ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

«Վստահ եմ, որ մեր համայնքում էլ շատերն այս օրենքի նախագծին կողմնակից չեն լինելու»

18.10.2017 19:00 ՕՐՎԱ ՊԱՏԿԵՐ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ
«Վստահ եմ, որ մեր համայնքում էլ շատերն այս օրենքի նախագծին կողմնակից չեն լինելու»

Ազգային ժողովի եվրոպական ինտեգրման հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախաձեռնությամբ` երեկ տեղի ունեցան «Ընտանեկան բռնության կանխարգելման եւ ընտանեկան բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» օրենքի նախագծի նախնական տարբերակի քննարկման վերաբերյալ խորհրդարանական լսումներ: Ուշագրավ էր այն, որ 5 ժամ տեւած լսումների ընթացքում որեւէ տհաճ միջադեպ չարձանագրվեց` ի տարբերություն Մատենադարանում տեղի ունեցած քննարկման, երբ կողմերը միմյանց եւ կառավարության հասցեին վիրավորանքներ հնչեցրին: ԱԺ ամբիոնից հնչած դեմ եւ կողմ տեսակետների եւ նախագծի անհրաժեշտ լինել-չլինելու վերաբերյալ «Իրավունքը» զրուցեց լսումներին ներկա ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր, պետական-իրավական եւ մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ ՌՈՒՍՏԱՄ ՄԱԽՄՈՒԴՅԱՆԻ հետ: 

«ՕՐԵՆՔԻ ՉԱՓԻՑ ԱՎԵԼԻ ՎԻՃԱՀԱՐՈՒՅՑ ԼԻՆԵԼԸ ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ Է ՄԵՐ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՎ»

– Պարոն Մախմուդյան, հետաքրքիր է` Ձեր դիտարկումներն այս օրենսդրական նախագծի եւ արդեն իսկ հնչած մտահոգությունների վերաբերյալ:

– Այս նախագծին պետք է երկու տեսանկյունից մոտենանք եւ կարողանանք հասկանալ` նախ ի՞նչ նպատակ է հետապնդում, եւ երկրորդ` արդյոք սա արդեն իսկ մեր հասարակության մեջ գոյություն ունեցող երեւույթները «լեգալացնելու»  նպատակ չի հետապնդում: Ավելի պարզ ասեմ` որեւէ ձեւով այս օրենքը չի պարտավորեցնում, որ երեխան կամ կինը պետք է անպայման գնան, ոստիկանություն դիմեն եւ ասեն, թե բռնության են ենթարկվել: Բայց մյուս կողմից էլ` օրինագիծը լեգալացնում է այն անձի վարքագիծը, որն այսպես, թե այնպես, այս օրենքը կար, թե չկար, միեւնույնն է, որպես «բռնության զոհ»,  դիմում էր ոստիկանություն ու փորձում իր իրավունքները պաշտպանել: Հետեւաբար, այս պարագայում շատ ավելի նոր բան չենք ունենում, քան այս երեւույթը լեգալացնելը: Կան հարցեր, որոնք վերաբերում են հենց նախագծում օգտագործված եզրույթների իրավաբանական բովանդակության բացահայտմանը եւ որոշ նորմերի մեկնաբանմանը: Օրինակ, ապաստարանների ապահովման առումով տեղին հարցադրում հնչեց` արդյոք ունենք դրանք, թե` ոչ: Եվ շատ հնարավոր է, որ այս օրենքի կիրարկումն ապահովող միջոցները  որոշակիորեն կարող են լիարժեք չլինել, իսկ էլ ավելի կարեւոր է հենց  օրենքում օգտագործվող եզրույթների մեկնաբանումը: Լսումների ընթացքում հիմնական զեկուցողի կողմից բացահայտվեց «տնտեսական բռնություն» եզրույթի իրավական բովանդակությունը, եւ առհասարակ բոլոր այն տերմինները, որոնք նախագծում լիարժեք պարզաբանված չեն, դրան պետք է իրավական հստակեցման ենթարկվեն: Ընդհանուր առմամբ, որպես իրավաբանի, ինձ համար նախագծում այդքան էլ արտառոց դրսեւորումներ չկան: Միգուցե, դրանք հասարակությանը մանրամասն ներկայացնելու կարիք կա:

– Չե՞ք կարծում, որ կարելի էր, պարզապես, Քրեական, Ընտանեկան օրենսգիրքն ավելի ամրացնել, քան բերել ինչ-որ մի արհեստածին օրինագիծ:

– Անկեղծ ասած, վիճակագրական տվյալներին չեմ տիրապետում, այնուամենայնիվ, իմ կարծիքով,  շատ հաճախ Քրեական, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կամ Ընտանեկան օրենսգրքերով  հնարավոր է բռնության միգուցե որոշ դրսեւորումներ բաց մնալ, իհարկե պրակտիկան ամփոփելուց հետո վստահ կարելի է դրա մասին խոսել: Բայց, ինչ խոսք, այս օրենքի չափից ավելի վիճահարույց լինելը պայմանավորված է մեր հասարակության ազգային առանձնահատկություններով: Եթե այս առումով հարցը մեզ մոտ լուծված է լինում, օրենքի հետ կապված խնդիր չէր լինի: Իսկ այս դեպքում հայկական ընտանիքների տեսակը հասարակության անդամների համար անընդունելի է դարձնում շատ այնպիսի հարցեր, որոնք կարող են, ասենք, եվրոպական շատ երկրների բնակիչների համար ընկալելի լինել: Այս տեսանկյունից միգուցե մեր հասարակության մեջ կարծրատիպ հաղթահարելու անհրաժեշտություն ունենք, որովհետեւ, ինչպես տեսնում եք, այս օրենքի վերաբերյալ առավելապես իրավական, մասնագիտական դժգոհություն չեն հայտնում, այլ ավելի շատ մարդիկ ասում են` մեզ համար անընդունելի է այն, քանի որ ընտանիքները մեր սրբությունն են, եւ մենք մեր ձեւով մեր ընտանիքները պահում ենք, եկեք օրենքով միջամտությունն ըստ էության մերժենք: 

«ՊԵՏՔ Է ՈՐՈՇԱԿԻԱՑՎԵՆ ԵՎ  ՀՍՏԱԿԵՑՎԵՆ ՆԱԽԱԳԾՈՒՄ ԲՈԼՈՐ ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐԸ»

– Նախագծում «ենթադր...» բառը կրկնվում է ուղիղ 48 անգամ: Այսինքն` հարեւանը կարող է ենթադրելով, թե այսինչ ընտանիքում բռնություն կա` անանուն հայտ ներկայացնել ոստիկանություն` տվյալ ծնողի դեմ: Արդյոք վիճահարույց չէ առաջին հերթին հենց սա:  

– Այդ առումով համաձայն եմ Ձեզ հետ: Այս նախագիծը դեռ կբերվի Ազգային ժողով եւ հանձնաժողովներում, լիագումար նիստերում կքննարկվի կետ առ կետ: Ինչ խոսք, հաշվի առնելով այս օրենքի գերզգայուն բնույթը` պետք է չափից ավելի որոշակիացվեն եւ հստակեցվեն բոլոր եզրույթները: Եվ ընդհանրապես` «ենթադրաբար» բառն արդեն իսկ նշանակում է, որ ինքն իր մեջ վերացական, աբստրակտ բնույթ ունի: Բայց սա չի նշանակում, որ պետք է սրանով պայմանավորված` օրենքի հետ կապված խնդիրը տանենք այլ ուղղությամբ: Շատ կարեւոր էին այս խորհրդարանական լսումները, որպեսզի փորձենք հաշվի առնել հասարակության յուրաքանչյուր անդամի կարծիքը, որովհետեւ միգուցե հասարակական սեկտորում ընտանեկան բռնության հարցերով բոլորս չենք զբաղվում, բայց այս հարցադրումներն ու տեսակետները կարող են ելակետային լինել այս օրինագծի համար:

– Ի վերջո, ի՞նչն է մեզ ստիպում այս օրինագիծը հետեւողական առաջ տանել, երբ անգամ հրապարակված ՀՀ-Եվրամիություն համապարփակ համաձայնագրում բոլորս էլ տեսանք, որ այս ուղղությամբ որեւէ պարտադրանք չկար:

– Ընդհանրապես, իմ կարծիքով` ոչ մի օրենքի պարագայում էլ պարտադրանքի որեւէ նշույլ չի կարող լինել, որովհետեւ Հայաստանն ունի իր սուվերենությունն ու ինքն է իր հարցերը որոշում: Այլ բան է, որ ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ժամանակ փորձում է համընթաց շարժվել:  Դուք ինքներդ եք ասում, որ ԵՄ-Հայաստան փաստաթղթում նման պարտադրանք չկա, բայց միգուցե շատերը բերեն եւ կապեն այն այդ փաստաթղթի հետ: Սա խոսում է նրա մասին, որ ժողովրդավարական ուղիով, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ճանապարհով ընթանալիս` դու չես կարող օգտագործել մի այնպիսի գործիք, որը խարխլում է ամբողջ տրամաբանությունը: Եղած ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները պետք է անենք` հնարավորինս մեր հասարակության ազգային առանձնահատկությունները հաշվի առնելով: 

«ԵԶԴԻԱԿԱՆ ՀԱՄԱՅՆՔՈՒՄ ՆՈՒՅՆՊԵՍ ԲՈԼՈՐԸ ՉԷ, ՈՐ ԿՈՂՄ ԵՆ ԱՅՍ ՆԱԽԱԳԾԻՆ»

– Դուք, լինելով եզդի համայնքի ներկայացուցիչ, տեղյա՞կ եք, թե նախագծի վերաբերյալ ինչ տրամադրություններ կան եզդիների շրջանակում: 

– Տրամադրությունների առումով` դեռեւս այս պահին դժգոհություններ չեմ լսել, բայց վստահ եմ, որ եզդի համայնքում էլ կլինեն մարդիկ, ովքեր դեմ են լինելու այս նախագծին: Ավանդապաշտությունը, կնոջ նկատմամբ գերիշխող դիրք ունենալը եզդիական համայնքում մի փոքր ավելի ակնառու եւ ակնհայտ է: Երբ բացատրվի, որ ամբողջ օրենքի էությունն այն է, որ, այսպես ասած, «անպաշտպան» չպետք է մնան նաեւ կինը, երեխաները եւ այլն, սա կարող է համայնքի համար որոշ առումով ընդունելի լինել: Ուստի` վստահ եմ, որ մեր համայնքում էլ շատերը այս օրենքի նախագծին կողմնակից չեն լինելու: Հետեւաբար, նախ պետք է հասկանանք` ինչու է այս օրենքը գրվել, եւ հետո փորձենք հիմնավորել, թե ինչին ենք կողմ: Այս պահին նկատելի է, որ հանրության մեծամասնությունը ոչ թե սկզբունքորեն դեմ է այս նախագծին, այլ նախ ուզում է հասկանալ, թե այս կամ այն տերմինն ինչ է նշանակում: Միայն այդ պարզաբանումներից հետո պատկերացում կձեւավորվի` իրականում այս օրենքի անհրաժեշտությունը կա՞, թե` ոչ: 

– Նախագծի ընդդիմախոսները շեշտում են, որ ընտանեկան բռնությունը նույնը չէ, ինչ բռնությունն ընտանիքում: Ավելին` եթե զուգահեռներ տանենք, աշխատանքի վայրում, փողոցում, անգամ բանակում բռնություններն ավելի մեծ թիվ են կազմում, քան ընտանիքում, ի՞նչ կասեք այս մասին:

– Ընտանեկան բռնությունն ավելի շատ սոցիալ-իրավական երեւույթ է, եւ ոչ թե իրավական, որովհետեւ ընտանեկան բռնությունը եւ բռնությունն ընտանիքում իրենց առանձնահատուկ դրսեւորումներն ունեն: Օրինակ, բռնությունը բանակում դրսեւորվում է նրանով, որ գերակայական լիազորություններ ունեցող անձի կողմից ավելի մեծ հավանականություն կա, որ ստորադասը կարող է բռնության ենթարկվել: Նույն կերպ էլ հայկական ընտանիքներում տան գլուխը տղամարդն է: Այսինքն` բռնությունը բռնի կերպով որոշակի ներգործություն կիրառելն է` ցավ, տառապանք եւ այլն պատճառելը, բայց դրա դրսեւորումները տարբեր են` նայած` ինչ միջավայրում է: Բայց, միեւնույնն է, բռնությունը բռնություն է: Սահմանադրությամբ` ընտանիքը հասարակության հիմքն է, եւ այսօր խոսում ենք հասարակության հիմք հանդիսացող մի շատ կարեւոր երեւույթի մասին, հիմա ասել, թե կան նաեւ վերելակավարների  կամ կոշկակարների բռնություն, սա արդեն ծայրահեղություն կլինի:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА