"ՆՈՒՅՆԻՍԿ ԱՅՍ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ ՊԱՏՐԱՍՏՎՈՒՄ ԵՆՔ ԱՊՐԻԼԻ 24-ԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻՆ"
Արխիվ 12-16"ՆՈՒՅՆԻՍԿ ԱՅՍ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ ՊԱՏՐԱՍՏՎՈՒՄ ԵՆՔ
ԱՊՐԻԼԻ 24-ԻՆ ՆՎԻՐՎԱԾ ՄԻՋՈՑԱՌՈՒՄՆԵՐԻՆ"
Չնայած հայտարարված զինադադարին` Ուկրաինայի տարածքում շարունակվում են կրակոցները: Իսկ դա նշանակում է, որ պատերազմական գոտում մարդիկ ու մասնավորապեսª հայերը շարունակում են ապրել ոչ միայն կյանքի համար վտանգավոր, այլ նաեւ սոցիալապես ծանրագույն պայմաններում: Այս մասին մեզ հետ զրույցում ասաց այս պահին Մարիոպոլ համայնքում գտնվող Ուկրաինայի "Հայերի միության" Դոնեցկի շրջանի փոխնախագահ ՌՈԲԵՐՏ ՄԱԿԱՐՅԱՆԸ:"ԳՈՐԾՆԱԿԱՆՈՒՄª ԴՈՆԵՑԿԻ
ՀԱՅ ՀԱՄԱՅՆՔԸ ՉԻ ԳՈՐԾՈՒՄ"
-Կներկայացնե՞ք այսօր Ուկրաինայի արեւելյան շրջանում մնացած հայերի վիճակը, եւ առհասարակ, ինչպիսի՞ իրադրություն է այնտեղ:
- Հիմա հարաբերական հանգիստ է` կրակոցներ կան իհարկե, բայց լայնամասշտաբ գործողություններ չկան:
Ինչ վերաբերում է տեղի հայերին, ապա պետք է ասեմ, որ բավական մեծ թվով հայեր` մի մասը ժամանակավորապես, մի մասըª մշտապես արդեն հեռացել են: Իսկ նրանք, ովքեր մնացել են, կարելի է ասել, որ համայնքային կյանքը մի կերպ փորձում են շարունակել: Բայց գործնականումª Դոնեցկի հայ համայնքը չի գործում: Վերջին կառույցը մնացել էր եկեղեցին, բայց հիմա եկեղեցիներն էլ` մեկը գործող, մյուսը` կիսակառույց, մատնվել են պարապության, չեն գործում: Այս պահին, լավ թե վատ, գործում է Կոնստանինովկայի հայ համայնքը, սակայն դպրոցը, չնայած նորմալ վիճակում է, բայց իր գործունեությունը դադարեցրել է` աշակերտների պակասի պատճառով: Դրամատովսկու համայնքը նույնպես գործում է, բայց էլի դպրոցը չի աշխատում: Դոնեցկի տարածաշրջանի բոլոր համայնքներից ամենաակտիվ գործունեությունը ծավալում է Մարիոպոլի հայ համայնքը, քանի որ այն պատերազմական ակտիվ գործողություններից դուրս մնաց: Վերջին ժողովի ընթացքում մենք կարողացանք հասնել նրան, որ Դոնեցկի հայերի բոլոր փաստաթղթային ձեւակերպումները պարզեցվեցին: Այսինքնª Հայաստանի դեսպանատունը` Անդրանիկ Մանուկյանի գլխավորությամբ, խոստացավ եւ որոշեց, որ բոլոր դիմումները ¥այսինքնª վերադարձի վկայականներ, անձնագրերի վերականգնում եւ այլն¤ Դոնեցկի եւ Լուգանսկի շրջաններից անվճար մուտքագրվեն:
Իսկ ընդհանուր առմամբ, ներկայումս շատ ծանր է տեղի հայերի սոցիալական վիճակը: Նրանք, ովքեր ստիպված մնացել են, չունեն ֆինանսական հնարավորություններ այլ տեղ տեղափոխվելու եւ ապրելու: Կամ էլ հիմնականում նրանք են մնացել, ովքեր չեն ուզում լքել իրենց տունը, ունեցվածքը եւ հեռանալ: Ոչ մի լավ բան համենայնդեպս ասել չեմ կարող` վիճակը այստեղ քաոսային է եւ անկայուն: Բայց ուրախությամբ պետք է նշեմ, որ նույնիսկ այս պայմաններում բավական ակտիվ պատրաստվում ենք ապրիլի 24-ին նվիրված միջոցառումներին: Լինելու են մի շարք միջոցառումներ: Նախª տեղական մակարդակով, քաղխորհուրդներում Ցեղասպանությունը ճանաչելու, դատապարտելու որոշումներ կկայացվեն, ինչի ուղղությամբ ակտիվ աշխատանք կա: Որոշել ենք նաեւ, որ մինչեւ ապրիլի 24-ը եւ դրանից հետո պետք է բոլոր աշխատանքները տարվեն այն ուղղությամբ, որ Ուկրաինայի Ռադան եւս ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը եւ դատապարտի: Չնայած ոչ ոք այսօր վստահ չէ, որ դա կլինի, բայց ամեն դեպքում մենք սկսում են նմանատիպ գործողություններ, որպեսզի հետագայում բերենք տրամաբանական ավարտին: Չնայած հասկանում ենք, որ այսօր երկիրը գտնվում է պատերազմական իրավիճակում, ունի իր խնդիրները, եւ այդ առումով չի ցանկանա եւս մեկ ուղղությամբ բարդացնել իր իրավիճակը: Փոխարենըª գրեթե համոզված ենք, որ քաղաքների մակարդակով հնարավոր է, որ ճանաչվի Ցեղասպանությունը, որովհետեւ հայերն այստեղ` տեղական մակարդակներում մեծ հեղինակություն եւ կշիռ ունեն: Ամեն դեպքում` չնայած տեղի իրավիճակին, Ուկրաինայի հայերը հետ չեն ուզում մնալ այս օրերին ամբողջ աշխարհում տարվող գործընթացներից, որոնց նպատակը մեկն է` ճանաչել եւ դատապարտել Հայոց ցեղասպանությունը:
- Ունե՞ք մոտավոր տվյալներ, թե կոնկրետ այս պահի դրությամբ որքան հայ է մնացել Ուկրաինայում:
- Ոչ ոք չի կարող այս պահի դրությամբ նման տվյալներ տալ: Դոնբասի տարածքում` Դոնեցկի եւ Լուգանսկի մարզերում, ոչ պատշոնական տվյալներով ութսուն հազար հայ համայնք ունեինք, բայց այսօրվա դրությամբ դրանց զգալի մասը արտագաղթել է: Մի մասը տեղափոխվել է Ուկրաինայի արեւմտյան հատվածները, իսկ մյուս մասը արտագաղթել է ՌԴ եւ ՀՀ:
"ՄԻՆՍԿԻ ՀԱՄԱԺՈՂՈՎԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ
ԵՐԿԿՈՂՄԱՆԻ ԽԱԽՏՎՈՒՄ Է"
-Պարոն Մակարյան, Հայաստան արտագաղթած հայերը մեզ հետ զրույցներում, անդրադառնալով այս օրերին Ուկրաինայում տիրող իրավիճակին, մասնավորապես նշում են, որ այսօր այդտեղ բառի բուն իմաստով "բեսպրեդել" է: Դուք կիսո՞ւմ եք այդ տեսակետը:
- Այսպես պատասխանեմ, այս պահի դրությամբ փաստը մնում է այն, որ թե՛ պաշտոնական տվյալներով եւ թե՛ դիտորդներն են ֆիքսում, որ միանշանակ Մինսկի համաժողովի որոշումը երկկողմանի խախտվում է, որովհետեւ կրակոցները շարունակվում են: Իսկ այն տարածքներում, որոնք չեզոք գոտում են, շատ հնարավոր է` ե՛ւ թալան լինի, ե՛ւ շատ ու շատ այլ բաներ, որոնք վերահսկելի չեն: Մենք ֆիզիկապես չենք կարողանում մոտենալ այդ տարածքներին:
- Իսկ նման պայմաններում որտեղի՞ց են հիմնականում հայերը աջակցություն ստանում: Տեղի իշխանություններն ուշադրություն դարձնո՞ւմ են հայերի խնդիրներին:
- Ուկրաինայում "Հայերի միությունը" միակ կառույցն է, որն այսօր միավորում է բոլոր տեղական հայկական համայնքներին: Եվ այս պատերազմական իրավիճակում եւս կազմակերպված ձեւով հնարավորինս օգնություն է ցուցաբերում հայերին: Ճիշտ է, մենք այսօր չունենք կոնկրետ թվեր, թե որքան հայ է մնացել այստեղ, բայց միություն դիմած ցանկացած հայ օժանդակություն է ստանում: Հայերն այստեղ միակ ազգային փոքրամասնություն են, որը կարողացավ երկու մասի կիսված Ուկրաինայում մենթալիտետ պահել, ապաքաղաքականացված չլինել, եւ դրանով իսկ բարձրացրեց իր իմիջը երկու մասերում էլ. դա հստակ է:
- Ի՞նչ եք կարծում, ե՞րբ եւ ինչպե՞ս կավարտվի այս պատերազմը, եւ հնարավոր համարո՞ւմ եք, որ մի օր հայերը կրկին կարողանան վերադառնալ իրենց թողած տները:
- Եթե Ուկրաինայում չկրկնվի Սիրիայի սցենարը, ապա ինձ թվում է, իհարկե կվերադառնան, որովհետեւ տեղի հայերը բավականին ունեցվածք, տներ թողել-հեռացել են այն հույսով, որ մի օր անպայման վերադառնալու են: Ամեն դեպքում այս պատերազմի ելքը կախված է քաղաքական որոշումներից, եթե որոշում կայացվեց, որ խաղաղություն լինի, ապա գոնե մի մասը, կարծում եմ, կվերադառնա:
Ամեն դեպքումª ցանկանում եմ դիմել ՀՀ իշխանություններին, որպեսզի իրենց ուշադրությունն ավելի մեծացնեն ուկրաինահայության նկատմամբ, քանի որ ուշադրության պակաս այստեղ զգում ենք: Եթե նույնիսկ ինչ-որ օգնություններ այդտեղից ուղարկվում են տեղի հայերին, դա կազմակերպվում է ոչ թե կառավարության եւ պետության կողմից, այլ` անհատների: Ամեն դեպքում թող Հայաստանում չմոռանան, որ Ուկրաինայի հայկական համայնքը Ֆրանսիայի հայկական համայնքից քանակով չի տարբերվում, եւ մենք միշտ մասնակցել ենք բոլոր համազգային պրոցեսներին:
Հարցազրույցը` ԻԼՈՆԱ ԱԶԱՐՅԱՆԻ
Հավանեցի՞ր հոդվածը, կիսվիր ընկերներիդ հետ
