղ հաղթելու է առավել տոկունը»:
Իսկ պարոն Վարդանովը համոզված է, որ ոչ թե սահմանում իրավիճակը լարված կմնա, այլ թշնամին ավելի տեմպ կտա այդ լարվածությանը. «Կփորձեն իրենց լեզվով ասած, «հարամել» ամեն ինչ` լինի մեծ տոն, թե մեծ դժբախտություն, այդ թվում Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը: Մենք պետք է զգոն լինենք, ավելի լավ պետք է աշխատի ոչ միայն մեր բանակը, այլեւ ազգային անվտանգությունը եւ ոստիկանությունը: Եվ վերջապես` սահմանամերձ գյուղերի տարածքների բնակչությունը ավելի լայնածավալ ձեւով պիտի ներգրավվի Հայաստանի պաշտպանության գործընթացի մեջ: Նկատի ունեմ, որ ստեղծվեն ձեր ասած աշխարհազորային ստորաբաժանումները սահմանամերձ գյուղերում, որոնք համապատասխան ղեկավարության ներքո կգործեն»:

«ՄԵՐ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԸ ԼԱՅՆԱՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
ՄՈՌԱՆԱԼ ԵՐԲԵՔ ՊԵՏՔ ՉԷ»

Ի վերջո, ո՞րը պիտի լինի ստեղծված իրավիճակի լուծումը` հաշվի առնելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների լռությունը կամ ուշացած հայտարարությունները, ՊՆ խորհրդականը հակադարձեց. «Մեր հույսը մենք ենք ու մեր բանակը:
Այս տարիներին բանակում տարվող տիտանական,  սակայն հաճախ չերևացող աշխատանքի արդյունքն այն է, որ դիրքում կանգնած մեր դիրքապահը ժամերով կռիվ է տալիս թշնամու էլիտար ստորաբաժանմանն ու փախուստի է մատնում նրան: Այդպիսի բանակը արժանի է իր ժողովրդի վստահությանը»:

Հատուկ նշանակության ջոկատի հիմնադիր հրամանատարն էլ ավելացրեց. «Մինսկի խմբի մոտեցումը շատ նորմալ է: Նախª իրենք իրենց շահերն են պաշտպանում այս բանակցային գործընթացում: Բացի դրանից, եթե թուրքն իրեն անշնորհքություն է թույլ տալիս, այդ համանախագահները սկսեն ասել` թուրքեր, ձեզ խելոք պահեք, հետո դժվար կլինի բանակցել: Դրա համար շատ հասկանալի է, որ իրենք «երկուսիս են հորդորում», որովհետեւ իրականում դրանով Թուրքիային են լսացնում` տեղ թողնելով, որ հետագա բանակցություններն իրենց միջնորդությամբ լարված չլինեն: Բայց մենք չպետք է այդքան մեծ ուշադրություն դարձնենք դրան, պետք է անենք ամեն ինչ, որ Հայաստանի սահմանները լինեն անսասան եւ երբ ստեղծվի հնարավորություն, պետք է լայնացնենք մեր սահմանները: Ընդհանրապես, սահմանները լայնացնելու մասին մոռանալ երբեք պետք չէ»:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ