ԿԱՐՃ ԼՈՒՐԵՐ

«Աստված տար, ճանապարհի բացումը լիներ հայերի եւ վրացիների ձեռքում». Դավիթ Չիչինաձե

30.08.2017 20:30 ՕՐՎԱ ՊԱՏԿԵՐ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ
 «Աստված տար, ճանապարհի բացումը լիներ հայերի եւ վրացիների ձեռքում». Դավիթ Չիչինաձե

ՀՀ ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր, «Ջավախք» հայրենակցական միության նախագահ Շիրակ Թորոսյանի հետ հանդիպելու եւ միեւնույն ժամանակ մեծն աշուղ Ջիվանու օրվան նվիրված տոնակատարությանը ջավախքցիներին շնորհավորելու առթիվ Վրաստանի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղ էր ժամանել Վրաստանի խորհրդարանի իշխող «Վրացական երազանք» խմբակցության պատգամավոր ԴԱՎԻԹ ՉԻՉԻՆԱՁԵՆ: Նրա հետ «Իրավունքն» առիթ ունեցավ զրուցելու մի շարք օրակարգային հարցերի շուրջ:

«ՄԵԾ ՀԱՇՎՈՎ ՀԱՅԵՐՆ ՈՒ ՎՐԱՑԻՆԵՐՆ ՈՒՆԵՆ ՆՈՒՅՆՊԻՍԻ ԱՐԺԵՔՆԵՐ ԵՎ ՄԵԿ ՆՊԱՏԱԿ»Фото Իրավունք Թերթ.

– Պարոն Չիչինաձե, Ձեր գնահատմամբ` հայ-վրացական հարաբերություններում կա՞ այսօր առաջընթաց:

– Կարծում եմ` առաջընթաց բարձրագոչ է ասված, որովհետեւ հայերի եւ վրացիների հոգիներում «Միմինո» ֆիլմից հետո` արդեն ամեն ինչ ասված էր, թե որքանով ենք մենք միասնական: Դե, իհարկե, անգամ ընտանիքում են լինում վեճեր, կոնֆլիկտներ, բայց, ըստ իս, ամպերը ցրվել են, եւ արեւը դուրս է եկել: Այնպես որ, այն ջերմությունը, որը կա, կօգնի հիշել մեր ընդհանուր ծագումը: Չէ՞ որ հայերն ու վրացիները միասին ապրում են ավելի քան 5 հազար տարի: 

– Ի դեպ, մենք նկատեցինք, որ ջերմ հարաբերություններ ունեք ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Շիրակ Թորոսյանի հետ: Առհասարակ, ինչպիսի՞ մակարդակի վրա է այսօր հայ-վրացական միջխորհրդարանական հարաբերությունները:

– Ընդհանրապես` գտնում եմ, որ մենք ընդհանուր մշակույթի եւ քաղաքակրթության մարդիկ ենք եւ մեծ հաշվով` ունենք նույնպիսի արժեքներ եւ մեկ նպատակ: Դրա համար կարծում եմ` միջխորհրդարանական, կառավարությունների հարաբերությունները այսօր որակական առումով բոլորովին այլ հարթության մեջ պետք է լինեն: Միշտ էլ ասել եմ, որ կարեւոր է իմանալ` պետություններն ընկերություն չեն անում, ընկերություն են անում մարդիկ: Եվ, ըստ իս, անձնական հարաբերությունները պատգամավորների, նախարարների միջեւ, հենց այն է, ինչին պետք է ձգտենք: Եվ շնորհիվ դրա ամեն ինչ կկարգավորվի, այնպես որ, մեր ժողովուրդներին լուսավոր ապագա է սպասվում:

Фото Իրավունք Թերթ.«ԱՅՍ ԴԵՊՔՈՒՄ ԵՍ ՄԻՇՏ ԱՍՈՒՄ ԵՄ` ՈՒՐԵՄՆ ԱՅՍ ՀԱՐՑՈՒՄ ԵՍ ՀԱՅ ԵՄ»

– Որքանով տեղյակ ենք, որպես մեծամասնական ընտրակարգով ընտրված պատգամավոր` Ձեր ընտրազանգվածում մեծ թիվ են կազմել հայերը: Հետաքրքիր է` Ձեր դիտարկմամբ` այսօր ի՞նչ առաջնահերթ խնդիրներ ունի հայ համայնքը:

– Ես ընտրվել եմ Թբիլիսիի հայկական Հավլաբար թաղամասի շնորհիվ, իմ դիտարկմամբ խնդիրը մեկն է` 90-ականներին` Շեւարդնաձեի ղեկավարման տարիներին, տեղի ունեցած ավերումը, հետո Սահակաշվիլիի «բեզպրիդելը», իհարկե, կոտրեց հավատը իշխանության նկատմամբ ոչ միայն հայերի, այլ նաեւ վրացիների ու ընդհանրապես ողջ բնակչության մոտ: Ովքեր հնարավորություն ունեին փախնել երկրից, բոլորը հեռացան, մեր բնակչությունը զգալիորեն նվազեց. գրեթե 5,5 միլիոնից բնակչությունը դարձավ 3,5 միլիոն: Ըստ էության, 25 տարվա մեջ մենք կորցրինք մոտ 2 միլիոն բնակչություն, սա մեծ ողբերգություն է: Կարծում եմ` յուրաքանչյուր քաղաքական գործիչ, յուրաքանչյուր Վրաստանի քաղաքացի պետք է ամեն ինչ անի, որպեսզի կանխի արտագաղթը եւ կազմակերպի հակառակ գործընթացը: Այն մարդիկ, ովքեր հեռացել են, բոլորն էլ ակտիվ եւ գործունյա մարդիկ էին, որոնք ուղղակի չհամակերպվեցին երկրում տեղի ունեցող ավերումների հետ ու գնացին, մինչդեռ նրանցից շատերն արտերկրում դարձան շատ հաջողակ տարբեր ոլորտներում: Հետեւաբար, յուրաքանչյուրիս նպատակը պետք է լինի այն, որ այդ մարդիկ վերադառնան, եւ ծաղկի մեր երկիրը:

– Դուք գիտեք, թե որքան կարեւոր է մեզ համար Հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը: Հնարավո՞ր է, որ Վրաստանի խորհրդարանում առաջիկայում կրկին բարձրացվի այս հարցը:

– Այսօր պատրաստ չեմ ողջ խորհրդարանի անունից խոսել, բայց կարծում եմ` Հայոց ցեղասպանությունը եղել է: Այն ընդունում են անվանի պատմաբանները, ընդունում են շատ եվրոպական երկրներ, եւ այն, ինչ տեղի է ունեցել 19-րդ դարի վերջում եւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին, մասնավորապես` 1915 թվականի փետրվարի 15-ից մինչեւ 1916 թվականի նոյեմբերը, իհարկե, պետք է կոչել իրենց անուններով: Տեղի ունեցածը Ցեղասպանություն էր, ուրիշ անունով այն հնարավոր չէ կոչել, եւ ցավալի է, որ այն ժամանակ, ուղղակի, այդ բառը գոյություն չուներ: Այն ժամանակ միջազգային հանրությունը էլի գնահատականներ հնչեցրեց, բայց, ցավոք, ցեղասպանության ճանաչման հարցը բարձրացվեց միայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո: Եվ այսօր, իսկապես, հայ ժողովուրդը տառապում է դրանից, որովհետեւ արդարությունը պետք է մի օր վերականգնվի: Միշտ օրինակ եմ բերում Ֆրանսիայում 2015 թվականին տեղի ունեցած սարսափելի դեպքերը, երբ ահաբեկչություն էր իրականացվել «Շառլի Էբդո» երգիծական ամսագրի վրա: Այդ ժամանակ ամբողջ աշխարհը վազեց Ֆրանսիա եւ ասաց` «Ես Շառլի Էբդո եմ», այս դեպքում ես միշտ ասում եմ, ուրեմն` այս հարցում ես հայ եմ:

«ՀԱՅԵՐԸ ՇԱՏ ՄԵԾ ԲԱՆ ԵՆ ԱՐԵԼ ՎՐԱՑ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ, ՀԱՏԿԱՊԵՍ ԻՄ ՀԱՐԱԶԱՏ ՔԱՂԱՔԻ` ԹԲԻԼԻՍԻԻ ՀԱՄԱՐ»

– Նկատեցինք, որ ակտիվորեն ընթանում են Կարս-Թբիլիսի-Բաքու երկաթգծի կառուցման աշխատանքները: Ինչպես գիտեք, մեղմ ասած, հայերս այդքան էլ չենք ողջունում այս նախաձեռնությունը: Ի՞նչ կասեք այս մասին:

– Գիտեք, երբեք պետք չէ դիտարկել, թե այն ձեր դեմ է: Յուրաքանչյուր ճանապարհ բոլորի համար է, որովհետեւ եթե հայկական ապրանք հայտնվի Վրաստանում, այն շատ հանգիստ կարող է հայտնվել նաեւ Թուրքիայում, Եվրոպայում: Առհասարակ ամեն մի նոր ճանապարհ, լավ գործ, ով էլ դա անի, ինչ-որ մեկի դեմ չէ, այլ հանուն ինչ-որ մեկի է: Եվ ով խելացի է, նա միշտ կօգտվի դրանից:

– Աջարիան, Բաթումին գրեթե ամբողջովին թուրքացվել է, սա խնդի՞ր եք համարում Վրաստանի համար, թե` ոչ:

– Ընդհանրապես, Վրաստանը երբեք չի եղել մոնոպետություն, այն միշտ էլ եղել է տարբեր ազգերից բաղկացած: Կարծում եմ` այն մարդիկ, ովքեր տեղավորվում են այստեղ եւ հարմարվում են մեր կենսակերպին, մեր պետության համար խնդիր չեն դառնում: Բայց նրանք, ովքեր փորձում են մտցնել իրենց մշակութային փոփոխությունները մեր պետությունում ու այն էլ բռնի ուժով, իհարկե, դա կդիտարկվի որպես ագրեսիա: Ամեն դեպքում, այսօրվա դրությամբ` նման միտումներ դեռ չեմ տեսնում: Ըստ էության, այսօր տեղի է ունենում տարածաշրջանի ինտեգրացիա, եւ Վրաստանը դրա համար ամենապարարտ հողն է, այստեղ իրենց տունն են գտնում ե՛ւ թուրքերը, ե՛ւ ադրբեջանցիները, ե՛ւ ռուսները, ե՛ւ ուկրաինացիները, ե՛ւ իրանցիները, ե՛ւ մարդիկ արաբական երկրներից: Բայց իմ անձնական եւ մեծ ցանկությունն այն է, որ այս տեղը ինչպես միշտ է եղել հայերի համար ամենացանկալին, այդպես էլ մնա, որովհետեւ հայերը շատ մեծ բան են արել վրաց պետության, հատկապես իմ հարազատ քաղաքի` Թբիլիսիի համար:

«ԱՌԱՆՑ ԵՐԿԽՈՍՈՒԹՅԱՆ, ԻՀԱՐԿԵ, ՈՉԻՆՉ ՉԻ ՍՏԱՑՎԻ»

– Անդրադառնանք նաեւ տարբեր մակարդակներում ընթացող ռուս-վրացական բանակցություններին: Այն ի՞նչ հեռանկարներ ունի:

– Չգիտեմ, թե ինչ բանակցությունների մասին է խոսքը, բայց այն, որ ընդդիմադիր մի քանի պատգամավորներ գնացել են Ռուսաստան, դրան վերաբերում եմ քննադատորեն: Մեծ հաշվով` զրույցը միշտ լավ է, բայց այն, որ դա որոշակի արդյունք կտա, չեմ կարծում, հատկապես, որ նրանք հանդիպել են իշխանության ոչ պաշտոնական ներկայացուցիչների հետ: Ուղղակի խոսել են ընդդիմադիր մի քանի պատգամավորների հետ, ընդ որում, ինչպես գիտեք, Ռուսաստանում մի փոքր այլ է ընդդիմադիր պատգամավորների դերը, որովհետեւ ՌԴ-ն խորհրդարանական երկիր չէ, այլ` նախագահական: Այս ամենը կարելի է համարել ավելի շատ PR ակցիա` Վրաստանում սպասվելիք ընտրություններին ընդառաջ: Թեպետ կարծում եմ` բավական ժամանակ է անցել եւ առանց երկխոսության, իհարկե, ոչինչ չի ստացվի: Պետք է վերադառնանք այդ հարցին, իսկ թե ինչ ձեւաչափով, ինչպես, քննարկման խնդիր է: Այդուհանդերձ, գտնում եմ, որ միշտ ուժեղը պետք է գնա զիջումների:

– Իհարկե, սա բացառապես Վրաստանի եւ Ռուսաստանի քննարկման հարցն է, բայց Դուք քաջատեղյակ եք, որ այդ երկխոսությամբ հետաքրքրված ենք հայերս` նկատի ունենալով, որ գուցե որոշակի համաձայնության արդյունքում բացվի Աբխազիայի եւ Օսեթիայի միջով անցնող ճանապարհը: Որքանո՞վ է այն իրատեսական:

– Մենք երբեմն խոսում ենք այնպիսի հարցերի մասին, որոնք մեզնից կախված չեն` ո՛չ հայերից, ո՛չ վրացիներից: Այս հարցում մենք ձեզ հետ սուբյեկտներ չենք, ոչ էլ օբյեկտներ, այս առումով մեր փոխարեն ինչ-որ մեկն է որոշում: Աստված տար, որ ճանապարհի բացումը լիներ հայերի եւ վրացիների ձեռքում, այդ ժամանակ մենք իրար հետ կպայմանավորվեինք:

«ՊԵՏՔ Է ՄԻՄՅԱՆՑ ՕԳՆԵՆՔ ԵՎ ԳՈՅԱՏԵՎԵՆՔ ԱՅՍ ԲԱՐԴ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ»

– Իսկ Վրաստանի եվրոասոցացումը, ըստ Ձեզ, ի՞նչ տվեց երկրին եւ որքանո՞վ էր ճիշտ այսպիսի որոշումը:

– Ընդհանրապես` յուրաքանչյուր միության անդամակցում, ճիշտ է, որովհետեւ միայնակ այսօրվա աշխարհում հնարավոր չէ: Էլի եմ ասում` պետք չէ այն դիտարկել, որ ինչ-որ մեկի դեմ է, այլ ճիշտ հակառակը: Հայաստանն էլ մտավ Եվրասիական տնտեսական միության կազմի մեջ, եւ սա մեծ հնարավորություն է  բացում նաեւ Վրաստանի տնտեսության համար, ինչպես Վրաստանի Եվրամիության մաս կազմելը հնարավորություն է հայկական տնտեսության եւ հայ բնակչության համար: Մենք եղբայրական ազգեր ենք, եւ հայերը կարող են այստեղ ապրանք ուղարկել, եւ այստեղից էլ, որպես վրացական ապրանք, այն կարող է տեղափոխվել Եվրոպա, ինչը կլավացնի Հայաստանի բարեկեցությունը, նույն կերպ վրացիները կարող են անել: Մենք պետք է միմյանց օգնենք եւ գոյատեւենք այս բարդ աշխարհում:

ՀՐԱՆՏ ՍԱՐԱՖՅԱՆ

 

КОМСОМОЛЬСКАЯ ПРАВДА